I SA/Wa 120/13

Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. M. K., działając przez pełnomocnika adwokata K. O., pismem z dnia 14 grudnia 2012 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Jednocześnie skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata wskazując przy tym, że wnosi o ustanowienie adwokata K. O., który wniósł w jej imieniu skargę na wskazaną wyżej decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i który został już ustanowiony jej pełnomocnikiem z urzędu we wcześniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródłem jej utrzymania jest emerytura w wysokości [...] zł miesięcznie. Jedyny posiadany majątek to mieszkanie o powierzchni [...] m². W uzasadnieniu wniosku skarżąca podkreśliła, że jest osobą w podeszłym wieku, bardzo schorowaną, niepełnosprawną. Uzyskiwany dochód nie wystarcza zaś na poniesienie koniecznych wydatków związanych z utrzymaniem i leczeniem. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 4 lutego 2013 r. wnioskodawczyni nadesłała dokumenty potwierdzające podnoszone we wniosku okoliczności, dotyczące jej sytuacji majątkowej i zdrowotnej. Do urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 19 grudnia 2012 r., załączone jednocześnie zostało pełnomocnictwo procesowe z dnia 19 grudnia 2012 r. udzielone adwokatowi K. O. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że M. K. wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z nadesłanych dokumentów, wnioskodawczyni jest osobą w podeszłym wieku, bardzo schorowaną, jedynym źródłem jej utrzymania jest zaś emerytura w wysokości [...] zł miesięcznie. Poza mieszkaniem o powierzchni [...] m² nie posiada ona żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Nie ulega zatem wątpliwości, że wnioskodawczyni znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej uwzględnienie złożonego wniosku i przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Mimo jednakże wykazanej przez stronę trudnej sytuacji majątkowej brak było w rozpoznawanej sprawie podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Zauważyć bowiem trzeba, że art. 246 § 3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, iż adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Jak wynika z analizy akt niniejszej sprawy skargę w imieniu skarżącej złożył adwokat K. O. Do urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 19 grudnia 2012 r. załączone zaś zostało pełnomocnictwo procesowe z dnia 19 grudnia 2012 r., z treści którego wynika, iż skarżąca umocowała adwokata K. O. do prowadzenia w jej imieniu sprawy "przed Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, sygn. akt [...]", a także reprezentowania jej "przed wszelkimi sądami, urzędami i instytucjami". Oczywiste zatem jest, że skarżąca pozostaje w stosunku prawnym ze wskazanym adwokatem. Okoliczność powyższa ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z treści powołanego wyżej przepisu art. 246 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika bowiem, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego), jeżeli strona zatrudnia lub pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem (radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym). Jak wskazano skarżąca umocowała w dniu 19 grudnia 2012 r. do działania w jej imieniu adwokata K. O. W sprawie spełniona zatem została negatywna przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu, o której mowa w art. 246 § 3 powołanej ustawy. Przy czym zaznaczyć trzeba, że wbrew podnoszonym przez pełnomocnika twierdzeniom, brak było podstaw do uznania, iż działa on w imieniu skarżącej jako pełnomocnik z urzędu. Faktem jest, że we wcześniej prowadzonym postępowaniu sądowoadministracyjnym pod sygn. akt IV SA/Wa 426/07 przyznano M. K. prawo pomocy m.in. w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu i na pełnomocnika skarżącej wyznaczony został adwokat K. O. Powyższa sprawa została jednakże prawomocnie zakończona wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2007 r. Sąd w powołanym wyroku przyznał wyznaczonemu pełnomocnikowi skarżącej stosowne wynagrodzenie tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Trudno zatem uznać, że wnosząc skargę z dnia [...] grudnia 2012 r. na decyzję z dnia [...] listopada 2012 r. adwokat K. O. działa w imieniu M. K. jako pełnomocnik z urzędu. Przedmiotowa sprawa tocząca się pod sygn. akt I SA/Wa 120/13 jest odrębną sprawą sądowoadministracyjną, przyznane zaś wcześniej prawo pomocy (w innej sprawie), nie obejmuje niniejszego postępowania, zwłaszcza, że – jak wyżej wskazano – wcześniejsza sprawa została już prawomocnie zakończona. Zauważyć również trzeba, że z treści powołanego wyżej art. 246 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, iż nie ma przeszkód do ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sytuacji, gdy strona ma już ustanowionego pełnomocnika na podstawie przepisów o prawie pomocy. Zdaniem referendarza sądowego dotyczy to jednakże sytuacji, gdy strona występuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w odrębnych sprawach. Innymi słowy ustanowienie pełnomocnika z urzędu w jednej sprawie nie wyklucza możliwości uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika złożonego przez stronę w innej sprawie toczącej się przed sądem administracyjnym. W rozpoznawanej sprawie jednakże powyższa sytuacja nie ma miejsca. W świetle powyższego stwierdzić należy, że brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżąca pozostaje w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, co wyklucza - niezależnie od rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawczyni - pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia takiego pełnomocnika. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.