I SA/Wa 1168/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi Prokuratora [...] na uchwałę Zarządu [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu 1. orzeka, że uchwała Zarządu [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] została wydana z naruszeniem prawa; 2. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu. W dniu [...] stycznia 2012 roku Zarząd Dzielnicy [...] podjął Uchwałę Nr [...] w sprawie zmiany Uchwały nr [...] z dnia [...].01.2011 roku w sprawie zatwierdzenia sposobu zadysponowania mieszkaniowym zasobem [...] poprzez skreślenie na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu na rok 2011 pozycji dotyczącej małżonków A. i A. W. w oparciu o § 22 ust. 1 i § 24 uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia z dnia 9 lipca 2009 r. A. i A. W. zostali wpisani na listą osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego na podstawie § 12 uchwały nr LVMI/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy z późniejszymi zmianami. Przepis powyższy stanowi, że umowa najmu lokalu socjalnego, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 1 ustawy, może być zawarta z osobą, która nie posiada tytułu prawnego do lokalu i spełnia warunki określone w § 4 pkt 1, zgodnie z którym lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom, które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie za zgodą właściciela w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. W dacie rozstrzygania wniosku zainteresowani byli mieszkańcami Dzielnicy [...] - zamieszkiwali w lokalu nr [...] przy ulicy [...], w którym występowało zagęszczenie poniżej 6 m2 powierzchni mieszkalnej na osobę i osiągali dochód poniżej kryterium niedostatku. Sprawa A. i A. W. została poddana weryfikacji na podstawie § 28 ust. 1 wskazanej uchwały. W jej trakcie ustalono, że wnioskodawcy zmienili miejsce zamieszkania. W dacie weryfikacji wniosku zamieszkiwali na terenie Dzielnicy [...] w lokalu nr [...] przy ulicy [...]. Mając na uwadze powyższe Komisja Mieszkaniowa zweryfikowała pozytywną opinię i zaopiniowała wniosek do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego negatywnie z uwagi na fakt, że wnioskodawcy nie zamieszkiwali na terenie Dzielnicy [...]. W dniu [...].01.2012 roku zarząd Dzielnicy [...] podjął Uchwałę Nr [...], którą zmieniono uchwałę nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. w sprawie zatwierdzenia sposobu zadysponowania mieszkaniowym zasobem Miasta [...] poprzez skreślenie na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu na rok 2011, pozycji dotyczącej A. i A. W. A. i A. W. w dniu [...].05.2012 roku złożyli wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i zmianę przedmiotowej uchwały jednak Zarząd Dzielnicy [...] nie znalazł podstaw do jej uchylenia. W dniu 29.05.2012 r. wymieniona uchwała została zaskarżona w całości przez Prokuratora Okręgowego w W. Prokurator zarzucił: I. istotne naruszenie art. 16 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. z 2002 r. nr 41, poz. 361 z późn. zm.) oraz art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 nr 31, poz. 266 z późn. zm.) poprzez nieuprawnione zmodyfikowanie i ograniczenie zakresu pojęcia wspólnoty samorządowej jedynie do mieszkańców Dzielnicy [...], która jest jednostką pomocniczą miasta [...] (nie posiadającą osobowości prawnej) i skreślenie na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu na rok 2011, pozycji dotyczącej A. i A. W. z uwagi na aktualne zamieszkiwanie na terenie Warszawy, jednak poza Dzielnicą [...] oraz zameldowanie poza Warszawą, gdy tymczasem, zgodnie z art. 16 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ogół mieszkańców jednostek zasadniczego podziału terytorialnego (w tym przypadku Warszawy, czyli gminy na prawach powiatu) stanowi z mocy prawa wspólnotę samorządową, a zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, do zadań własnych gminy należy tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej. Tym samym Zarząd Dzielnicy [...], reprezentujący w tym zakresie Miasto Stołeczne Warszawa, nie posiada kompetencji do skreślania z listy zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu osób fizycznych, które po złożeniu stosownego wniosku w Dzielnicy [...], nadal mieszkają na terenie Warszawy, gdyż przez przeniesienie się do innej Dzielnicy nie tracą statusu członka wspólnoty samorządowej w znaczeniu, jakie temu pojęciu nadaje art. 16 Konstytucji RP. II. Istotne naruszenie § 22 ust. 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 z późn. zm.), poprzez nieuprawnione przyjęcie, że przepis ten stanowi podstawę prawną do skreślania z listy zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu tych osób fizycznych, które po złożeniu stosownego wniosku w dzielnicy, w której zamieszkują, przeniosły się do innej dzielnicy Warszawy, w sytuacji, gdy nie powoduje to z mocy prawa utraty członkostwa we wspólnocie samorządowej, tworzonej przez wszystkich mieszkańców m.st. Warszawy (niezależnie od zamieszkania na terenie danej dzielnicy), a z § 1 pkt 7) w/w uchwały jednoznacznie wynika, że przez mieszkaniowy zasób - należy rozumieć mieszkaniowy zasób miasta stołecznego Warszawy, a nie zasoby mieszkaniowe poszczególnych dzielnic. Ostatecznie wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w całości. W obszernym uzasadnieniu wskazał na treść przepisów wymienionych w petitum skargi i wywiódł, że wskazane w treści zaskarżonej uchwały przepisy uchwały Rady Miasta Warszawy nie regulują zasad skreślenia z listy osób pozytywnie zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu oraz, że Miasto Warszawa ma jeden zasób lokali mieszkalnych więc zmiana miejsca zamieszkania osób oczekujących na zawarcie umowy najmu nie może prowadzić do skreślenia ich ze stosownej listy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Dokonując oceny zasadności skargi Prokuratora na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 2012r. nr [...], Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy na uchwałę NSA z 21 lipca 2008 r. (sygn. akt I OPS 4/08, publ. ONSA i WSA z 2008 r. Nr 6, poz. 90), zgodnie z którą rozstrzygnięcie o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście osób oczekujących na najem lokalu nie jest załatwieniem sprawy cywilnej, ale rozstrzygnięciem w sprawie z zakresu administracji publicznej, podjętym przez organ dzielnicy, a więc aktem, do którego ma zastosowanie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i art. 3 § 2 pkt 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.). Natomiast w postanowieniu z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 362/10 (publ. https://cbois.nsa.gov.pl), NSA sformułował tezę, że skreślenie przez organ gminy osoby z listy osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego, w tym socjalnego, wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy (art. 20 ust. 1 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Dopuszczalne było zatem wniesienie przez Prokuratora skargi na rozstrzygnięcie w przedmiocie skreślenia A. i A. małżonków W. z listy osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego w oparciu o treść art. 50 § 1 w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a. Kontrolując legalność zaskarżonej uchwały Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 2012r., Sąd stwierdził, że narusza ona przepisy prawa, tj. przepisy aktu prawa miejscowego, jakim jest wskazana powyżej uchwała Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia z dnia 9 lipca 2009 r. W uchwale tej przewidziana została procedura skreślania osób z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu. Przesłanki prowadzące do skreślenia zostały przy tym w uchwale szczegółowo opisane. Zgodnie z § 26 ust. 3 uchwały lista osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu podlega weryfikacji co 12 miesięcy, co najmniej w zakresie spełnienia kryterium dochodowego. W przypadku niespełnienia kryteriów dokonuje się skreślenia z tej listy. Także w sytuacji niedostarczenia przez wnioskodawcę w wyznaczonym terminie dokumentów niezbędnych do tej weryfikacji, zarząd dzielnicy może postanowić o skreśleniu tej osoby z listy w oparciu o § 26 ust. 4 uchwały. Do skreślenia z listy może także dojść na podstawie § 27 ust. 2 uchwały, gdy wnioskodawca nie przyjmie żadnej z dwóch propozycji najmu lokalu odpowiedniego dla struktury jego rodziny . W rozpoznawanej sprawie, ponad wszelką wątpliwość, powyższe sytuacje nie wystąpiły. Prowadzi to do wniosku, że brak było podstaw do skreślenia małżonków W. z listy osób oczekujących na najem lokalu. Podstawy takiej nie mógł stanowić żaden z przepisów uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, które zostały przywołane przez Zarząd Dzielnicy [...] w zaskarżonej uchwale. Wskazany jako podstawa rozstrzygnięcia § 22 ust. 1 uchwały określa, że wnioski osób występujących o zawarcie umowy najmu lokalu, zamianę lub uregulowanie tytułu prawnego do lokalu wraz z oświadczeniami i dokumentami wydanymi przez podmioty wskazane w § 1 pkt 25, potwierdzającym wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone we wniosku do wspólnego zamieszkiwania, oświadczeniami dotyczącymi stanu majątkowego oraz dokumentacją potwierdzającą posiadane przez te osoby tytuły prawne do lokali, powinny być składane w urzędzie dzielnicy właściwym dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy, w przypadku osób bezdomnych – w urzędzie dzielnicy, w której wnioskodawca posiadał ostatnie miejsce faktycznego zamieszkania, natomiast w przypadku osób bezdomnych, które nie wykazały swojego ostatniego miejsca zamieszkania w Warszawie – w dowolnie wybranym urzędzie dzielnicy, Stosownie natomiast do ust. 2 tego przepisu przy rozpatrywaniu wniosków osób, o których mowa w ust. 1 należy poddać wnikliwej analizie: 1. warunki mieszkaniowe w poprzednim miejscu zamieszkania; 2. warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach; 3. dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy. Przywołany przepis określa zatem procedury prowadzące do rozstrzygnięcia o zakwalifikowaniu i umieszczeniu wnioskodawcy na liście osób oczekujących na najem lokalu. Z uwagi na swą treść nie może stanowić podstawy do dokonywania zmian na powyższej liście, w tym skreślenia osób na niej umieszczonych. Istotne przy tym jest i to, iż przepis ten odnosi się do działań podejmowanych przez Komisję Mieszkaniową, a nie zarząd dzielnicy (ust.4). Dotyczy to także ust. 5 § 22 uchwały, zgodnie z którym odmowa złożenia oświadczeń i dokumentów, o których mowa w ust. 1, potwierdzenie w nich nieprawdy, jak również informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku. Wskazany paragraf reguluje tym samym podstawy odmowy zakwalifikowania wniosku m.in. o zawarcie umowy najmu lokalu, gdy tymczasem w rozpoznawanej sprawie ten etap postępowania został już zakończony zakwalifikowaniem małżonków W. do zawarcia umowy najmu i umieszczeniem ich na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego. § 24 ust. 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, do którego także odwołuje się zaskarżona uchwała, określa następny etap procedury po zaopiniowaniu wniosku przez Komisję Mieszkaniową. Jest to rozstrzygnięcie zarządu dzielnicy w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia wnioskodawcy na liście osób oczekujących na najem lokalu. Również ten etap procedowania w sprawie niniejszej został zakończony. Omawiany przepis nie dotyczy w żadnym zakresie skreślania z listy oczekujących, a wprost przeciwnie odnosi się do lokowania na niej osób, których wnioski zostały zaopiniowane przez Komisję Mieszkaniową. Analiza akt sprawy, w kontekście treści i podstawy prawnej kontrolowanej uchwały, prowadzi zatem do wniosku , że rozpoznawanej sprawie nie mogło dojść do negatywnej weryfikacji A. i A. W. w zakresie skreślenia ich z listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego . Mając wszystkie powyższe względy na uwadze, Sąd uznał, że zaskarżona uchwała wydana została bez podstawy prawnej. Wskazane w niej przepisy uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta st. Warszawy nie odnoszą się do instytucji skreślenia z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu. Te zaś, które przewidują taką możliwość, nie mogły znaleźć w sprawie zastosowania, albowiem istniejący w sprawie stan faktyczny nie odpowiada hipotezom tych norm prawnych. Dlatego też Sąd, mając na uwadze datę wydania zaskarżonej uchwały, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził, że uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 2012r. wydana została z naruszeniem prawa. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności aktu Sąd podjął w oparciu o art. 152 p.p.s.a.