I SA/Wa 1242/08
WyrokWSA w Warszawie2008-11-13
Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Mirosław Gdesz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może zawiesić postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, zobowiązując wnioskodawców do ustalenia kręgu spadkobierców po pierwotnym właścicielu, mimo istnienia prawomocnych postanowień sądu powszechnego stwierdzających nabycie spadku przez wnioskodawców?Ratio decidendi
Organ administracji nie może zawiesić postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i zobowiązać wnioskodawców do ustalenia kręgu spadkobierców, jeśli istnieją prawomocne postanowienia sądu powszechnego stwierdzające nabycie spadku przez tych wnioskodawców. Dopóki te postanowienia nie zostaną wzruszone w przewidzianym prawem trybie, są one wiążące dla organu administracji. W przypadku wątpliwości organu co do kręgu spadkobierców lub własności nieruchomości w dacie wywłaszczenia, powinien on sam podjąć kroki w celu wyjaśnienia tych kwestii, w tym zawiadomić inne potencjalnie zainteresowane osoby lub wystąpić do sądu powszechnego o uchylenie lub zmianę postanowień spadkowych.Stan faktyczny
Skarżący J. N. i U. S. wystąpili o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Prezydent W. zawiesił postępowanie, zobowiązując ich do ustalenia właściciela nieruchomości na dzień wywłaszczenia przez sąd powszechny. Wojewoda utrzymał to postanowienie w mocy. Skarżący wnieśli skargę, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując na posiadane prawomocne postanowienia sądu powszechnego o nabyciu spadku po pierwotnym właścicielu J. N. WSA oddalił skargę, uznając zawieszenie za zasadne. NSA uchylił wyrok WSA, uznając skargę kasacyjną za usprawiedliwioną z powodu naruszenia przepisów p.p.s.a. i k.p.a. WSA po ponownym rozpoznaniu sprawy, związany wykładnią NSA, uchylił zaskarżone postanowienia.Rozstrzygnięcie
uchyla zaskarżone postanowienie Wojewody [...] oraz postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2005 r., stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, zasądza od Wojewody na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2008 r. sprawy ze skargi J. N. i U. S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących: J. N. i U. S. solidarnie kwotę 370 (trzysta siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] o zawieszeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej przy ul. [...] w W.
Powyższe postanowienie wydano w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy:
Decyzją Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1953 r., nr [...] orzeczono wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w W. o powierzchni [...] ha, będącej własnością spadkobierców po J. N., zapisanej w tabeli likwidacyjnej nr [...].
Następnie decyzją Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] kwietnia 1970 r. nr [...] orzeczono o przyznaniu odszkodowania na rzecz D. N., N. B., W. W. i K. M.
Wnioskami z dnia 8 czerwca 1998 r. U. S. oraz z dnia 15 czerwca 1999 r. J.N. wystąpiły o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, załączając postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] Wydział Cywilny z dnia [...] marca 1998 r. (sygn. akt II Ns [...]) oraz Sądu Rejonowego dla [...] Wydział Cywilny z dnia [...] marca 1999 r. (sygn. akt [...]), z których wynika, że są spadkobierczyniami po J. N.
Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...] zawiesił z urzędu, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oraz wyznaczył wnioskodawcom dwumiesięczny termin na wystąpienie do sądu powszechnego w sprawie ustalenia właściciela przedmiotowej nieruchomości na dzień wywłaszczenia.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Prezydent wskazał, że na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Prawo własności do wywłaszczonych gruntów w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej musi być bezsporne, przy czym dokumentem potwierdzającym prawo własności może być wypis z księgi wieczystej lub wyrok sądu powszechnego ustalającego właściciela gruntu na dzień wywłaszczenia. Ustalenie
prawa własności na dzień wywłaszczenia leży po stronie osób żądających zwrotu przedmiotowych terenów. Wobec powyższego konieczne było zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa.
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] - po rozpatrzeniu zażalenia J. N. i U. S. - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, podnosząc, że ustalenie prawa własności nieruchomości na dzień wywłaszczenia stanowi podstawę do ubiegania się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i jest to kwestia wstępna wymagająca rozstrzygnięcia przez kompetentny organ, a w niniejszej sprawie przez sąd powszechny. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na tym, czyje żądanie czy wniosek może być za pomocą tego faktu udowodniony.
Skargę na powyższe postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] ipca 2005 r. złożyły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J.N.i U. S. - wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2005 r.
W skardze podniesiono zarzuty: naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 28, art. 75, art. 77, art. 97 § 1 pkt 4 i art. 100 § 2 i 3 kpa oraz naruszenia przepisów prawa materialnego, a w szczególności: art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na wynik sprawy i sprzeczność istotnych ustaleń organu z treścią zebranego materiału dowodowego.
Skarżący wskazali, że niepodważalnym dowodem potwierdzającym własność przedmiotowej nieruchomości - którym dysponuje organ - jest akt notarialny sporządzony przed notariuszem w W. w 1896 r., rep. Nr [...], z którego treści wynika, że J. N. nabył od M. J. działkę gruntu o powierzchni [...] prętów kwadratowych we wsi W., a miejsce położenia tak opisanej nieruchomości określiła mapa geodezyjna. Ponadto, skoro orzeczenie o wywłaszczeniu zostało wydane, to brak podstaw do stwierdzenia, że nie był ustalony właściciel nieruchomości.
Według skarżących organ administracji jest zobowiązany do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia sprawy. Nie zgodzili się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, że jedynym dowodem potwierdzającym istnienie prawa własności jest odpis z księgi wieczystej lub wyrok ustalający sądu powszechnego. W tym stanie rzeczy zawieszenie postępowania było więc przedwczesne i bezzasadne.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2006 r. w sprawie sygn. akt I SA/WA 1645/05 oddalił skargę J. N. i U. S., w uzasadnieniu podnosząc, że zaskarżone orzeczenie jest zgodne zarówno z przepisami prawa materialnego, jak również przepisami postępowania administracyjnego.
Zdaniem Sądu zasadniczym zagadnieniem do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie była ocena zaistnienia przesłanki do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zawieszenie postępowania jest zgodnie z ww. art. uzależnione od łącznego spełnienia następujących trzech przesłanek: 1) postępowanie administracyjne jest w toku, 2) rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania administracyjnego zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, przy czym musi istnieć związek przyczynowy między rozstrzygnięciem sprawy a zagadnieniem wstępnym, 3) zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte.
Orzekające w sprawie organy pierwszej i drugiej instancji słusznie przyjęły, że podstawowym zagadnieniem w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest ustalenie osoby bądź osób legitymujących się tytułem własności do nieruchomości w dacie jej wywłaszczenia. Zgodnie bowiem z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) zwrotu wywłaszczonej nieruchomości mogą żądać poprzedni właściciel lub jego spadkobierca, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Wnioskujące o zwrot nieruchomości J. N. i U. S. swoją legitymację do żądania zwrotu nieruchomości opierają na umowie kupna - sprzedaży z dnia 23 września 1896 r., mocą której J. N. nabył od M. J. nieruchomość położoną we wsi W. Gminie W. o powierzchni [...] prętów, zapisaną w tabeli likwidacyjnej pod numerem [...], postanowieniu Sądu Rejonowego dla [...] Wydział Cywilny z dnia [...] marca 1999 r. (sygn. akt [...]), z którego wynika, że nabyły spadek po D. N oraz postanowieniu Sądu Rejonowego [...] Wydział Cywilny z dnia [...] marca 1998 r.(sygn. akt [...]), według którego spadek po J. N. nabył z mocy ustawy D. N.
Natomiast z dokumentacji znajdującej się w aktach wywłaszczeniowych wynika, że w 1928 r. po śmierci J. N. (zmarł w 1919 r.), przeprowadzone zostało postępowanie spadkowe, a następnie w 1929 r. został dokonany podział majątku spadkowego. Ponadto, z dokumentów znajdujących się w aktach wywłaszczeniowych, a w szczególności z oświadczeń osób biorących udział w rozprawie wywłaszczeniowej w dniu 9 października 1962 r. wynika, że J. N. pozostawił pięcioro dzieci: D. N., K. N., N. B., W. P. i Z. W. Te okoliczności zostały potwierdzone również przez D. N. (spadkodawca skarżących) w piśmie skierowanym do Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia 20 grudnia 1956 r. Również odwołanie z 16 września 1953 r. od decyzji wywłaszczeniowej podpisali jako spadkobiercy po J. N. K. N., W. P., B. N. i jeden podpis nieczytelny). Znajduje to również potwierdzenie w umowie z dnia 5 marca 1945 r. zawartej pomiędzy K. N. a W. P. i S. P. oraz w zaświadczeniu Kierownika Wydziału Społeczno – Administracyjnego Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] stycznia 1953 r.
Powyższe dokumenty znajdujące się w aktach wywłaszczeniowych pozostają w niezgodności z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...]Wydział Cywilny z dnia [...] marca 1998 r. stwierdzającym, że spadek po J. N. z ustawy dziedziczy wyłącznie D. N. Postanowienie to jest prawomocne i dlatego Sąd orzekający w niniejszej sprawie, nie kwestionuje prawomocnego orzeczenia innego Sądu. Zwrócił tylko uwagę na powyższą sprzeczność z tego względu, że w związku z ujawnionym faktem podziału majątku spadkowego po J. N. organ mógł powziąć uzasadnioną wątpliwość, czy stan prawny nieruchomości na datę wywłaszczenia nie uległ zmianie w zakresie stosunków właścicielskich. Jeżeli zważy się, że J. N. kupił przedmiotową nieruchomość w 1896 r., to w kontekście zebranych dokumentów znajdujących się w aktach wywłaszczeniowych, w okresie od śmierci J. N. do daty wywłaszczenia mogło dojść do zmian właścicielskich. Dodatkowo nieruchomość nie miała urządzonej księgi wieczystej, a wskazana powierzchnia [...] prętów nie odpowiada w przeliczeniu na metry kwadratowe nieruchomości wywłaszczonej.
Sąd uznał ponadto za niezasadny zarzut naruszenia przez organ wydający zaskarżone postanowienie art. 28, art. 75, art. 77, art. 97 § 1 pkt 4 i art. 100 § 2 i 3 kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż w niniejszej sprawie w związku z wyżej wskazanymi okolicznościami organ w ramach własnych kompetencji nie mógł poczynić ustaleń, kto w dacie wywłaszczenia posiadał tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości. Ciężar udowodnienia tej okoliczności, w tej konkretnej sprawie, w takim jej stanie faktycznym i dokumentach zebranych w aktach wywłaszczeniowych spoczywa - w ocenie Sądu - na osobach wnioskujących o zwrot nieruchomości.
J. N. i U. S. złożyły skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi tj:
1) art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz.1270 ze zm.), poprzez nie przeprowadzenie bądź błędne przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w tym także zgłoszonych przez skarżących - niezbędnych do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i właściwego ustalenia stanu faktycznego, co miało wpływ na wynik sprawy
2) art. 106 § 5 w związku z art. 250 k.p.c. i 244 k.p.c. poprzez przyjęcie za wiarygodne dowody - kopie dokumentów, w tym także sporządzone w nie przepisanej formie i nie podpisane, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj:
1) art. 28, art. 75, art. 76, art. 77 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż organ administracji nie mógł poczynić ustaleń, kto w dacie wywłaszczenia posiadał tytuł prawny do nieruchomości stanowiącej przedmiot wniosku o zwrot, co miało istotny wpływ wynik sprawy,
2) art. 97 § 1 pkt.4, 100 § 2 i 3 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do okoliczności niniejszej sprawy co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że powołane przez Sąd dokumenty nie mogą być uznane za wiarygodne i spójne dowody w sprawie, nie tylko z uwagi na fakt, iż znajdują się aktach wyłącznie w kopiach, ale także ze względu na brak powiązań między ich treścią i występujące sprzeczności. Pokwitowanie za podatek, na który powołuje się Wojewódzki Sąd Administracyjny zapłacił S. N., a nie S. N. - żona zmarłego. Na przywołanym pokwitowaniu brak też jakiegokolwiek odniesienia do nakazu płatniczego wydanego w roku 1929 r. (brak daty nakazu, numeru porządkowego, pozycji księgi bierczej, a także kogo dotyczył spadek, za który zapłacił S. N.). Zatem, powyższe dokumenty w porównaniu z oryginałem aktu notarialnego kupna-sprzedaży i oryginalną mapą geodezyjną, które przedstawiły skarżące nie tylko są wątpliwe, ale również nie mają jakiekolwiek wartości dowodowej. Natomiast odwoływanie się przez Sąd do tego typu wątpliwych kopii dokumentów nie tylko jest w ocenie skarżących niedopuszczalne w świetle przytoczonych przepisów postępowania, ale także istotnie wpływa na błędne ustalenie stanu faktycznego, a co za tym idzie ma zasadniczy wpływ na wynik sprawy.
Powyższe sprzeczności w treści przywołanych dokumentów oraz fakt niezachowania ich oryginałów powoduje, iż stają się one nieprzydatne dla ustalenia stanu faktycznego i nie mogą w jakikolwiek sposób wpływać na wynik postępowania, tymczasem Sąd orzekając w niniejszej sprawie, posłużył się nimi uznając je za wiarygodne i rzetelne.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 lipca 2008 r. sygnatura akt I OSK 1225/06 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Sąd stwierdził, że skarga kasacyjna miała usprawiedliwione podstawy, przede wszystkim z uwagi na trafność zarzutów dotyczących naruszenia przepisów art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. w związku z art. 250 i art. 244 k.p.c.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - rozpoznając skargę na postanowienie zawieszające postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości - uznał, iż mimo znajdujących się w obrocie prawnym prawomocnych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po J. N. (wymienionym w decyzji wywłaszczeniowej jako właściciel przedmiotowej nieruchomości) konieczne jest podjęcie przez wnioskodawców działań zmierzających do innego ustalenia kręgu jego spadkobierców, jako osób legitymujących się tytułem prawnym do tej nieruchomości.
Stanowisko takie Naczelny Sąd Administracyjny uznał za błędne.
Decyzja Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1953 r., z uwzględnieniem jej sprostowania decyzją z dnia [...] kwietnia 1970 r., dotyczy wywłaszczenia nieruchomości położonej w W. o pow. [...] m2, będącej własnością spadkobierców po J. N., zapisanej w tabeli likwidacyjnej nr [...], przy czym tytułem własności J. N. tak opisanej nieruchomości był akt notarialny jej nabycia z dnia [...] września 1896 r. Nr [...]. Powyższa decyzja jest ostateczna i dopóki nie została wzruszona we właściwym trybie, to nie ma podstaw do kwestionowania z urzędu uprawnień osób będących spadkobiercami po J. N., a tym samym ich legitymacji do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Z przedstawionych przez wnioskodawczynie prawomocnych postanowień sądowych o stwierdzeniu nabycia spadku wynika, że są one jedynymi spadkobierczyniami po J. N.. Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zarówno postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] marca 1998 r. sygn. akt [...], na mocy którego spadek po J. N. nabył z mocy ustawy D. N, jak i postanowienie tegoż Sądu z dnia [...] marca 1999 r. sygn. akt [...], stwierdzające, że spadek po D. N. nabyły J. N. i U. S., są prawomocne. Mają one zatem moc wiążącą (art. 365 § 1 k.p.c.). Mogą być zatem kwestionowane tylko w postępowaniu przed sądem powszechnym i tylko w szczególnym trybie (art. 523 i art. 679 k.p.c.). Wniosek o wszczęcie takiego postępowania może zgłosić każdy zainteresowany. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli zgodnie z art. 137 tej ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Zatem legitymację do ubiegania się o zwrot nieruchomości mają byli właściciele lub ich spadkobiercy. Zważywszy zaś, że w rozpoznawanej sprawie chodzi o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, będącej własnością spadkobierców po J. N., a krąg spadkobierców ustalony został przez Sąd Rejonowy i wynika to z wydanych przez ten Sąd prawomocnych orzeczeń, wskazujących na wnioskodawczynie, jako wyłącznie uprawnione, to orzeczenia te są wiążące do czasu ich wzruszenia w przepisanym trybie - co dotychczas nie miało to miejsca. Naczelny Sąd Administracyjny skonstatował, że dopóki nie zostało wszczęte postępowanie przed sądem powszechnym o wzruszenie postanowień spadkowych, dopóty nie ma podstaw - jak przyjął organ administracyjny oraz zaakceptował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - do zobowiązywania ubiegających się o zwrot nieruchomości, a wywodzących swoją legitymację z tych postanowień, do wszczynania postępowania zmierzającego do zakwestionowania kręgu spadkobierców po J. N., wynikającego z tych postanowień, tj. działania na własną szkodę. W przypadku, gdyby organ administracyjny uznał, że do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy niezbędne jest wszczęcie postępowania sądowego o uchylenie lub zmianę tych postanowień lub jednego z nich, to stosownie do art. 100 § 1 część pierwsza k.p.a. powinien wystąpić do sądu z właściwym wnioskiem (art. 679 § 2 k.p.c.). Skoro wnioskodawczynie legitymują się prawomocnymi orzeczeniami sądowymi wskazującymi, że są one jedynymi spadkobierczyniami po J. N. - a na obecnym etapie postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, inne podmioty nie zakwestionowały ich uprawnień do żądania jej zwrotu - to nie na nich spoczywa ciężar wykazania, że jest inaczej.
W sytuacji, gdy organ administracji powziął wątpliwości, nie tylko co do kręgu spadkobierców po J. N., lecz także co do tego, czy wywłaszczona nieruchomość w dacie wywłaszczenia była rzeczywiście w całości "własnością spadkobierców po J. N.", to zobowiązany był zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a. zawiadomić o wszczęciu postępowania o jej zwrot pozostałe osoby (lub ich spadkobierców), które w świetle dokumentacji znajdującej się w aktach wywłaszczeniowych brały udział w postępowaniu wywłaszczeniowym i na rzecz których przyznano odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Dopiero w razie zakwestionowania przez te osoby wyłącznego uprawnienia wnioskodawczyń do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, organ administracji mógłby zawiesić postępowanie administracyjne, zobowiązując strony do wystąpienia na drogę sądową o rozstrzygnięcie kwestii własnościowych na dzień wywłaszczenia oraz co do kręgu spadkobierców po J. N.
Podsumowując, Naczelny Sad Administracyjny uznał, iż z powyższych względów zawieszenie postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w obecnym stanie postępowania, z równoczesnym zobowiązaniem wnioskodawczyń do wystąpienia na drogę sądową w sprawie ustalenia właściciela nieruchomości na dzień wywłaszczenia - nie miało podstaw, jako przedwczesne, zarówno w zakresie dotyczącym ustalenia kręgu spadkobierców po J. N., jak i w zakresie dotyczącym ustalenia przedmiotu własności spadkobierców po J. N., a zatem nastąpiło z naruszeniem przepisów art. 97 § 1 pkt 4 i art. 100 § 1 k.p.a.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone decyzje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.
Natomiast w myśl art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny - uchylając zaskarżony wyrok - uznał, że organ administracji naruszył przepisy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a i art. 100 § 1 k.p.a., mimo bowiem, iż w obrocie prawnym znajdowały się prawomocne postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po J. N. - wymienionym w decyzji wywłaszczeniowej jako właściciel wywłaszczanej nieruchomości – organ uznał za konieczne podjęcie przez same wnioskodawczynie działań, które miały na celu ustalenie kręgu spadkobierców.
Sąd zauważył ponadto, że dopóki decyzja wywłaszczeniowa z dnia [...] sierpnia 1953 r., sprostowana następnie decyzją z dnia [...]kwietnia 1970, nie została wzruszona we właściwym trybie, to nie istnieją podstawy do kwestionowania z urzędu uprawnień osób będących spadkobiercami po J. N..
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż zawieszenie postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości z równoczesnym zobowiązaniem wnioskodawczyń do wystąpienia na drogę sądową w sprawie ustalenia właściciela nieruchomości na dzień wywłaszczenia - nie miało podstaw jako przedwczesne - i to zarówno w zakresie dotyczącym ustalenia kręgu spadkobierców po J. N., jak i w zakresie dotyczącym ustalenia przedmiotu własności spadkobierców po J. N., a zatem nastąpiło z naruszeniem przepisów art. 97 § 1 pkt 4 i art. 100 § 1 k.p.a.
Rozpoznając ponownie wniosek skarżących, organy administracji wezmą pod uwagę ocenę prawną i wskazania, co do dalszego postępowania, wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny - które wiążą w tej sprawie zarówno Sąd, jak i organ.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c, art. 152, art. 190 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło