I SA/Wa 1240/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. S., A. S., K. M. i W. S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 57/15 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta W. na rzecz skarżących M. S., A. S., K. M. i W. S. sumy pieniężne w kwotach po 500 (pięćset) złotych na rzecz każdego z nich 4. zasądza od Prezydenta W. solidarnie na rzecz M. S., A. S., K. M. i W. S. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 31 maja 2017 r. M. S., A. S., K. M. i W. S. wnieśli skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 marca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 57/15. Skarżący wnieśli o: wymierzenie Prezydentowi W. grzywny z tytułu niewykonania wyroku, o przyznanie sumy pieniężnej w wysokości po [...] zł na rzecz każdego ze skarżących i o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazali, że wyrokiem z 25 marca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 57/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta W. w postępowaniu administracyjnym o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]". W wyroku tym Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie z 18 października 2013 r. w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Prawomocny wyrok wraz z aktami sprawy został przekazany Prezydentowi 18 czerwca 2015 r., w związku z tym termin na rozpatrzenie wniosku upłynął 18 sierpnia 2015 r. Skarżący podnieśli, że pismem z 28 sierpnia 2015 r. wezwali Prezydenta do wykonania wyroku z 25 marca 2015r., sygn. akt I SAB/Wa 57/15. Z powodu dalszej bezczynności organu złożyli skargę na niewykonanie wyroku wraz z wnioskiem o ukaranie organu grzywną. Wyrokiem z 28 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 2060/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył organowi grzywnę w wysokości 500 zł. Wobec dalszej bezczynności organu pismem z 18 maja 2017 r. ponownie wezwali Prezydenta do wykonania wyroku. Skarżący podnieśli, że pismem z 13 lipca 1985 r. skierowali wniosek o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość do Naczelnika W. W związku z powyższym od daty złożenia wniosku upłynęło prawie trzydzieści dwa lata, a postępowanie w niniejszej sprawie nie zostało zakończone. Natomiast od dnia złożenia wniosku w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami upłynęło ponad trzy lata i siedem miesięcy, natomiast od daty zwrotu akt po wydaniu ww. wyroku stwierdzającego bezczynność organu minęło prawie dwa lata, a decyzja nie została wydana. W ocenie skarżących bezczynność organu w niniejszej sprawie ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, gdyż przez cały czas trwania postępowania Prezydent W. nie podjął żadnych czynności zmierzających do wydania decyzji w sprawie. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że przed Prezydentem W. prowadzone jest - z wniosku spadkobierców dawnych właścicieli - postępowanie o odszkodowanie za ww. nieruchomość - zgodnie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W celu zbadania przesłanek z tego przepisu istotnym jest ustalenie wszystkich stron postępowania, tj. następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości. Wnioskodawcy są zobowiązani do wykazania swojego następstwa prawnego po byłych właścicielach nieruchomości, poprzez przedłożenie stosownych postanowień sądów o stwierdzeniu nabycia spadku, bądź aktów poświadczenia dziedziczenia. Pismem z 18 sierpnia 2017 r. pełnomocnik stron został wezwany do przedłożenia oryginałów lub poświadczonych za zgodność z oryginałem dokumentów: postanowienia o nabyciu praw do spadku po: S.S., W. Z. i W. S. W niniejszej sprawie konieczne jest jeszcze ustalenie w jakiej dacie następcy prawni byłych właścicieli zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania. Prezydent wyjaśnił, że opóźnienia w rozpatrzeniu sprawy są spowodowane między innymi bardzo dużą ilością wpływającej do tutejszego Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie Organ wskazał, że o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować li tylko procesowa aktywność strony i ilość składanych skarg. Okoliczność, iż akta sprawy między innymi na skutek skarg, długotrwale są w posiadaniu Sądów, również znacząco utrudnia rozpoznanie sprawy, albowiem jest ona zbyt wielkiej wagi i skomplikowana, aby móc prowadzić postępowanie administracyjne opierając się wyłącznie na aktach zastępczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 ppsa w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 ppsa i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu. Po drugie strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Z akt sprawy wynika, że wyrokiem z 25 marca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 57/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta W. i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy zostały doręczone Prezydentowi 18 czerwca 2015 r., a zatem termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Sąd upłynął 18 sierpnia 2015 r. Pomimo upływu zakreślonego terminu Prezydent nie wydał decyzji. Wyrokiem z 28 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 2060/15 tutejszy Sąd wymierzył Prezydentowi grzywnę w kwocie 500 zł za niewykonanie wyroku z 25 marca 2015 r. Jednakże organ nie wydał decyzji. Stosownie do art. 154 § 6 ppsa grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę ponad dwuletnie przekroczenie wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy oraz wymierzenie już jednej grzywny Sąd uznał, że grzywna w wysokości 3.000 zł (tj. sześciokrotnie wyższa od wcześniej wymierzonej) jest adekwatną sankcją dla organu za niewykonanie wyroku z 25 marca 2015 r. Wymierzenie grzywny na podstawie przepisu art. 154 § 1 ppsa ma za zadanie nie tylko skłonić organ do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, ale zawiera też element represyjny stanowiący w istocie karę za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych (por. wyrok WSA w Warszawie z 30 I 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1672/07 lex nr 459927). Jednocześnie rozpoznając sprawę - stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 ppsa -Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu bezczynność organu po wyroku z 25 marca 2015 r. ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia fakt, iż po nadesłaniu prawomocnego wyroku w sprawie na bezczynność, a następnie po ukaraniu grzywną w sprawie za niewykonanie wyroku, organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do zakończenia postępowania. Zważyć należy, że niewykonanie wyroków sądów niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwić sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak również do władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Sąd uwzględnił wniosek o przyznanie skarżącym sumy pieniężnej, aczkolwiek nie w wysokości oczekiwanej przez skarżących. Organ pomimo dwóch wyroków w sprawie nie wydał decyzji. Takie zaniechanie uzasadnia zdyscyplinowanie organu w większym rozmiarze finansowym i przyznanie sumy pieniężnej po 500 zł na rzecz każdego ze skarżących. Suma pieniężna ma charakter prewencyjny i kompensacyjny. Zarówno wymierzona grzywna jak i sumy pieniężne mają zapobiec dalszemu unikaniu podjęcia rozstrzygnięcia przez organ. W ocenie Sądu wymierzona grzywna, jak też sumy pieniężne przyznane skarżącym są adekwatne do stopnia i okresu pozostawania w bezczynności przez organ w wykonaniu wyroku. Jednocześnie uwzględniają stopień skomplikowania sprawy spowodowany jej historycznym charakterem. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd z mocy art. 154 § 1, § 2 zd. 2, § 6 § 7 ppsa orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji wyroku. O kosztach postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.