I SA/Wa 1255/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 20 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Spółdzielni "[...]" w likwidacji z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 30 marca 2022 r. nr KOC/7910/Go/21 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2022 roku [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej jako SKO/organ) utrzymało w mocy postanowienie SKO z [...] grudnia 2021 r. nr [...], którym na podstawie art. 59 § 1 kpa w zw. z art. 145a § 2 kpa odmówiono przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w związku z realizacją wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 46/13. Jak wynika z akt, L. Spółdzielni "[...]" w likwidacji (dalej jako skarżący) złożył w dniu [...] września 2021 r. wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] grudnia 2010 r. [...]. Jako podstawę wznowienia postępowania wnioskodawca wskazał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. nr P 46/13 oraz jego wykonanie przez ustawodawcę ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z dnia 16 sierpnia 2021 r. poz. 1491). Jednocześnie skarżący wniósł o przywrócenie terminu, o jakim mowa w art. 145a § 2 kpa. Ww. wyrokiem z dnia 12 maja 2015 r. sygn. P 46/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 156 § 2 kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. SKO wskazało w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że zgodnie a art. 145a § 2 kpa żądanie wszczęcia postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od daty wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Ten został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 21 maja 2015 r. pod poz. 702, zatem wg SKO początek terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania należało przyjąć dzień 21 maja 2015 r. i od tej daty liczyć 30-dniowy termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania. Tymczasem wniosek o wznowienie został złożony ponad 6 lat później a wraz z nim został złożony wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Jak wskazało dalej SKO, wg art. 58 kpa na prośbę zainteresowanego termin procesowy może być przywrócony, jeżeli zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie dopełnić czynności, dla której określony był termin. Organ podał, że przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przeszkoda powodująca uchybienie terminu powinna mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Braku winy w rozumieniu art. 58 § 1 kpa nie usprawiedliwia oczekiwanie na poradę profesjonalnego pełnomocnika, nieznajomość prawa, "przeoczenie" wynikające ze słabej znajomości procedury, nieznajomość prawa polskiego i postępowania przed organami państwowymi. SKO podkreśliło, że wnosząc o przywrócenie terminu skarżący zobowiązany był uwiarygodnić stosowną argumentacją, że niemożliwa do przezwyciężenia przeszkoda w dochowaniu terminu do złożenia na podstawie art. 145a kpa skargi o wznowienie postępowania, była od niego niezależna, pomimo zachowania w tym względzie należytej staranności. W ocenie Kolegium, za okoliczność taką nie można uznać powołanej przez skarżącego trudności w interpretowaniu przepisów prawa. Stąd, wg organu, skarżący nie uprawdopodobnił zatem braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, a tym samym nie została spełniona pozytywna przesłanka przywrócenia terminu. W skardze na ww. postanowienie skarżący zarzucił, że treść art. 145a § 1 kpa ma się nijak do stanu faktycznego, a ustawodawca nie przewidział, że Trybunał Konstytucyjny może wydawać tzw. orzeczenia mające formułę zakresową, która nie doprowadza bezpośrednio do derogowania art. 156 § 2 kpa. Podkreślił, że wytworzony nowy przepis art. 156 kpa został uchwalony i wszedł do obrotu prawnego dopiero po 6 latach od chwili wydania wyroku TK. Wg skarżącego Trybunał Konstytucyjny nie dostarczył organom nadzoru ani sądom administracyjnym skutecznego narzędzia prawnego, do zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 156 § 2 kpa, zaś SKO nie ustosunkowało się do ww. problematyki, co stanowi rażące naruszenie art. 7, 77 i 80 kpa. Podnosząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie obu postanowień i merytoryczne rozpoznanie sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny i stan prawny ww. sprawy nie budzi wątpliwości, zaś zarzuty stawiane w skardze stanowią w istocie polemikę z ustawodawcą. Jak wskazano wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 46/13 został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 21 maja 2015 r. pod poz. 702, początek terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania miał miejsce 21 maja 2015 r. i od tej daty należało liczyć 30-dniowy termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania. Przepis art. 145a § 2 kpa został jasno sformułowany i wynika z niego jednoznacznie, że miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania biegnie od ogłoszenia wyroku, a więc już od dnia, w którym to ogłoszenie nastąpiło, a nie od daty nowelizacji przepisów określonych w wyroku. Rozróżnienie w tym zakresie znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie jedynie w sytuacji odroczenia utraty mocy zakwestionowanych przez TK przepisów. Przykładowo, jak wskazał NSA w wyroku z dnia 26 maja 2020 r. II OSK 2264/19 (LEX nr 3025397), w przypadku odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisów, termin, w jakim wniosek o wznowienie postępowania należy złożyć liczy się inaczej, aniżeli przewidziano to w art. 145a § 2 kpa. W tego rodzaju sytuacji, jak podał NSA, wniosek taki należy złożyć nie w terminie miesiąca od daty ogłoszenia orzeczenia Trybunału, lecz w terminie miesiąca do dnia utraty mocy obowiązującej przez niekonstytucyjny przepis. Takiej sytuacji nie ma jednak w kontrolowanej sprawie, a wyrok TK został opublikowany w 2015r. i nie ma co do tego, ani co do jego treści żadnych wątpliwości. W konsekwencji, zdaniem Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uznało, że początkiem terminu warunkującego prawidłowy wniosek o wznowienie postępowania jest data ogłoszenia wyroku TK (data jego opublikowania w dzienniku ustaw). Na tym etapie postępowania ani organ administracji ani Sąd, nie badają zresztą meritum sprawy ani zasadności podstaw wznowienia postępowania. Przedmiotem kontroli Sądu jest jedynie postanowienie stricte procesowe o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (na podstawie art. 145a § 1 i 2 kpa) zakończonego prawomocną decyzją SKO. Trzeba podkreślić, że postępowanie wznowieniowe ma charakter dwuetapowy. W ramach pierwszego tzw. wstępnego etapu, właściwy organ administracji publicznej zobligowany jest ustalić, czy spełnione są łącznie przesłanki dopuszczalności wznowienia, a więc czy spełnione są przesłanki podmiotowe, przedmiotowe oraz, czy wniosek o wznowienie postępowania został złożony w ustawowym terminie. Badając wystąpienie przesłanek przedmiotowych organ ustala, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na ustawowych przesłankach wznowienia wymienionych w art. 145 lub 145a kpa oraz czy w sprawie została wydana ostateczna decyzja administracyjna, co do której miałoby nastąpić wznowienie postępowania. Nade wszystko organ musi ustalić, czy strona uchybiła terminowi do wznowienia postępowania, określonemu w art. 145a § 2 kpa. Skarga w tej sprawie, nie dotyka ani nie neguje jednoznacznej treści art. 145a § 2 kpa, strona skarżąca podkreśla przy tym wyjątkowość sytuacji i wyjątkowość stanu faktycznego sprawy. Innymi słowy skarżący prowadzi otwartą polemikę z ustawodawcą, jednak odrzucenie zawartej w skardze koncepcji, że termin na wznowienie postępowania z powodu stwierdzenia niekonstytucyjności przepisów (art. 145a § 1 kpa) należy liczyć nie od daty wejścia w życie wyroku lecz od daty nowelizacji, (zmiany, wyrugowania itd.) kontrolowanych przez TK przepisów, czyni całkowicie bezprzedmiotowymi dalsze zarzuty skargi – odnośnie do naruszenia art. 7, 77 i 80 kpa. Zarzuty w tym zakresie pozostają chybione gdyż w zakresie terminu wydania i publikacji wyroku TK, w związku z którym skarżący domaga się wznowienia postępowania – nie budzi wątpliwości i nie był kwestionowany. Twierdzenia skarżącego co do braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania są pochodną jego twierdzenia, że termin na wznowienie postępowania jest inny niż wynika to z art. 145a § 2 kpa. Rację ma przy tym skarżący, że Trybunał Konstytucyjny nie dostarczył organom nadzoru ani sądom administracyjnym skutecznego narzędzia prawnego do wprowadzenia ww wyroku w życie. Sądy administracyjne nie mogą jednak zastępować ustawodawcy, a więc we własnym zakresie uzupełniać bądź zmieniać wiążące przepisy rangi ustawowej. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia art. 58 § 1 kpa. Nie ma wątpliwości co od tego, że skarżący nie miał wpływu na tempo procesu ustawodawczego, tak jak nie miał na niego wpływu ani organ ani Sąd. Problemem w sprawie nie jest kwestia wpływu na proces ustawodawczy lecz treść art. 145a kpa. Wskazuje on na wejście w życie wyroku TK, a nie wejście w życie nowych regulacji zakwestionowanych w wyroku TK; przy czym sporny wyrok był wyrokiem zakresowym, i finalnie nie wywarł skutku nawet w sprawie, w której WSA skierował w tym zakresie pytanie do TK – co zostało potwierdzone w wyroku NSA I OSK 3519/15 z dnia 5 grudnia 2017 r. i wyroku WSA I SA/Wa 361/18. Skutkowało to oddaleniem skargi (art. 151 ppsa).