I SA/Wa 1186/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Anna Barska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2017 r. sprawy ze skargi J. V.-L., A. K. i S. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta Miasta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 401/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1500 ( tysiąc pęćset) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. V.-L., A. K. i S. K. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 29 marca 2017 r. J. V.-L., A. K. i S. K. (dalej jako: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 401/15. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy wniosku skarżących z dnia 30 grudnia 2011 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy [...], dz. nr [...], na planie nr [...],hip. [...]. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ww. skardze skarżący wnieśli o: 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości stosownej do jego bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania, biorąc pod uwagę kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2016 r. ogłoszonego przez Prezesa GUS w dniu 16 lutego 2017 r.; 2) przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżących sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty wymierzonej grzywny określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a."; 3) zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; 4) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Akta sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku z dnia 30 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 401/15, wpłynęły do Prezydenta w dniu 17 lutego 2016 r., zatem termin wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny upłynął w dniu 18 kwietnia 2016 r. (poniedziałek). Z akt sprawy wynika, że skarżący uprzednio występowali do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargami na niewykonanie przytoczonego wyżej wyroku. Wyrokiem z dnia 22 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 861/16, sąd oddalił, jako przedwczesną, skargę skarżących na niewykonanie ww. wyroku z dnia 30 listopada 2015 r. Z kolei postanowieniem z dnia 16 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 217/17, odrzucono skargę skarżących na niewykonanie wyroku z dnia 30 listopada 2015 r. Z akt sprawy wynika również, że pismem z dnia 27 marca 2017 r. skarżący wezwali Prezydenta do wykonania ww. wyroku z dnia 30 listopada 2015 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na mocy art. 1 tego dekretu ww. grunt przeszedł na własność gminy W., a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130), stał się własnością Skarbu Państwa. Organ przyznał, że przed Prezydentem prowadzone jest z wniosku spadkobierców dawnych właścicieli postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za powołaną na wstępie nieruchomość w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2016 r., poz. 2147 ze zm.). Organ zauważył, że WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 30 listopada 2015 r., I SAB/Wa 401/15, zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania prawomocnego wyrku wraz z aktami sprawy. Akta te wraz z prawomocnym wyrokiem wpłynęły do organu w dniu 17 lutego 2016 r. Pismem z dnia 27 marca 2017 r. pełnomocnik stron wezwał Prezydenta do wykonania tego wyroku. Organ podał, że pełnomocnik stron pismem z dnia 1 sierpnia 2017 r. został poinformowany, że z uwagi na konieczność zgromadzenia całości dokumentacji nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie w terminie określonym w art. 35 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 154 § 1 P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z kolei w myśl art. 154 § 2 zd. 2 P.p.s.a sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Jak wskazano wyżej, przed wniesieniem skargi na niewykonanie wyroku z dnia 30 listopada 2015 r. skarżący pismem z dnia 27 marca 2017 r. wezwali Prezydenta do jego wykonania. Tym samym procesowy warunek wniesienia skargi został spełniony. Zgodnie z art. 286 § 2 P.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Odpis prawomocnego wyroku z dnia 30 listopada 2015 r. zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w terminie dwóch miesięcy oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczony został organowi w dniu 17 lutego 2016 r. Termin załatwienia sprawy upłynął bezskutecznie w dniu 18 kwietnia 2016 r. (poniedziałek). Bezspornym jest, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent nie rozpoznał przedmiotowego wniosku o odszkodowanie. Skoro zatem Prezydent [...] w terminie wyznaczonym wyrokiem z dnia 30 listopada 2015 r. nie załatwił sprawy, to wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny jest uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych, czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Mając na względzie zasadność skargi, jak również okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku z dnia 30 listopada 2015 r., Sąd uznał, że dla realizacji represyjnej i dyscyplinującej funkcji adekwatna w okolicznościach rozpoznawanej sprawy będzie grzywna w wysokości 1500 zł, która mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 P.p.s.a. Zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 P.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu, bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 30 listopada 2015 r. ma charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Za rażącym charakterem bezczynności organu przemawia długość toczącego się postępowania, jak również to, że organ przez półtora roku od momentu doręczenia prawomocnego wyroku z dnia 30 listopada 2015 r. wraz z aktami sprawy dokonał jedynie czterech czynności merytorycznych w celu zebrania materiału dokumentacyjnego, mianowicie: pismem z dnia 8 czerwca 2016 r. organ wystąpił do Zarządu Dróg Miejskich w [...] o udzielenie informacji dotyczących realizacji Al. [...] (działka [...] z obrębu [...]), pismem z dnia 1 lutego 2017 r. organ zwrócił się do Urzędu Dzielnicy [...] Wydziału Nieruchomości o przesłanie akt lokalizacyjnych dotyczących przedmiotowej nieruchomości (dz. [...], [...] z obrębu [...]), pismem z dnia 2 marca 2017 r. organ wystąpił do SKO w [...] o wypożyczenie akt lokalizacyjnych przedmiotowej nieruchomości, a pismem z dnia 1 sierpnia 2017 r., już po wniesieniu rozpoznawanej skargi, zwrócono się do Urzędu Dzielnicy [...] Wydziału Obrotu Nieruchomościami dla Dzielnicy [...] o przesłanie akt lokalizacyjnych przedmiotowej nieruchomości. Analiza powyższych czynności wskazuje, że organ prowadząc postępowanie działał opieszałe, niesprawnie, nieefektywnie, podejmował czynność w długich odstępach czasu, co w konsekwencji w sposób nieuzasadniony przedłuża termin załatwienia sprawy w sytuacji, gdy mogła ona być załatwiona w terminie krótszym. Jednocześnie Sąd nie stwierdził potrzeby przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił. Suma pieniężna z art. 154 § 7 P.p.s.a. ma charakter kompensacyjny. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek w postaci przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej, powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie występuje. Z powyższych względów w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, art. 154 § 2 P.p.s.a, w pkt 3 sentencji – art. 151 w zw. z art. 154 § 7 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).