I SA/Wa 1236/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Z. S. o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] września 2007 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta W. z dnia [...] lutego 1950 r. nr [...] odmawiającego przywrócenia terminu na złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (hip. [....] parcela [...]). Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Nieruchomość gruntowa położona w W. przy ul. [...] (hip. [...] parcela [...]) była własnością A. S., a następnie jego spadkobierczyni Z. J., obecnie S. Grunt przedmiotowej nieruchomości - na podstawie art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. - przeszedł z dniem 21 listopada 1945 r. na własność Gminy W., a następnie - z mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - stał się, z dniem 13 kwietnia 1950 r., własnością Skarbu Państwa. Obecnie grunt przedmiotowej nieruchomości stanowi własność Miasta W. Opisana wyżej nieruchomość została objęta w posiadanie przez Gminę W. w dniu 16 sierpnia 1948 r. Termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, określony w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r., upłynął w dniu 16 lutego 1949 r. W dniu 30 marca 1949 r. Z. J. złożyła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku. Prezydent W. orzeczeniem z dnia [...] lutego 1950 r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej wskazując, że podanie o przywrócenie terminu nie zawiera wskazania okoliczności i dowodów stwierdzających, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy wnioskodawczyni z powodu przeszkód nie do przezwyciężenia. W dniu 8 listopada 2004 r. Z. S. wniosła o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta W. z dnia [...] lutego 1950 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że termin do złożenia wniosku w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r., jest terminem prawa materialnego, a zatem jest on nieprzywracany. Z. S. wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy zarzucając organowi nadzorczemu wadliwą ocenę sprawy przez niewłaściwe uznanie, że właściciel dekretowy nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu oraz pominięcie obowiązku uwzględnienia słusznego interesu obywateli i załatwiania sprawy w sposób pozytywny dla strony o ile nie stoi na przeszkodzie interes społeczny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności podzielając pogląd co do materialnoprawnego charakteru terminu do złożenia wniosku dekretowego. Ponadto dokonując analizy przepisu art. 41 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym na tle okoliczności niniejszej sprawy Kolegium stwierdziło, że orzeczenie odmawiające przywrócenia terminu nie naruszało przepisów prawa. Powyższe rozstrzygnięcie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniosła Z. S. W skardze zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a poprzez przyjęcie, że w sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, art. art. 7, 8 i 107 § 3 w związku z art. 11 kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga podlegała oddaleniu, gdyż decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta W. z dnia [...] lutego 1950 r. nr [...] odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (hip. NW [...] parcela [...]) jest zgodna z prawem. W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, że termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy jest terminem materialnoprawnym (zawitym). Konsekwencja tego jest prekluzyjność, co powoduje wygaśnięcie roszczeń. O charakterze prawnym terminu określonego w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) jednoznacznie przesądziła uchwała podjęta w składzie 5 sędziów NSA z dnia 14 października 1996 r. sygn. akt OPK 19/96. Pogląd ten pozostaje aktualny obecnie, czego wyrazem mogą być wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2005 r. sygn. akt I OSK 1087/04 i z dnia 23 listopada 2005 r. sygn. akt I OSK 133/05. W orzecznictwie wskazywano, że do terminu przewidzianego w art. 7 ust. 1 dekretu nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących przywrócenia terminu. Na podstawie tych przepisów bowiem mogą być przywracane terminy przewidziane przepisami należącymi do prawa procesowego, a nie prawa materialnego. Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma albowiem na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych, wynikłych w następstwie uchybienia terminu procesowego. Oznacza to, że w przypadku niezachowania terminu materialnego strona nie mogła skutecznie domagać się jego przywrócenia w oparciu o uregulowania obowiązującego wówczas art. 41 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, zaś upływ terminu, w którym strona mogła skutecznie wszcząć postępowanie administracyjne winien skutkować wydaniem negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. W przypadku zgłoszenia wniosku z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 7 ust. 1 dekretu organ powinien z tej przyczyny je odrzucić. Jeśli chodzi o formę rozstrzygnięcia w przypadku zgłoszenia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu o charakterze materialnym prawidłowe i racjonalne działanie organu w takim przypadku winno prowadzić do wydania orzeczenia w przedmiocie zgłoszonego żądania strony i rozstrzygać je negatywnie z uwagi na niezachowanie terminu warunkującego skuteczność dochodzenia danego żądania obwarowanego terminem. Natomiast rozpoznawanie przez organ administracji wniosku o przywrócenie terminu o charakterze materialnym w drodze wydania incydentalnego orzeczenia administracyjnego może tylko prowadzić do jego oddalenia wobec nieprzywracalności takiego terminu. Podkreślić należy, że złożenie wniosku dekretowego po upływie terminu, stanowiło okoliczność wystarczającą do wydania decyzji odmownej, bez względu na przyczynę uchybienia. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że prawidłowe jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o braku przesłanek do stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta W. z dnia [...] lutego 1950 r. nr [...] odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.