I SA/Wa 1225/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Maciejuk WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2013 r. sprawy ze skargi M.Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat M. O., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] odmawiającą przyznania M. Ł. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego specjalnego na leki, leczenie i opłacenie rachunku za energię elektryczną. Zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Wnioskiem z dnia 5 lutego 2013 r. M. Ł. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej o udzielenie pomocy finansowej z przeznaczeniem na pokrycie zakupu leków, leczenia i opłacenie rachunku za energię elektryczną. Prezydent W. decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] odmówił przyznania wnioskodawcy pomocy finansowej w formie zasiłku celowego specjalnego na wymienione wyżej cele. W uzasadnieniu organ stwierdził, że M. Ł. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Jego źródłem dochodu jest renta specjalna z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wysokości [...] zł, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł i dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł. Łącznie jego dochód miesięczny wynosi [...] zł i tym samym przekracza kryterium dochodowe ustalone w ustawie o pomocy społecznej. Wobec powyższego organ rozpoznał przedmiotową sprawę w oparciu o art. 41 ustawy o pomocy społecznej uznając, że nie zaszły żadne wyjątkowe okoliczności, o których mowa w w/w artykule. Po rozpatrzeniu odwołania M. Ł., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podtrzymując ustalenia i wnioski organu pierwszej instancji. Kolegium przytoczyło zasady przyznawania specjalnych zasiłków celowych przewidzianych w art. 41 ustawy o pomocy społecznej oraz ogólne reguły dotyczące celów i zadań pomocy społecznej. W ich świetle i na podstawie akt administracyjnych sprawy uznano, że ze względu na stały dochód miesięczny przekraczający kryterium dochodowe, stałą pomoc miesięczną w postaci talonów na wyżywienie w wysokości [...] zł oraz ograniczone możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej, nie może zostać skarżącemu przyznany zasiłek specjalny. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze M. Ł. podniósł, że jest osobą, która wbrew stanowisku orzekających w niniejszej sprawie organów, nie jest w stanie sama zapewnić sobie warunków umożliwiających godne życie. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Pismami z dnia 6 i 27 września 2013 r., ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu, uzupełnił skargę, zarzucając decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r.: 1. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego, tj. art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez uznanie, że szczególnie uzasadniony przypadek musi mieć charakter jednorazowy i okazjonalny i nie może być stanem trwałym, pomimo iż taka interpretacja nie wynika z brzmienia art. 41 ustawy, oraz błędnej odmowie zakwalifikowania sytuacji skarżącego jako sytuacji szczególnej i wyjątkowej i uznanie, że wobec tego zasiłek nie przysługuje; 2. mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa poprzez niedostateczne zbadanie oraz bezpodstawne nieuwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy, w tym niezbadanie zagrożenia życia skarżącego, będącego efektem braku środków na zakup leków ratujących życie oraz niedokonanie pełnych ustaleń dotyczących sposobu rozdysponowania środków i wysokości udzielonej faktycznie pomocy w formie zasiłków celowych innym wnioskodawcom, kosztem skarżącego. Do pisma procesowego z dnia 27 września 2013 r. została dołączona poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia decyzji Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] przyznająca M. Ł. w miesiącu sierpniu zasiłek celowy specjalny na leki, leczenie, energię i środki czystości. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że z porównania obu decyzji (tej z dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz zaskarżonej) wynika, że organ działając w oparciu o te same przepisy, dokonuje odmiennej ich wykładni, raz przyznając zasiłek, raz odmawiając, co oznacza, że kieruje się nie uznaniem administracyjnym, lecz całkowitą dowolnością. W oparciu o powyższe adw. M. O. wniosła o uchylenie obu zaskarżonych decyzji oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz.U. 2013 poz. 182 ze zm.) – dalej: "u.p.s.". Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, iż M. Ł. domagał się przyznania pomocy finansowej na zakup leków, leczenie i opłacenie rachunków za energię elektryczną .W niniejszej sprawie jest bezspornym, że skarżący w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku posiadał dochód w wysokości [...] zł, przekraczający kryterium dochodowe wynoszące dla osoby samotnie gospodarującej 542 zł. Oznacza to, że organy słusznie rozważyły zasadność ewentualnego przyznania zasiłku celowego w oparciu o art. 41 u.p.s. Ustawodawca w treści powołanego przepisu art. 41 u.p.s. używa sformułowania, iż omawiane świadczenie "może być przyznane". Oznacza, to, że rozstrzygnięcie w sprawie przyznania specjalnego zasiłku celowego wydawane jest w ramach tak zwanego uznania administracyjnego. Należy także mieć na uwadze, że udzielenie pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego, uzależnione jest od zaistnienia dodatkowej przesłanki, którą jest wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku. Obwarowanie tej formy pomocy wymienioną przesłanką związane jest z tym, że ustawodawca przewidział możliwość jej udzielenia osobom lub rodzinom o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. Ustawodawca nie sformułował definicji "szczególnie uzasadnionego przypadku". Pod pojęciem tym należy rozumieć przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia, nie należą do zdarzeń codziennych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 1496/10. Niewątpliwie, uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, co jest faktem notoryjnie znanym, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Podobne stanowisko prezentowane jest również w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych (np. wyroki WSA w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 884/07, Lex Nr 382752; z dnia 3 kwietnia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 94/06, Lex Nr 209723). Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela powyższe poglądy. Analiza materiału zgromadzonego w sprawie nie pozwala na stwierdzenie aby taki szczególnie uzasadniony przypadek wystąpił w stosunku do M. Ł . Z akt sprawy wynika, iż jej sytuacja bytowa oraz zdrowotna nie zmienia się od pewnego czasu. Od kilku lat choruje na [...] i choroby z tym związane. Nie nastąpiło żadne szczególne wydarzenie, które pogorszyłoby jej dotychczasową sytuację. Regularnie korzysta z pomocy udzielanej przez Ośrodek Pomocy Społecznej w tym z pomocy w postaci talonów żywnościowych, których wartość miesięczna wynosi [...] zł. Z akt wynika również, że średnia kwota miesięcznych świadczeń przypadająca na rodzinę korzystającą z pomocy społecznej w OPS [...] wynosi [...] zł . Podkreślić należy, iż wykładnia przepisów ustawy o pomocy społecznej nie może prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej pełnego źródła utrzymania. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, a zwłaszcza z ustanowioną w art. 2 ust. 1 u.p.s. zasadą pomocniczości (subsydiarności). Nie może ulegać wątpliwości, iż wysokość dochodu skarżącego nie pozwala na jednoczesne pokrycie wszystkich, nawet niezbędnych potrzeb. Zasadnie jednak organy uznały, iż nie jest to okoliczność, która samodzielnie może wskazywać na spełnienie przesłanki szczególnie uzasadnionego wypadku. Zatem w zgodzie z prawem odmówiły skarżącemu przyznania specjalnego zasiłku celowego. Na koniec należy uznać za niezasadny zarzut, że organ działa na zasadzie dowolności, a nie uznaniowości, gdyż decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] przyznał M. Ł. w miesiącu sierpniu zasiłek celowy specjalny na leki, leczenie, energię i środki czystości. Jeszcze raz należy przypomnieć , że przepis art. 41 u.p.s. stwarza organowi pomocy społecznej możliwość (nie obowiązek) przyznania osobie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe m.in. specjalnego zasiłku celowego i każdy wniosek oceniany jest indywidualnie. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. O wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a.