I SA/Wa 1257/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogdan Wolski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Ilona Obara po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielni [...] w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz [...] Spółdzielni [...] w W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku [...] Spółdzielni [...] w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] stwierdzającą nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydenta W. z dnia [...] marca 1950 r., nr [...], w którym odmówiono poprzednim właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że zakwestionowaną decyzją z dnia [...] maja 2008 r. dokonano oceny legalności orzeczenia administracyjnego Prezydenta W. z [...] marca 1950 r. o odmowie przyznania poprzednim właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], położonej przy ul. [...]. Odmowa przyznania prawa do gruntu na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu mogła opierać się wyłącznie na ustaleniach planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie wydania orzeczenia. Tymczasem w uzasadnieniu orzeczenia, powołując się na uchwalę Naczelnej Rady Odbudowy W. z dnia [...] kwietnia 1949 r., która nie była planem stwierdzono, że teren nieruchomości został przeznaczony pod użyteczność publiczną i przydzielony inwestorowi publicznemu. Uchwała ta nie została opublikowana, a zatem nie weszła do obrotu prawnego i nie mogła stanowić podstawy do wydania orzeczenia. Część przedmiotowego gruntu oddano decyzją z 1968 r. w użytkowanie wieczyste inwestorowi – spółdzielni [...]. W dacie podjęcia orzeczenia obowiązywał dla przedmiotowego terenu plan zagospodarowania W. z 1931 r., zgodnie, z którym przewidziano tam zwarty sposób zabudowy do [...] kondygnacji i powierzchni zabudowy do [...]%. W tym stanie orzeczenie bezspornie rażąco naruszało prawo – art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, co skutkowało stwierdzeniem jego nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na skutek wniosku [...] Spółdzielni [...] w W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że zakwestionowana decyzja nie narusza prawa, a zatem brak było podstaw do jej uchylenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż przedmiotem postępowania wszczętego na wniosek T. G. i B. R. jest ocena zgodności z prawem orzeczenia administracyjnego z [...] marca 1950 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. Orzeczenie to rażąco naruszało prawo z tego powodu, że przyczyną odmowy uwzględnienia wniosku dawnego właściciela było stwierdzenie, iż zgodnie z uchwałą Naczelnej Rady Odbudowy [...] teren nieruchomości przy ul. [...] przeznaczono pod użyteczność publiczną i przydzielono inwestorowi publicznemu. Uchwała Naczelnej Rady Odbudowy [...] nie była planem zagospodarowania i dlatego nie mogła stanowić podstawy wydania orzeczenia. Nadto, uchwała w ogóle nie funkcjonowała w obrocie prawnym, ponieważ nie została opublikowana. W dacie wydania orzeczenia obowiązywał dla tego terenu plan zagospodarowania W. z 1931 r., który przewidywał sposób zabudowy zwarty do [...] kondygnacji i powierzchnię zabudowy do [...]%. Takie ustalenia planu nie wykluczały możliwości przyznania prawa do gruntu dawnemu jego właścicielowi. Rozstrzygnięcie podjęte orzeczeniem z [...] marca 1950 r. rażąco narusza art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, co skutkuje koniecznością jego wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Część gruntu oddano w użytkowanie wieczyste poprzedniczce prawnej [...] Spółdzielni [...] – [...] Spółdzielni [...] decyzją z [...] kwietnia 1968 r., w której wykonaniu zawarto umowę z [...] października 1968 r. Jednak poprzedzenie umowy decyzją administracyjną stwarza stan prawny, w którym możliwe jest stwierdzenie nieważności wydanego wcześniej dla tego terenu orzeczenia administracyjnego, nie zaś tyko stwierdzenie z tego powodu wydania go z naruszeniem prawa. O nieodwracalności skutków prawnych można było mówić wtedy, gdyby ustanowienie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu nastąpiło wyłącznie umową cywilnoprawną. W toku postępowania nadzorczego organ ustalił, że stroną tego postępowania jest wyłącznie T. G. M. R., będący spadkobiercą S. G., M. C., a następnie M. R., nie jest stroną postępowania w tej sprawie, ponieważ taki stan wynika z orzeczenia Sądu Okręgowego w W. z [...] maja 2007 r., który stanowi, że spadek należny tej osobie nie obejmuje praw i rozporządzeń do nieruchomości położonych w Polsce. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. wniosła [...] Spółdzielnia [...] w W. zarzucając organowi: 1/ rażącą obrazę przepisów postępowania, to jest: - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności pominięcie dokumentacji geodezyjnej nieruchomości; - art. 80 k.p.a. poprzez wybiórczość i dowolność oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, z pominięciem analizy aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych nieruchomości oraz wypisów z rejestru gruntów dla działek objętych wnioskiem dekretowym; - art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. i art. 138 § 1 k.p.a. poprzez nieuprawnione utrzymanie w mocy decyzji stwierdzającej nieważność orzeczenia Prezydenta W. z dnia [...] marca 1950 r.; - art. 156 § 2 k.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż okoliczność, że część nieruchomości objętej wnioskiem dekretowym znajduje się w użytkowaniu wieczystym [...] Spółdzielni [...] w W. nie oznacza, że orzeczenie Prezydenta W. z dnia [...] marca 1950 r. wywołało nieodwracalne skutki prawne; 2/ błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieuprawnionym przyjęciu, iż nieruchomość [...] hip. [...] odpowiada obecnie częściom działek o numerach [...] i [...] oraz nieuzasadnionym twierdzeniu, iż przedmiotowa nieruchomości hipoteczna zlokalizowana jest obecnie przy ul. [...] pod numerem porządkowym [...]. Podnosząc powyższe zarzuty [...] Spółdzielnia [...] w W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2008 r. oraz orzeczenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Ocena zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") potwierdza, że w toku postępowania administracyjnego organ naruszył przepisy postępowania w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Mając powyższe na uwadze Sąd wskazuje, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 lipca 2006 r. (I SA/Wa 930/06) stwierdził między innymi, iż postępowanie nadzorcze, po śmierci B. R., mogło się toczyć z udziałem jej spadkobiercy, którym – jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego L. z dnia [...] stycznia 2006 r. (sygn. akt [...]), jest M. R. W wymienionym wyroku stwierdzono także, że w postępowaniu nadzorczym oraz w wydanych w jego wyniku decyzjach M. R. został pominięty, co stanowi naruszenie jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego określonej w art. 10 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania. Niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu stanowi przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i powoduje konieczność uchylenia przez sąd administracyjny decyzji dotkniętej taką wadą. W toku postępowania nadzorczego zakończonego zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. ustaliło, że stroną tego postępowania jest wyłącznie T. G. M. R., będący spadkobiercą S. G., M. C., a następnie M. R., nie jest stroną postępowania w tej sprawie ponieważ taki stan wynika z orzeczenia Sądu Okręgowego w W. z [...] maja 2007 r., który stanowi, że spadek należny tej osobie nie obejmuje praw i rozporządzeń do nieruchomości położonych w Polsce. Przedstawione stanowisko organu jest błędne i narusza także dyspozycję art. 153 p.p.s.a. Uzasadniając powyższe należy na wstępie wyjaśnić, że obowiązek uwzględnienia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania może być wyłączony jedynie w przypadku zaistnienia istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawa. Taka okoliczność nie zaistniała po wydaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2006 r. W szczególności możliwość pominięcia stanowiska zawartego w tym wyroku nie wynika z postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] maja 2007 r. (sygn. akt [...]). Organ błędnie uznał, że stroną postępowania nadzorczego mogą być wyłącznie spadkobiercy, których prawa do spadku obejmują prawa do nieruchomości położonych w Polsce. Jeżeli zatem z wymienionego postanowienia nie wynika nabycie praw do spadku w zakresie praw do nieruchomości położonych w Polsce, to w konsekwencji organ uznał, że M. R. nie jest stroną postępowania nadzorczego. Wyjaśnić zatem należy, iż postępowanie nadzorcze w przedmiocie nieważności decyzji administracyjnej odmawiającej przyznania prawa własności czasowej powinno być prowadzone z udziałem byłych właścicieli nieruchomości albo ich spadkobierców oraz osób, które są aktualnymi właścicielami nieruchomości (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2006 r., I SA 1589/03, niepubl.). Ustalenie kręgu uprawnionych spadkobierców powinno nastąpić na podstawie dokumentów potwierdzających prawa do spadku, przy czym potwierdzenie to nie może wynikać z dokumentu wskazującego na nabycie praw rzeczowych do nieruchomości. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej odmawiającej przyznania prawa własności czasowej nie dotyczy bowiem praw rzeczowych do nieruchomości (prawo własności, ograniczone prawo rzeczowe), a zatem następstwo prawne, dające podstawę do wstąpienia do takiego postępowania, nie może wynikać z dokumentu potwierdzającego nabycie praw rzeczowych do nieruchomości wchodzących w skład spadku (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2000 r., I CKN 804/00, niepubl.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., ustalając strony postępowania nadzorczego, przyjęło na wstępie błędne założenie, iż wymagane jest przedstawienie dokumentu potwierdzającego nabycie praw do spadku w zakresie praw rzeczowych do nieruchomości położonych w Polsce. Tymczasem legitymowanie się dokumentem potwierdzającym wyłącznie nabycie praw do tej części spadku nie może stanowić podstawy do ustalenia następstwa prawnego istotnego dla przedmiotowego postępowania nadzorczego. Opisane naruszenie przepisów postępowania wynikające z błędnego stanowiska organu, które zostało szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu decyzji, stanowiło podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ten akt decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2008 r. Wobec powyższego przedwczesne jest dokonanie oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji co do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] marca 1950 r. oraz zarzutów skarżącej zmierzających do zakwestionowania stanowiska przyjętego przez organ nadzorczy. Rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uwzględni powyższego stanowisko oraz wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2006 r. co do konieczności przeprowadzenia postępowania nadzorczego z udziałem M. R., a także ustali, w prawidłowy sposób, strony postępowania nadzorczego mając na uwadze, że postępowanie to dotyczy także aktualnych właścicieli nieruchomości objętych decyzją z dnia [...] marca 1950 r. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.