I SA/Wa 1190/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Agnieszka Miernik Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2009 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania skierowania do domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat K. W. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w W. przy ulicy [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] Prezydenta W., w sprawie odmowy skierowania H. W. do domu pomocy społecznej. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych: Prezydent W. decyzją z dnia [...] marca 2008 r. orzekł o odmowie skierowania H. W. do domu pomocy społecznej uzasadniając swoje stanowisko faktem, że zainteresowana, choć twierdziła, że nie może zamieszkiwać w swoim spółdzielczym mieszkaniu z powodu "emitowania do mieszkania oparów żrącej chemii", nie kwalifikuje się do umieszczenia jej w domu pomocy społecznej, gdyż jest w stanie samodzielnie zaspokajać podstawowe potrzeby życiowe i funkcjonować w środowisku. Organ wyjaśnił w tym miejscu, iż H. W. od kilku lat nie mieszka w swoim mieszkaniu a wynajmuje pokoje u osób trzecich w tym m. in. w domu pomocy społecznej. Aktualnie od dnia [...] grudnia 2007 r. zajmuje odpłatnie pokój gościnny w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W. Z wyjaśnień Dyrektora tej placówki wynikało przy tym, że zainteresowana jest osobą zadbaną, samodzielną, załatwiającą wszystkie swoje sprawy samodzielnie. Nie korzysta również z usług oferowanych przez placówkę, chociaż została zapoznana z formami pomocy świadczonymi przez Dom na rzecz mieszkańców. W tych warunkach organ zauważył, iż subiektywne przyczyny, które w odczuciu zainteresowanej, uniemożliwiały jej zamieszkiwanie w jej własnym mieszkaniu, w sytuacji, gdy jest ona zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie wymaga opieki oraz pielęgnacji, nie mogły uzasadniać orzeczenia o umieszczeniu jej w domu pomocy społecznej. Od decyzji tej H. W. złożyła odwołanie podnosząc, że od grudnia 2002 r. nie może zamieszkiwać w swoim mieszkaniu. Odwołująca stwierdziła też, że prowadzone w jej sprawie postępowanie administracyjne było cyt. "jawną i haniebną manipulacją". Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej, Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art. 54 ust. l ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz.593 ze zm.) osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Z powyższego zatem wynikało – jak wywodził organ odwoławczy - że w domu pomocy społecznej umieszczona może być jedynie osoba, która wymaga całodobowej opieki, nie jest samodzielna w codziennym życiu oraz brak jest możliwości zapewnienia jej opieki w formie usług opiekuńczych. Umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej jest więc ostatecznością i powinno być poprzedzone oceną możliwości udzielenia pomocy osobie potrzebującej w miejscu jej zamieszkania oraz zbadaniem jej sytuacji rodzinnej. Dopiero niemożność zapewnienia opieki w formie usług opiekuńczych, zaspokajających codzienne potrzeby życiowe, jest wskazaniem do skierowania takiej osoby do domu pomocy społecznej. Odnosząc powyższe do przedmiotowego stanu faktycznego Kolegium zauważyło, iż, choć H. W. prośbę swoją o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej uzasadniała okolicznością, że nie może zamieszkiwać w swoim mieszkaniu ze względu na "emitowanie do mieszkania oparów żrącej chemii" to przeprowadzane ekspertyzy faktu tego nie potwierdziły a dodatkowo wykazano, że zainteresowana jest osobą samodzielną, załatwiającą wszystkie swoje sprawy samodzielnie. W tych warunkach Kolegium uznało, że decyzja organu I instancji była prawidłowa. Uzupełniająco podkreślono też, że organy orzekające w sprawach pomocy społecznej nie są uprawnione do oceny działań rożnych, innych instytucji takich jak np. spółdzielnia mieszkaniowa, Państwowy Inspektor Sanitarny czy sąd. Wyżej przedstawiona decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniosła H. W. Skarżąca domagała się, aby Sąd rozpatrzył całą dokumentację sporządzoną przez: Spółdzielnię Mieszkaniową [...] oraz przez Państwowych Inspektorów Sanitarnych, Spółdzielnię Mieszkaniową [...], Wojewódzką Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w W. a także dokumentacje medyczną, dotycząca jej stanu zdrowia. W uzasadnieniu skargi skarżąca podnosiła, że w dniu [...] grudnia 2002 r. wynajęła pokój w Domu Pomocy Społecznej [...] w W. "będąc w ciężkim stanie zdrowia, co było spowodowane emitowaniem żrących oparów chemicznych" do jej mieszkania położonego w W. przy ulicy [...]. Wg skarżącej przebywając w swoim mieszkaniu miała trudności w oddychaniu i trudno było jej rozmawiać. W połowie marca 2008 r. skarżąca opuściła pokój w Domu Pomocy Społecznej i nocowała we własnym mieszkaniu. Twierdziła przy tym, że mimo, iż spała przy otwartym oknie, została "odurzona straszną chemią", straciła przytomność i uległa wypadkowi. Do skargi dołączono zaświadczenie lekarskie dotyczące stanu zdrowia skarżącej z daty zamieszkania w Domu Pomocy Społecznej a także pismo z [...] Pomocy [...] z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...], z którego wynikało, że fakt ulatniania się szkodliwych substancji do mieszkania skarżącej został zbadany przez Spółdzielnię Mieszkaniową i nie został potwierdzony, co pozwalało przypuszczać, że opisywane przez nią sytuacje mogą mieć podłoże urojeniowe. Skarżąca w dalszej części skargi polemizowała ze stanowiskiem Spółdzielni i władz sanitarnych, zarzucając instytucjom tym oszustwo i manipulowanie ludzkimi sprawami. W piśmie procesowym z dnia 7 maja 2009 r. akcentowano natomiast brak uwzględnienia, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, dokumentacji lekarskiej znajdującej się w aktach administracyjnych a wskazującej na konieczność zapewnienia H. W. pomocy osób trzecich W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało uznać za uzasadnioną ponieważ, rozpatrując wniosek o umieszczenie strony w domu pomocy społecznej organy nie rozważyły całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie a pominięte przy ocenie dowody mogły mieć istotne dla rozstrzygnięcia znaczenie. Oczywiście, podnoszone w tym postępowaniu przez skarżącą kwestie odnoszące się do niemożliwości zamieszkiwania przez nią w jej mieszkaniu spółdzielczym ze względu na - jak to strona określała – wydzielanie się "oparów żrącej chemii", nie były dla sprawy istotne, ale zgodzić się trzeba ze skarżącą, iż zapadłe w przedmiotowej sprawie decyzje zostały oparte na materiale dowodowy potraktowanym w sposób wybiórczy. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, które to stanowisko podzielił organ odwoławczy, rozstrzygnięcie w sprawie zostało w zasadzie oparte jedynie na treści pisma Dyrektora Domu Pomocy Społecznej położonego przy ulicy [...] w W., w którym to Domu skarżąca wynajmuje pokój gościnny. Z treści tego pisma istotnie wynika, że H. W. nie wymaga w zasadzie pomocy osób trzecich (jest samodzielna, zadbana, sama załatwia swoje sprawy). Zwrócić jednak trzeba uwagę, że w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie lekarza - specjalisty chorób płuc z dnia [...] stycznia 2008 r., z którego wynika, że H. W. jest chora na astmę i wymaga do egzystencji pomocy osób trzecich, zwłaszcza w nocy. Podobnie, we wniosku z dnia [...] lutego 2008 r. o umieszczenie w domu pomocy społecznej, podpisanym przez lekarza medycyny M. K. zakreślono rubrykę, że zainteresowana wymaga skierowania do domu pomocy społecznej ze względu na przewlekłą chorobę somatyczną. Wreszcie również w opinii z dnia [...] stycznia 2008 r. dotyczącej stopnia sprawności osoby ubiegającej się o skierowanie do w/w placówki, pracownik socjalny ocenił, że zainteresowana wymaga częściowej pomocy osób drugich, zwłaszcza w nocy z powodu ataków astmy. Powyższe dowody nie zostały w ogóle przez organy wzięte pod uwagę, co stanowi naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Spostrzeżenia poczynione na skutek obserwacji prowadzonych przez Dyrektora Domu Pomocy Społecznej, na których organy się oparły, są bowiem zgoła odmienne od tego, co wynika z w/w dokumentów. Sąd w tej sprawie nie przesądza, czy rzeczywiście H. W. jest uprawniona do uzyskania skierowania do domu pomocy społecznej, ale pominięcie w tej ocenie w/w dowodów musi być traktowane jako niedostateczne wyjaśnienie sprawy, mogące mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Należy przy tym podzielić stanowisko organu, że umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej – w trybie art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - jest ostatecznością i powinno nastąpić w sytuacji, gdy w inny sposób niemożna zapewnić jej właściwej opieki całodobowej a nie może ona funkcjonować samodzielnie w codziennym życiu. Tym niemniej, ocena zaistnienia lub braku przesłanek zawartych w w/w przepisie musi być oparta na wszechstronnej i rzetelnej analizie wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie. Wskazać także wypada, iż w sprawie przewija się osoba córki H. W., ale również nie zostało wyjaśnione, czy gdyby okazało się, że skarżąca wymaga jednak pomocy ze strony osób trzecich, córka może jej taką opiekę zapewnić. Przy ponownym zatem rozpatrywaniu sprawy organy winny rozważyć cały zgromadzony materiał dowodowy i na jego podstawie ustalić, czy stan zdrowia H. W. oraz jej sytuacja życiowo - rodzinna kwalifikują skarżącą do umieszczenia jej w domu pomocy społecznej, czy też H. W. może samodzielnie lub przy pomocy osób trzecich np. rodziny egzystować poza tego rodzaju placówką. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd - z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekł jak w sentencji.