I SA/Wa 1194/21
WyrokWSA w Warszawie2021-07-29
Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Dariusz Pirogowicz, Iwona Ścieszka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadectwo niezamożności z 1938 r. stanowi istotny dowód uzasadniający wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie o prawo do rekompensaty za pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami RP?Ratio decidendi
Sąd uznał, że świadectwo niezamożności z 1938 r., choć nowe i nieznane organowi, nie ma charakteru istotnego dowodu, który mógłby prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia w sprawie o rekompensatę. W konsekwencji nie zachodzi podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a decyzja organu o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej została utrzymana.Stan faktyczny
Wnioskodawca wystąpił o wznowienie postępowania dotyczącego decyzji Wojewody potwierdzającej prawo do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami RP. Wniosek oparto na nowym dowodzie – świadectwie niezamożności z 1938 r., które wskazywało na posiadanie przez poprzedniczkę prawną około 4 ha ziemi. Organ odmówił uchylenia decyzji, uznając dowód za niewystarczający i nieistotny dla zmiany rozstrzygnięcia.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.), asesor WSA Iwona Ścieszka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 lipca 2021 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu odwołania [...], decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2021 r. nr [...] o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2020 r. nr [...] potwierdzającej [...] prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z [...] listopada 1990 r. [...] wystąpił do Urzędu Rejonowego w [...] o przyznanie odszkodowania za mienie pozostawione przez [...] w [...], województwo [...], obecnie [...], które obejmować miało dom murowany o kubaturze 390 m3, zabudowania gospodarcze oraz pole pow. 10 ha. Wniosek ów wobec nierozpoznania go do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 2017 r., poz. 2097) dalej "ustawa zabużańska", rozpoznany został na gruncie jej przepisów przez Wojewodę [...], który decyzją z [...] lutego 2020 r. potwierdził na rzecz [...] prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości w [...], w skład której wchodził: plac o pow. 0,5 ha, zabudowany domem mieszkalnym murowanym, piwnicą kamienno-betonową, stodołą z polówek oraz studnią betonową – w kwotach po [...] na rzecz każdego z nich.
Ustalając powierzchnię pozostawionego gruntu organ oparł się wówczas na treści dokumentu w postaci sporządzonego przez Pełnomocnika Okręgowego Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego opisu mienia pozostawionego, którego egzemplarz pozyskano z Archiwum Akt Nowych. Nie uznano natomiast za miarodajny egzemplarza tego dokumentu, przedłożonego w formie uwierzytelnionej kopii przez stronę, gdzie oprócz półhektarowego placu pod zabudowę wymieniono także "pola 10 ha". W kontekście tego dokumentu organ wskazywał, na brak jakiegokolwiek potwierdzenia kto dokonał dodatkowego wpisu dotyczącego pola, a także innych dokumentów potwierdzających tytuł własności repatrianta do nieruchomości o powierzchni 10 ha.
Wnioskiem z [...] kwietnia 2020 r. [...], powołując się na treść art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wystąpił do Wojewody [...] o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ww. decyzją. Do wniosku dołączył uwierzytelnioną kopię świadectwa niezamożności z [...] września 1938 r. [...], z której treści wynikało, że [...] posiadała ok. 4 ha ziemi.
W następstwie wznowienia postępowania (postanowieniem z [...] listopada 2020 r.) i przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia, Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2021 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] marca 2021 r., działając na podstawie art. 151 § 1 k.p.a., odmówił uchylenia własnej decyzji z [...] lutego 2020 r.
W motywach rozstrzygnięcia podniesiono, że granice rozpoznania sprawy po wznowieniu postępowania wyznacza art. 149 § 2 k.p.a., zgodnie z którym postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Wskazano również na związanie organu podstawami wznowieniowymi zawartymi we wniosku inicjującym postępowanie i braku możliwości odnoszenia się do innych podstaw niewskazanych przez stronę. Odwołując się z kolei do przywołanej przez stronę przesłanki wznowieniowej, ujętej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wyjaśniono, że przepis ten uzależnia wznowienie postępowania od ujawnienia dowodów lub choćby okoliczności faktycznych po zakończeniu postępowania, o ile te dowody lub okoliczności istniały w jego trakcie, a ponadto nie byty znane organowi prowadzącemu postępowanie. Przepis ten wymaga nadto by okoliczności faktyczne lub dowody, które spełniają powyższe wymogi były istotne dla sprawy. To znaczy dotyczyły przedmiotu sprawy oraz miały znaczenie prawne, mające w konsekwencji wpływ na treść decyzji w kwestiach zasadniczych. Muszą one zatem dotyczyć tych okoliczności faktycznych, które stanowiły jego podstawę.
Przedstawione zaś przez stronę świadectwo niezamożności z [...] września 1938 r., nie mogło mieć istotnego wpływu na treść wydanego w sprawie rekompensaty rozstrzygnięcia, gdyż nie dowodzi pozostawienia przez [...] nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wprawdzie zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone, jednak - jak zostało to podniesione w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 172/07 - "w celu stwierdzenia mocy dowodowej dokumentu urzędowego należy odróżnić część od pozostałej części dokumentu oraz właściwy zakres zaświadczenia. Reguła ta odnosi się zarówno do dokumentów polskich jak i obcych dokumentów urzędowych. Nie odmawiając mocy dowodowej złożonemu do akt sprawy np. aktowi małżeństwa należy uznać, że stanowi on jedynie dowód faktu, miejsca i daty zawarcia związku małżeńskiego przez oznaczone w tym akcie z imienia i nazwiska osoby. Nie stanowi on dowodu na okoliczność miejsca urodzenia skarżącego. Jego zamieszkania czy obywatelstwa". Przedłożony natomiast przez stronę dowód nie potwierdza tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości, albowiem organ nie zaświadcza w tym zakresie, gdyż ustalenie właściciela nieruchomości nie było przedmiotem prowadzonego przez ten organ postępowania. Ww. dokument został wydany dla przedstawienia odnośnym władzom w sprawie uzyskania ulg w opłacie czesnego.
Za nieuzasadnione uznawał Minister podnoszone w toku postępowania twierdzenia pełnomocnika strony, że dokument ów, oceniany we wzajemnej łączności z pozostałymi dowodami, stanowi dowód na pozostawienie przez [...] nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zwracał przy tym uwagę, że podstawę ustalenia rodzaju i powierzchni nieruchomości pozostawionych przez [...], w decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty, stanowiła uwierzytelniona przez Archiwum Akt Nowych w [...] kopia opisu mienia, sporządzonego przez Pełnomocnika Okręgowego Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego. Z treści ww. dokumentu wynikało zaś, że pozostawiona nieruchomość miała pow. 0,5 ha. Wprawdzie w aktach sprawy znajdowała się również dołączona przez stronę uwierzytelniona kopia opisu mienia pozostawionego zawierająca zapis "pola 10 ha", jednakże z uwagi na to, że brak jest jakiegokolwiek potwierdzenia kto tego dodatkowego zapisu dokonał, np. w postaci pieczęci organu, który wydał opis mienia pozostawionego, organ wojewódzki uznał ów dokument za niewiarygodny. Za wiarygodną przyjął natomiast uwierzytelnioną kopię egzemplarza opisu mienia przechowywanego w Archiwum Akt Nowych w [...]. Minister wskazywał przy tym, że świadectwo niemożności jest kolejnym dokumentem, odmiennie określającym powierzchnię nieruchomości, którą miała pozostawić [...]. Jak już zaś wskazano w opisie mienia pozyskanym z Archiwum Akt Nowych nieruchomość pozostawiona miała powierzchnię 0,5 ha. W świadectwie niezamożności została ona określona na 4 ha. Natomiast w dołączonej przez stronę uwierzytelnionej kopii opisu mienia pozostawionego (którego oryginału pomimo wezwania strona nie dołączyła) oraz w zeznaniach [...] z [...] czerwca 2017 r. została wskazana dodatkowo powierzchnia 10 ha pola.
Powyższe rozbieżności nie pozwalają na przyjęcie, że przedłożony obecnie dowód w postaci świadectwa niemożności może stanowić podstawę uchylenia decyzji Wojewody [...] w trybie wznowienia postępowania. W ocenie Ministra za najbardziej wiarygodny dokument potwierdzający powierzchnię nieruchomości pozostawionej przez [...] w [...] należy przyjąć opis mienia pozostawionego przekazany przez Archiwum Akt Nowych. Mając zatem na uwadze przytoczone okoliczności faktyczne i prawne uznał, że Wojewoda [...] dokonał prawidłowej oceny znaczenia i wartości dowodów. Postępowanie dowodowe i wnioski z niego płynące muszą eliminować istniejące rozbieżności. Nie można bowiem uznać danej okoliczności za udowodnioną w sytuacji, gdy środki dowodowe prowadzą do zupełnie odmiennych wniosków i te rozbieżności pogłębiają. W tej sprawie fakty są takie, że prawo do rekompensaty zostało potwierdzone w oparciu o dokument urzędowy w postaci opisu mienia pozostawionego pozyskanego z Archiwum Akt Nowych w [...]. Natomiast dowód uzyskany w postępowaniu wznowieniowym nie podważa przyjętych w postępowaniu zwykłym okoliczności i ich oceny. Co więcej wywołuje dodatkowe wątpliwości, które nie zostały rozwiane w wyniku innych dowodów, w szczególności zeznań strony z [...] listopada 2017 r., gdzie wskazano na jeszcze inną powierzchnię nieruchomości.
Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł [...] zarzucając jej naruszenie:
I. art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy zabużańskiej przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że ww. przepis nakłada na osobę ubiegającą się o potwierdzenie prawa do rekompensaty za tzw. mienie zabużańskie obowiązek udowodnienia pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 ww. ustawy, w sytuacji gdy ww. przepis mówi o obowiązku dołączenia do wniosku dowodów, które (jedynie) świadczą o pozostawieniu takich nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że świadectwo niezamożności z [...] września 1938 r., nie stanowi dowodu (dokumentu), który świadczy o pozostawieniu wymienionej tam nieruchomości przez [...],
II. art. 6 ust. 4 ustawy zabużańskiej - przez jego błędną wykładnię, polegającą na pominięciu, że z treści ww. przepisu wynika, iż wskazany w tym przepisie katalog dowodów (pkt 1, 2, 3 i 4) nie jest katalogiem zamkniętym, co potwierdza zawarty w tym przepisie zwrot; "mogą być w szczególności", a w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że świadectwo niezamożności z [...] września 1938 r. (w którym wymieniono stanowiące własność [...] nieruchomości gruntowej), nie stanowi dowodu (dokumentu), który świadczy o pozostawieniu wymienionych tam nieruchomości przez [...];
III. art. 7, art. 75 § 1 KPA, art. 77 § 1 k.p.a. polegające na dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych dowodów i braku należytego rozważenia materiału dowodowego w całości, w tym:
a) braku powołania biegło z dziedziny grafologii w wyniku ujawnionych rozbieżności pomiędzy dokumentami, podczas gdy rozstrzygnięcie sprawy wymagało skorzystania z wiadomości specjalnych i ustalenia czy doszło do ewentualnego przerobienia dokumentu w zakresie ilości posiadanych gruntów przez [...],
b) wadliwe uznanie, że świadectwo niezamożności z [...] września 1938 r. nie ma mocy dowodowej w sprawie, gdyż nie posiada cech dokumentu urzędowego i nie może być uznane za dowód wiarygodny, podczas gdy ww. dokument może być uznany za wiarygodny i stanowi dowód, który świadczy o pozostawieniu przez [...] nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej,
co w konsekwencji skutkowało nienależytym i niewyczerpującym wyjaśnieniem okoliczności sprawy, a także dokonaniem kontroli instancyjnej w sposób niepełny i nieprawidłowy.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, rozwinięte w motywach skargi, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Ponadto wniósł, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z załączonego do skargi dokumentu "odpis opisu pozostawionego mienia", oceniając, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
skarga jest niezasadna.
Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją prowadzone było w jednym z nadzwyczajnych trybów, jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego. Instytucja ta ma zaś na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją (postanowieniem), w stosunku do której zaistniała jedna ze wskazanych w art. 145, art. 145a i art. 145b k.p.a. okoliczności będących podstawami wznowienia postępowania. Reguły związane z wszczęciem postępowania wznowieniowego oraz z wydawanymi w jego toku rozstrzygnięciami są szczegółowo uregulowane w kodeksie postępowania administracyjnego.
Postępowanie to składa się z kilku etapów. W przypadku zgłoszenia żądania wznowienia postępowania, w pierwszej kolejności organ bada wymogi formalne podania, tj. czy pochodzi ono od strony, czy zostało oparte na jednej z ustawowych przesłanek, czy dotyczy sprawy rozstrzygniętej decyzja ostateczną i czy zachowano przewidziany w art. 148 termin do złożenia podania o wznowienie postępowania. W sytuacji spełnienie tych warunków, organ wydaje na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego, które z kolei prowadzi do uruchomienie postępowania rozpoznawczego składającego się z dwóch odrębnych faz: co do przyczyn wznowienia i co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Działania organu w ramach tych faz wyznacza zaś treść art. 151 k.p.a. Wynika z niego mianowicie, że jeżeli organ stwierdzi w następstwie wznowienia postępowania, iż wskazana w żądaniu podstawa wznowienia w rzeczywistości nie zaistniała wydaje decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.). Stwierdzając natomiast jej zaistnienie uchyla decyzję dotychczasową i wydaje nową, rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.), chyba że na przeszkodzie takiemu rozstrzygnięciu stoją okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a.
Jedną z przyczyn wznowienia postępowania, opisaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jest wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Do nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w tym przepisie zaliczyć należy okoliczności lub dowody nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, dotyczące przedmiotu sprawy i mające znaczenie prawne, istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, lecz nieznane organowi, który wydał decyzję (por. wyrok. NSA z 6.05.2021 r. sygn. akt III FSK 3344/21, Lex nr 3180395). Nie każde zatem okoliczności faktyczne lub dowody, które po wydaniu decyzji i uzyskaniu przez nią przymiotu ostateczności wyszły na jaw, mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, a tylko te, które są istotne dla sprawy, to znaczy takie, które mogłyby wpłynąć na rozstrzygnięcie gdyby organ je znał w momencie podejmowania decyzji (por. wyrok NSA z 7.02.2007 r. sygn. akt I OSK 429/06, Lex nr 348005).
W rozpoznawanej sprawie, żądając wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] lutego 2020 r. [...] powoływał się na ujawnienie nowego i nieznanego organowi dowodu, co miało uzasadniać weryfikacje tej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Dowodem tym miało być zaś wystawione [...] września 1938 r. przez Zarząd Miejski w [...] świadectwo niezamożności, z którego treści wynikało, że [...] posiada m.in. "ok. 4 ha ziemi". Zdaniem strony, gdyby organ dysponował tym dokumentem mógłby odmiennie ocenić przedstawione w sprawie dowody co do posiadania przez ww. gruntów o pow. 10 ha. W konsekwencji czego, co najmniej za ich część (pow. 4 ha) mógłby ustalić przewidziane ustawą zabużańską prawo do rekompensaty.
Dokonując oceny tego dokumentu, w aspekcie pozostałych materiałów dowodowych w sprawie, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (a wcześniej organ wojewódzki) uznał, że wprawdzie stanowi on "nowy" i "nieznany" organowi wydającemu decyzję dowód w sprawie, niemniej niemający charakteru "istotnego". A więc takiego, który prowadzić musi do zasadniczej zmiany poglądu na kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy elementy stanu faktycznego. Ocenę tę skład orzekający w sprawie podziela.
Poza sporem jest, że rozstrzygając w roku 2020 sprawę należnego następcom prawnym [...] prawa do rekompensaty za pozostawione przez nią na dawnych Kresach Wschodnich (w [...]) nieruchomości, ich rodzaj (w tym powierzchnię gruntów), Wojewoda [...] ustalił m.in. w oparciu o dokument urzędowy jakim był sporządzony przez Pełnomocnika Okręgowego PKWN opis pozostawionego przez ww. mienia, a więc w oparciu o dowód, o którym mowa w art. 6 ust. 4 pkt 1 ustawy zabużańskiej. Przy czym wobec istnienia dwóch wersji tego dokumentu - gdzie w jednym (pozyskanym z Archiwum Akt Nowych) wskazano wyłącznie plac pod zabudowaniami o pow. 0,5 ha, a w drugim (przedkładanym przez stronę) także pole o pow. 10 ha - za miarodajny uznał dokument pozyskany z archiwum. Stąd prawo do rekompensaty ustalił wówczas jedynie za ten plac i zabudowę.
Kluczowe zatem w sprawie było zbadanie, czy rzeczywiście przedstawione przy wniosku o wznowienie postępowania "świadectwo niezamożności", pozwalało na wyprowadzenia wniosku przeciwnego do tego, który legł u podstaw decyzji z 2020 r., a więc uprawdopodabniającego tezę, że w skład pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez [...] mienia nieruchomego wchodziło także pole o pow. 10 ha, względnie o pow. 4 ha - jak miałoby, zdaniem skarżącego, wynikać z tego dowodu.
Ze stanowiskiem strony jednak nie sposób się zgodzić. Analiza treści ww. dokumentu prowadzi bowiem do wniosku, że nie odnosi się on do praw podmiotowych przynależnych [...] do nieruchomości. Wskazuje bowiem jedynie na "posiadanie" przez nią różnego rodzaju mienia nieruchomego, które to posiadanie jednakowoż mogło wynikać z różnych tytułów. Udokumentowaniu prawa podmiotowych dokument ów zresztą nie służył. Jak zasadnie zwracał bowiem uwagę Minister, zaświadczenie to wydane zostało celem przedstawienia odnośnym władzom w sprawie uzyskania ulg w opłacie czesnego. Miało zatem obrazować, na co skądinąd wskazuje już tytuł tego dokumentu, stan zamożności jednostki, celem udzielenia jej ewentualnego wsparcia w postaci wspomnianej ulgi. Można było zatem na jego podstawie określić potencjalne źródła dochodów osoby, na rzecz której zostało ono wystawione. W żaden jednak sposób nie odnosiło się ono do okoliczności mających znaczenie w sprawie o rekompensatę, czyli przynależnych jednostce praw rzeczowych. Nie podważa zwłaszcza wiarygodności dowodów, na których opierał się organ rekonstruując stan faktyczny, który legł u podstaw rozstrzygnięcia sprawy ostateczną decyzją z [...] lutego 2020 r., gdzie punktem wyjścia było ustalenie w oparciu o całokształt zgromadzonych w sprawie dowodów do jakich składników mienia nieruchomego przynależał repatriantce tytuł prawnorzeczowy. Godzi się zaś przypomnieć, że prawo do rekompensaty przysługiwało właścicielowi (a nie posiadaczowi) pozostawionych nieruchomości, co wynika wprost z art. 2 ustawy zabużańskiej. Zważywszy przy tym na fakt, że areał pola, będącego w świetle treści owego zaświadczenia "w posiadaniu" [...], był o ponad połowę mniejszy niż wskazany w uznanym wówczas przez organ za niewiarygodny egzemplarzu urzędowego opisu mienia, nie sposób uznać by mogło ono rzutować na odmienny sposób oceny wiarygodności tego dokumentu. Warto także zauważyć, że sam skarżący, przesłuchiwany w charakterze strony na etapie postępowania prowadzonego w trybie zwykłym, nie wskazywał by jego matka ([...]) była właścicielką czterohektarowego pola. Utrzymywał bowiem, że pozostawiona przez nią nieruchomość obejmowała 10 ha, z czego 9 ha stanowiły grunty orne (vide protokół przesłuchania strony z [...] czerwca 2017 r.). W tym stanie rzeczy, nawet, gdyby owo zaświadczenie było przedłożone już na etapie postępowania zwykłego, nie mogło doprowadzić do odmiennych konkluzji niże te, które wówczas organ poczynił.
Skoro zatem dowód złączony do wniosku o wznowienie postępowania nie mógł stanowić podstawy do wyprowadzenia wniosku o przysługiwaniu repatriantce tytułu prawnorzeczowego do 4 hektarowej nieruchomości rolnej, a tym bardziej o powierzchni 10 hektarowej - na jaką wskazywano w toku postępowania zwykłego - a przez to także doprowadzić do ustalenia za taką nieruchomość prawa do rekompensaty, nie mógł być również uznany za dowód, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (z uwagi na brak waloru "istotności w sprawie"). Stwierdzenie tych okoliczności w ramach pierwszej fazy postępowania wznowieniowego (co do przyczyn), obligowało organ do jego zakończenia w sposób determinowany treścią art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. A więc poprzez wydanie decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej z tego względu, że przyczyna wznowieniowa w rzeczywistości nie zaistniała. Tak też zachował się w niniejszej sprawie Wojewoda [...]. Aczkolwiek w sposób nieprecyzyjny sformułował w uzasadnieniu swojej decyzji konkluzje, podnosząc jedynie, że przedłożone zaświadczenie "nie stanowi nowej okoliczności ani dowodu w sprawie (o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.), która wymagałaby wznowienia postępowania skutkującego następnie zmianą decyzji", miast zaakcentowania – jak uczynił to Minister – braku cech relewantności tego dowodu. Nie zmienia to jednak oceny, że podjęte przez niego w tych uwarunkowaniach rozstrzygnięcie odpowiada prawu. W konsekwencji czego nie narusza prawa utrzymująca je w mocy zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Podnoszony z kolei w skardze zarzuty naruszenia art. 6 ust. 1 oraz art. 6 ust. 4 ustawy zabużańskiej, którego to naruszenia skarżący upatruje w rzekomej błędnej wykładni przez organ tych przepisów - polegającej z jednej strony na uznaniu, że norma zawarta w ust. 1 art. 6 wymaga wykazania przynależnego tytułu do pozostawionej nieruchomości, a z drugiej uznaniu, że katalog dowodów wskazany w ust. 4 art. 6 ma charakter zamknięty - jest o tyle chybiony, że tego rodzaju stwierdzeń w motywach skarżonej decyzji próżno się doszukać. Niezależnie od powyższego, umyka uwadze skarżącego, że na obecnym etapie postępowania nie była ponownie oceniana kwestia wykazania jakie składniki mienia nieruchomego pozostawiła poprzedniczka prawna skarżącego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Badany tu był bowiem wyłącznie aspekt formalnoprawny, tj. zaistnienie warunków uzasadniających wzruszenie wydanej w sprawie rekompensaty decyzji ostatecznej, w ramach wznowionego postępowania z przyczyn opisanych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W tym też kierunku, co do zasady, prowadzone było postępowanie wyjaśniające i weryfikowane przedłożone przez stronę dowody, w aspekcie dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego. Rozważanie natomiast za jakie mienie można ustalić prawo do rekompensaty, a także czy zasadnym była odmowa uznania za wiarygodny opis mienia pozostawionego, w wersji przedkładanej przez stronę (w tym także ewentualne przeprowadzenia na tę okoliczność dodatkowego postępowania wyjaśniającego, obejmującego choćby wskazywaną w skardze weryfikację owego dokumentu pod kątem jego potencjalnego przerobienia), mogło nastąpić dopiero wówczas, gdyby w ramach wznowionego postępowania organ przeszedł do etapu rozpoznawania i rozstrzygania sprawy co do jej istoty. To zaś możliwe było dopiero po stwierdzeniu, że przyczyna, na której oparto żądanie wznowienia postępowania administracyjnego w rzeczywistości zaistniała, a przy tym nie upłynął termin, w jakim możliwe jest uchylenie decyzji ostatecznej wskazany w art. 146 § 1 k.p.a. Taka zaś sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Stąd także zarzut naruszenia na tym etapie postępowania przepisów procedury administracyjnej, tj. art. 7, 75 § 1, 77 § 1 k.p.a., upatrywany w braku wszechstronnego rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach, czy braku powołania biegłego z dziedziny grafologii celem dokonania oceny wiarygodności dokumentu opisującego pozostawione mienie (tj. egzemplarza tego dokumentu uznanego przez organ wojewódzki za niewiarygodny), nie mają usprawiedliwionych podstaw.
Krańcowo wyjaśnić należy, że żądanie przeprowadzenia dowodu z odpisu opisu pozostawionego mienia, sporządzonego [...] lutego 1947 r., przez Wójta Gminy [...] nie mógł być uwzględniony, gdyż dokument ów znajduje się już w aktach administracyjnych sprawy. Był on zresztą załączony do wniosku z 1990 r. o ustalenia prawa do rekompensaty. Skoro zaś, po myśli art. 133 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, sąd administracyjny orzeka na podstawie tych akt, to przeprowadzenie dowodu z dokumentów w nich zgormadzonych, w oparciu o art. 106 § 3 tej ustawy jest zbędne. Celem uzupełniającego postępowania dowodowego, o którym mowo w ww. przepisie, jest bowiem wyjaśnienia istotnych wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, a więc ustalenie w oparciu dowód z dokumentów takich okoliczności faktycznych, których na bazie zgromadzonego dotychczas w aktach materiału dowodowego zrekonstruować nie sposób. Stąd wniosek o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego Sąd oddalił.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło