I SA/Wa 1174/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Elżbieta Sobielarska, , po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. Z. i J. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania - oddala skargę - Postanowieniem z [...] marca 2018 roku Zarząd Dzielnicy [...] zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul., [...], opisanej w księdze wieczystej nr [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] (nieruchomość) do czasu zakończenia prowadzonego przed Samorządowym Kolegium Odwoławczy w [...] (SKO) pod sygn. akt [...] postępowania z wniosku byłych właścicieli nieruchomości hipotecznej o stwierdzenie nieważnością decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] grudnia 1955 roku o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonego przy ul. [...] nr hip. [...] działki nr [...], [...], [...] i [...] (nieruchomość dekretowa), z której pochodzi przedmiotowa nieruchomość. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Po rozpoznaniu zażalenia Skarżących H. i J. Z., SKO postanowieniem z [...] kwietnia 2018 roku utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organów obu instancji było ustalenie, że przedmiotowa nieruchomość wchodzi w skład dawnej nieruchomości dekretowej. Następcy prawni byłych właścicieli nieruchomości dekretowych wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej przyznania im prawa użytkowania wieczystego to tejże nieruchomości. Postępowanie to nie zostało zakończone. Ewentualne stwierdzenie nieważności orzeczenia odmawiającego ustanowienia użytkowania wieczystego skutkować będzie koniecznością rozpoznania wniosku dekretowego. W ocenie organów obu instancji, z uwagi na brzmienie art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (Dz. U. z 2012 roku, poz. 83 ze zm., dalej "ustawa z 29 lipca 2005 roku"), zgodnie z którym decyzja o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie może naruszać praw osób trzecich, uznać należało, że rozpoznanie wniosku dekretowego ma pierwszeństwo przed rozpoznaniem wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W konsekwencji, w ocenie organów obu zaistniały okoliczności o których mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. uzasadniające zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia dekretowego. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wnieśli do tutejszego sądu skargę, zarzucając postanowieniu SKO naruszenie: 1. prawa materialnego to jest art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 3 ust. 3 ustawy z 29 lipca 2005 roku poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, 2. przepisów postępowania to jest art. 8 i 11 k.p.a. poprzez nieodniesienie się do argumentacji Skarżących. Z uwagi na powyższe Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu Skarżący wskazali, że nawet uwzględnienie roszczeń byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości nie stanowi przeszkody do merytorycznego, pozytywnego rozstrzygnięcia niniejszej sprawie. Wyjaśnili, że zgodnie z art. 214a ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste osobom trzecim, jakim bez wątpienia są obecnie Skarżący stanowi przeszkodę do ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz byłych właścicieli nieruchomości. Podkreślili, że w takim przypadku byli właściciele będą uprawnieni jedynie do żądania stosownego odszkodowania, co jednak pozostaje bez wpływu na prawa Skarżących w niniejszej sprawie. Skarżący wskazali również, że toczące się postępowanie dekretowe nie stanowi przesłanki negatywnej uwzględnienia ich wniosku złożonego w trybie art. 1 ust. 1 ustawy z 29 lipca 2005 roku. Przesłanki takiej nie zawiera bowiem ani powyższa ustawa ani żaden inny przepis prawa powszechnie obowiązującego. W ocenie skarżących błędne jest powoływanie się przez organy art. 3 ust. 3 ustawy z 29 lipca 2005 roku. Decyzja wydana w wyniku wniosku skarżących nie wpływa na ustawowe prawo byłych właścicieli zarówno do stwierdzenia nieważności zaskarżonej przez nich decyzji jak i ewentualnego dochodzenia należnego im odszkodowania. Skarżący podkreślili, że niemożność ustanowienia na rzecz byłych właścicieli nieruchomości prawa użytkowania wieczystego tejże nieruchomości istnieje w chwili obecnej. Skarżący są bowiem użytkownikami wieczystymi, a ich prawo wpisany jest do księgi wieczystej, nabyli w dobrej wierze, a zatem ewentualne decyzje o przekształcenie ich prawa w prawo własności nie zmieni tych okoliczności nie pogorszy sytuacji byłych właścicieli. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Na wstępie wskazać należy, że okolicznością niesporną w sprawie jest to, że wniosek dekretowy dotyczy części tej samej nieruchomości co wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Jak wynika z planów znajdujących się na karcie 136 i 137 akt administracyjnych, nieruchomość dekretowa obejmuje część przedmiotowej nieruchomości, to jest działki nr [...]. Następnie sąd rozpoznający sprawę wyjaśnia, że w pełni podziela wyrażany wielokrotnie w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym istnieje ścisły związek pomiędzy postępowaniem mającym na celu rozstrzygnięcie wniosku dekretowego a postępowaniem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Podstawą prawną decyzji przekształceniowej stanowią przepisy ustawy z 29 lipca 2005 roku. Zgodnie z art. 3 ust 3 tej ustawy decyzja o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie narusza praw osób trzecich. Skoro nie zostały rozstrzygnięte roszczenia zgłoszone przez dawnych właścicieli do nieruchomości objętej przedmiotowym postępowaniem przekształceniowym, dokonywanie jakichkolwiek przekształceń własnościowych dotyczących tej nieruchomości powinno być zawieszone. Roszczenia te mają bowiem pierwszeństwo przed innymi roszczeniami dotyczącymi tej nieruchomości. Nie jest dopuszczalne dokonanie w postępowaniu przekształceniowym oceny zasadności roszczeń dekretowych i możliwości ich rozstrzygnięcia a także badanie czy możliwe jest przyznanie prawa użytkowania wieczystego "dekretowiczom" do nieruchomości, której dotyczy wniosek przekształceniowy Skarżących. Nastąpić to może tylko w przewidzianym dla rozstrzygnięcia wniosków dekretowych postępowaniu i dokonane może być wyłącznie przez właściwy organ. Skarżący powoływali się w uzasadnieniu skargi na art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami dążąc do wykazania, że w aktualnym stanie prawnym nie będzie możliwe uwzględnienie wniosku dawnych właścicieli nieruchomości [...] o przyznanie prawa użytkowania wieczystego jeżeli nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste. Ustosunkowując się do tego argumentu sąd wskazuje, że art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami wprowadza fakultatywną możliwość odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości [...], o ile zaistnieją wyliczone w nim stany faktyczne. Na ową fakultatywność odmowy wskazuje brzmienie powołanego przepisu, zgodnie z którym "Można odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzedniego właściciela gruntu w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu" w razie zaistnienia enumeratywnie wskazanych okoliczności. Sąd wskazuje w tym miejscu, że również w piśmiennictwie zwrócono uwagę na znaczenie użycia w analizowanym przepisie zwrotu "można odmówić" a nie "odmawia się" (por. Ustawa o gospodarce nieruchomościami, Komentarz, red. J. Jaworski, A. Prusaczyk., A. Tułodziecki, M. Wolanin, Warszawa 2017, str. 1350). Jeżeli zaistnienie okoliczności wymienionych w art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami miałoby skutkować obligatoryjną odmową ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, wówczas analizowany przepis winien mieć zapis : "Organ odmawia ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu (...)". Wprowadzenie zapisu "można odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego" oznacza zatem, że organ rozpoznający wniosek dekretowy może w szczególnych okolicznościach danej sprawy, ustanowić prawo użytkowania wieczystego pomimo zaistnienia okoliczności wymienionych w art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Istotnie, jak zwrócono uwagę w cytowanym wyżej opracowaniu, nie zostało wyjaśnione w ustawie, jakie przesłanki uzasadniają ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy pomimo zaistnienia okoliczności wymienionych w art. 214a ustawy o gospodarce gruntami. Analiza tej kwestii wykracza jednak poza zakres rozpoznania przedmiotowej sprawy. W konsekwencji, w ocenie sądu organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni art. 3 ust. 3 ustawy z 29 lipca 2005 roku w związku z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. a następnie prawidłowo uznały, że rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy uzależnione jest od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, to jest kwestii zgodności z prawem decyzji dekretowej przez inny organ, co uzasadniało zawieszenie postępowania. Sąd za niezasadne uznaje również zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Rzeczywiście, w uzasadnieniu swojego postanowienia SKO przytoczyło obszerny fragment uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 kwietnia 2017 roku, I OSK 1613/15. Następnie jednak organ odniósł się do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy wskazując, że toczy się postępowanie z wniosku byłych właścicieli nieruchomości [...] o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej. SKO wyjaśniło również, że nieruchomość przekształcana pochodzi właśnie z dawnej nieruchomości dekretowej a zatem stan faktyczny sprawy uzasadnia przyjęcie, że zaistniały okoliczności o których mowa w art. to jest art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wobec powyższego, uznając argumenty podniesione w skardze za niezasadne, oraz uznając, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.