I SA/Wa 1172/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Żurawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2012 r. sprawy z wniosku S. P. rozstrzygnięcia wątpliwości co do treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2005 r. sygn. I SA/Wa 1172/04 w sprawie ze skargi S. P na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia postanawia: rozstrzygnąć wątpliwości interpretacyjne wyroku w części dotyczącej okresu przechowywania dokumentów księgowych potwierdzających dokonanie wpłaty poprzez doprecyzowanie, że bieg pięcioletniego terminu do przechowywania dokumentów księgowych rozpoczął się w dniu [...] stycznia 1991 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 1172/04 oddalił skargę S. P. na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w X. z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] o odmowie wydania skarżącemu zaświadczenia potwierdzającego fakt przekazania środków pieniężnych z tytułu realizacji decyzji Szefa Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo-Budowlanego w X. z dnia [...] grudnia 1989 r. o zmianie przyznanej pomocy finansowej na bezzwrotną. Pismem z dnia 18 kwietnia 2011 r. S. P. wniósł o dokonanie wykładni uzasadnienia powyższego wyroku "poprzez dokładne określenie początku biegu 5 letniego okresu archiwizacji dokumentów księgowych dotyczących wykonania decyzji Szefa Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo-Budowlanego w X. z dnia [...] grudnia 1989 r." Powołał się on przy tym na zawarte w uzasadnieniu wyroku sformułowanie: "słuszne jest zatem stwierdzenie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, że skoro organ pierwszej instancji nie posiada dokumentów potwierdzających dokonanie wpłaty kwoty [...] zł na konto [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w I. z powodu zakwalifikowania ich jako dokumentów księgowych, których okres przechowywania trwał pięć lat, to tym samym nie można wydać zaświadczenia o żądanej treści." Skarżący podnosił, iż pomimo niemal codziennego analizowania treści tego uzasadnienia wyroku, nie jest w stanie ustalić daty rozpoczęcia biegu pięcioletniego okresu przechowywania akt księgowych wykonania decyzji, do czego zobowiązany był wojskowy organ administracyjny. Ustalenie tej daty jest zaś niezbędne do wyjaśnienia wątpliwości na czym polegała realizacja w stosunku do jego osoby prawa do osobnej kwatery stałej, gwarantowanej ustawą z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych oraz zarządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 1984 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1172/04 odmówił wykładni uzasadnienia wyroku. Sąd stwierdził, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż treść uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2005 r., a zwłaszcza wskazane w nim motywy jakimi kierował się Sąd oddalając skargę, nie budzą wątpliwości interpretacyjnych, wymaganych do skorzystania z uregulowanej w art. 158 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), instytucji wykładni wyroku. Sąd wskazał, że żądanie S. P. zawarte we wniosku z dnia 18 kwietnia 2011 r. sprowadza się w istocie do tego, by Sąd w trybie art. 158 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poszerzył określone w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 sierpnia 2005 r. ustalenia w zakresie stanu faktycznego o dodatkowe informacje, które skarżący uważa za istotne z punktu widzenia sporu jaki toczy z organami wojskowymi. Takie zaś poszerzenie wyroku o elementy w nim ujęte wykracza - w ocenie Sądu - poza wykładnię wyroku określoną w tym przepisie. Nie prowadziło by ono bowiem do interpretacji uzasadnienia wyroku, ale do jego merytorycznej zmiany. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł S. P. zaskarżając je w całości. W głównych motywach uzasadnienia zażalenia wywodził o konieczności określenia początku "biegu 5 letniego terminu archiwizacji dokumentów dotyczących wykonania decyzji Szefa Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo Budowlanego w X. z dnia [...] grudnia 1989 r. nr [...]". Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 1 lipca 2011 r., sygn. akt I OZ 452/11 uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że składający przedmiotowy wniosek o wykładnię wątpliwości interpretacyjnych wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1172/04 wskazał następujący fragment uzasadnienia tego wyroku, który w jego ocenie wywołuje wątpliwości interpretacyjne: "Słuszne jest zatem stwierdzenie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, że skoro organ pierwszej instancji nie posiada dokumentów potwierdzających dokonanie wpłaty kwoty [...] zł na konto [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w I. z powodu zakwalifikowania ich jako dokumentów księgowych, których okres przechowywania trwał pięć lat, to tym samym nie można wydać zaświadczenia o żądanej treści". Z powyższego fragmentu wynika, że Sąd ustalił zatem, że upłynął pięcioletni okres przechowywania dokumentów księgowych (przyjął ustalenia organu w tym zakresie), nie wskazał jednak daty początkowej tego okresu. Z tych względów wniosek ten nie stanowi uzupełnienia treści rozstrzygnięcia, a jedynie stanowi próbę doprecyzowania istniejącego "elementu" tego rozstrzygnięcia poprzez wskazanie daty początkowej, od której liczony jest pięcioletni okres przechowywania dokumentów księgowych potwierdzających dokonanie określonej wpłaty. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powinien wskazać prawidłową interpretację wskazanego fragmentu uzasadnienia wyroku poprzez doprecyzowanie początkowego dnia, od którego rozpoczął bieg przewidziany przez ustawodawcę pięcioletni termin do przechowywania dokumentów księgowych. Postanowieniem z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1172/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił dokonania wykładni wyroku tego Sądu z dnia 18 sierpnia 2005 r. oddalającego skargę na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego fakt przekazania środków pieniężnych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał między innymi, iż w niniejszej sprawie nie istnieją żadne dokumenty umożliwiające określenie początkowego dnia biegu terminu, m.in. dokumenty potwierdzające fakt wykonania decyzji z dnia [...] grudnia 1989 r., nr [...]. Sąd nie był więc władny dokonać wykładni wyroku przez określenie dokładnego początku biegu terminu przechowywania dokumentów. Brak właściwej dokumentacji uniemożliwia nawet potwierdzenie, czy wskazana decyzja została w ogóle wykonana. Zdaniem Sądu te okoliczności wskazywały na brak podstaw do dokonania wykładni wyroku. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł S. P. domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Skarżący podniósł, iż zaskarżone postanowienie nie jest wykonaniem postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, który nakazał dokonania wykładni wyroku z dnia 18 sierpnia 2005 r. S. P. domagał się nakazania Sądowi pierwszej instancji dokonania wykładni we wnioskowanym zakresie, ewentualnie stwierdzenia, iż decyzja z dnia [...] grudnia 1989 r. nie została wykonana. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 6 października 2011 r., sygn.. akt I OZ 760/11 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. NSA zauważył, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej ustawą P.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, iż Sąd pierwszej instancji, rozpoznając sprawę po przekazaniu jej nie mógł orzec inaczej, niż nakazał mu to Sąd odwoławczy we wskazówkach zamieszczonych w uzasadnieniu orzeczenia uchylającego rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. NSA zauważył, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 1 lipca 2011 r., sygn. akt I OZ 452/11 nakazał Sądowi pierwszej instancji dokonanie wykładni przedmiotowego wyroku przez ustalenie dokładnej daty, w której rozpoczął bieg pięcioletni termin, w którym organ zobligowany był do przechowywania dokumentów księgowych. W ocenie NSA, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odmawiając ponownie dokonania wykładni wskazanego wyroku naruszył więc nakaz wynikający z art. 190 ustawy P.p.s.a., co powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia z dnia 29 lipca 2011 r. NSA wskazał jednocześnie, że z uzasadnienia postanowienia z dnia 29 lipca 2011 r. wynika wprost sposób interpretacji fragmentu uzasadnienia wyroku z dnia 18 sierpnia 2005 r., jednakże Sąd pierwszej instancji uznał, iż powołane przez niego okoliczności nie stanowią podstawy do dokonania wykładni orzeczenia, co stoi w sprzeczności z nakazem wynikającym z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2011 r. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny winien zatem przychylić się do wniosku S. P. , a poczynione przez siebie ustalenia i wnioski uznać w sentencji postanowienia za wykładnię dokonaną zgodnie z żądaniem strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając wniosek zważył, co następuje. Sąd zauważa, że punktem wyjścia dla rozpoznania wniosku S. P. o wyjaśnienie wątpliwości, co do wskazanego przez wnioskodawcę fragmentu uzasadnienia wyroku Sądu z dnia 18 sierpnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1172/04 jest postanowienie NSA z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt I OZ 760/11, w którym Sąd ten - wskazując na obowiązek sądu niższego rzędu do ustalenia dokładnej daty, w której rozpoczął bieg pięcioletni termin na przechowywanie dokumentów księgowych – nakazał WSA w Warszawie przychylenie się do wniosku S. P. i uznanie w sentencji postanowienia za wykładnię dokonaną zgodnie z żądaniem strony ustaleń i wniosków poczynionych w postanowieniu WSA w Warszawie z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1172/04. Jak wskazał we wskazanym wyżej postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisy szczególne normujące kwestię przechowywania dowodów księgowych zawarte są w ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. Nr 121, poz. 591 w wersji pierwotnej). Z adnotacji uczynionej na drugiej stronie decyzji Szefa Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo-Budowlanego w X. z dnia [...] grudnia 1989 r., nr [...] oraz oświadczenia wnioskodawcy zawartego w zażaleniu z dnia 6 czerwca 2011 r. wynika, że decyzja ta została doręczona S. P. w dniu 17 grudnia 1989 r. ( potwierdza to oświadczenie wnioskodawcy zawarte w zażaleniu z dnia 6 czerwca 2011 r.) Biorąc pod uwagę ówczesną treść art. 130 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz treść oświadczenia S. P. z dnia 12 grudnia 1989 r. o rezygnacji z przysługującego od tej decyzji środka odwoławczego należało przyjąć, że wspomniana decyzja stała się ostateczna i zarazem wykonalna po upływie 14 dni od dnia jej doręczenia stronie, tj. od dnia 2 stycznia 1990 r. (art. 129 § 2 w zw. z art. 57 § 4 ówcześnie obowiązującego Kpa). W aktach sprawy brak dowodów na to, w jakiej dacie przedmiotowa decyzja została wykonana. Nie wiadomo zatem w jakim konkretnie dniu organ administracji wojskowej przekazał kwotę [...] zł wynikającą z tej decyzji na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w I. Mając jednak na uwadze datę wykonalności decyzji nr [...] , tj. 2 stycznia 1990 r., treść kopii pisma [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w I. z dnia [...] kwietnia 1990 r., nr członkowski [...] o braku do dnia 22 kwietnia 1990 r. na koncie Spółdzielni kwoty [...] zł (k-87 akt sądowych) oraz treść kopii pisma podpisanego przez wicedyrektora Oddziału Regionalnego WAM w X. z dnia 14 lipca 2004 r., nr [...] o przekazaniu pomocy finansowej na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w I. (k-49 akt sądowych) należało przyjąć, że dowód księgowy dotyczący wspomnianej decyzji został wytworzony po dniu 22 kwietnia 1990 r. i prawdopodobnie zawierał datę roczną operacji gospodarczej (art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy o rachunkowości), wskazującą na 1990 r. W tej sytuacji zgodnie z przepisem art. 74 ust. 3 ustawy o rachunkowości okres przechowywania danego zbioru – w niniejszej sprawie dowodu księgowego, o którym mowa w art. 74 ust. 2 pkt 8 - oblicza się od początku roku następującego po roku obrotowym, którego ten dany dowód księgowy dotyczy. Wobec tego należało przyjąć, że termin pięcioletni do przechowywania dowodu księgowego rozpoczął bieg z dniem 1 stycznia 1991 r. To stwierdzenie stanowi doprecyzowanie tego fragmentu uzasadnienia wyroku z dnia 18 sierpnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1172/04, w którym WSA w Warszawie wskazał, że "Słuszne jest zatem stwierdzenie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, że skoro organ pierwszej instancji nie posiada dokumentów potwierdzających dokonanie wpłaty kwoty [...] zł na konto [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w I. z powodu zakwalifikowania ich jako dokumentów księgowych, których okres przechowywania trwał pięć lat, to tym samym nie można wydać zaświadczenia o żądanej treści". Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 158 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 15;3:, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji postanowienia.