I SA/Wa 1261/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Asesor WSA Iwona Ścieszka Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w dniu 1 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi J.K., J.G. i W.G. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 16/20 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J.K., J.G. i W.G. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. K., J. G., W. G. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 16/20 wraz z wnioskiem o wymierzenie temu organowi grzywny, zasądzenie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej zgodnie z art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej zwanej "ppsa" oraz zasadzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazali, że Wojewódzki Sąd Administracyjny powyższym wyrokiem zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], nr hip [...] lit. [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy wpłynęły do organu 3 grudnia 2020 r. Zatem termin na wykonanie przedmiotowego wyroku upłynął, a wniosek w dalszym ciągu pozostawał bez rozpoznania, pomimo wezwania organu do wykonania prawomocnego wyroku. Skarżący przytoczyli fragment wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1590/16, ich zdaniem, wydanego w podobnym stanie faktycznym: "Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 1 lipca 2013 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które są zobowiązane do jego stosowania". Skarżący zauważyli, że w powyżej przytoczonym wyroku Sąd wskazał przesłanki do zastosowania art. 154 § 7 ppsa: "Powinien być zatem stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi". Skarżący zwrócili uwagę na konieczność zasądzenia od organu na ich rzecz sumy pieniężnej, zgodnie z art. 154 § 7 ppsa. W ich ocenie niewydawanie przez organ decyzji ma charakter systemowy. W przypadku braku dodatkowych sankcji żadne działania nie będą podejmowane, co widać w licznych innych sprawach prowadzonych przed tutejszym Sądem. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] poinformował, że w sprawie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości zlecone zostało opracowanie geodezyjne dotyczące sporządzenia mapy sytuacyjnej nieruchomości z rozliczeniem wg aktualnych działek ewidencyjnych. Termin wykonania tego opracowania upływa [...] czerwca 2021 r. Dalsze czynności w sprawie zostaną zatem podjęte po otrzymaniu ww. opracowania geodezyjnego oraz zwrocie akt przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W piśmie z [...] czerwca 2021 r. pełnomocnik skarżących poinformowany został o tym, że decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana po uzupełnieniu materiału dowodowego w przewidywanym terminie do 29 października 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Poza sporem jest to, że prawomocnym wyrokiem z 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 16/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], nr hip. [...], w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W wyroku tym Sąd stwierdził, że przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Faktem jest również to, że termin wyznaczony przez Sąd upłynął 2 lutego 2021 r., skoro – jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 16/20 zwrotnego potwierdzenia odbioru - Prezydent [...] otrzymał odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy 2 grudnia 2020 r. Poza sporem jest, że w zakreślonym przez Sąd terminie organ nie rozpoznał powyższego wniosku o przyznanie użytkowania wieczystego za przejęcie przez Państwo przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie wykonał powołanego wyżej wyroku Sądu. Skarga J. K., J. G. i W. G. o wymierzenie grzywny jest zatem zasadna. Uznaniu Sądu pozostawiono natomiast ustalenie wysokości grzywny, ponieważ zgodnie z art. 154 § 6 ppsa grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, tj. art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w zw. z art. 110 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Analizując przebieg postępowania administracyjnego od chwili otrzymania przez Prezydenta [...] prawomocnego wyroku Sądu z 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 16/20 wraz z aktami sprawy Sąd uznał, że zasadnym było wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1.000 zł. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy wydanego w sprawie ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania ([...] grudnia 2020 r.) i po otrzymaniu wezwania skarżących do wykonania tego wyroku ([...] kwietnia 2021 r.) nie był zupełnie bezczynny. Prezydent [...] zlecił geodecie sporządzenie opracowania geodezyjnego – mapy sytuacyjnej nieruchomości i rozliczenia wg aktualnych działek ewidencyjnych z terminem wykonania do [...] czerwca 2021 r. Jednocześnie poinformował pełnomocnika skarżących, że po uzupełnieniu materiału dowodowego wyda decyzję w terminie do 29 października 2021 r. (pismo organu z [...] czerwca 2021 r.). Grzywna w orzeczonej wyżej wysokości ma charakter adekwatnej do okoliczności sprawy sankcji finansowej, biorąc pod uwagę okres jaki upłynął od otrzymania przez Prezydenta [...] prawomocnego wyroku Sądu z 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 16/20 do dnia orzekania w niniejszej sprawie (1 rok), w tym czas potrzebny na zlecenie i sporządzenie dowodu z opinii podmiotu zewnętrznego, tj. biegłego (geodety) Jednocześnie przy wymiarze grzywny Sąd wziął po uwagę to, że sprawy dotyczące gruntów warszawskich są sprawami skomplikowanymi, opierają się na ustaleniach dotyczących odległej perspektywy czasowej, a przez to trudnych do udowodnienia. Mając na uwadze opisane wyżej okoliczności oraz wynikający z art. 35 § 3 kpa maksymalny termin na załatwienie sprawy szczególnie skomplikowanej (termin dwóch miesięcy) Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku Sądu z dnia 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 16/20 miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zwłaszcza, że już w sprawie ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd stwierdził kwalifikowaną przewlekłość organu. Sąd uznał za bezzasadną skargę w zakresie żądania przyznania od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 ppsa. Zdaniem Sądu, dodatkowa sankcja finansowa tego rodzaju nakładana jest w szczególnie drastycznych przypadkach rażącej bezczynności lub przewlekłości organu. W tego typu przypadkach musi wystąpić sytuacja bezczynności lub przewlekłości organu wynikająca z ewidentnie złej woli organu, a zwłoka organu ma charakter uporczywy i nie wiadomo jakie są jej przyczyny. Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie takie okoliczności nie wystąpiły. W niniejszej sprawie nie ujawnił się fakt uporczywego niepodejmowania czynności przez organ, noszący znamiona celowej, złej woli organu w rozpatrzeniu sprawy dekretowej. Przeciwnie z akt sprawy wynika, że Prezydent [...] zmierza do wyjaśnienia sprawy i wydania decyzji kończącej postępowanie dekretowe. Potwierdza to zlecenie przez organ podmiotowi zewnętrznemu sporządzenia opracowania geodezyjnego, aby określić jaka nieruchomość jest aktualnie przedmiotem żądania wniosku dekretowego. W piśmie z [...] czerwca 2021 r. organ wskazał też, że po uzupełnieniu materiału dowodowego zamierza wydać decyzję w sprawie. Przy ocenie zasadności nałożenia na organ dodatkowej sankcji finansowej Sąd miał na uwadze także to, że Sądowi znana jest z urzędu bardzo duża ilość spraw z zakresu tzw. nieruchomości [...] prowadzonych przez Prezydenta [...]. Okoliczność ta nie uwalnia organu od odpowiedzialności za bezczynność, niemniej jednak musi być uwzględniona przy nakładaniu sankcji finansowych. Stan niedziałania organu nie jest zatem wynikiem ewidentnie złej woli organu, ale powszechnie wiadomo jakie są jego przyczyny. Przy ocenie powyższego zagadnienia Sąd wziął także pod uwagę to, że niniejsza skarga na niewykonanie wyroku WSA w Warszawie z 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 16/20 jest pierwszą tego typu skargą, a skarżący po raz pierwszy domagają się przyznania na ich rzecz sumy pieniężnej. Sąd zauważa, że wniosek skargi dotyczący przyznania sumy pieniężnej nie wskazuje w jakiej wysokości sankcja finansowa winna być nałożona na organ i w związku z tym nie wiadomo jakiej rekompensaty oczekują skarżący za bezczynność organu. Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej nie zawiera żadnego zindywidualizowanego uzasadnienia odnoszącego się do sytuacji faktycznej skarżących. Wobec tego nie wiadomo nawet na tle jakich okoliczności skarżący domagają się nałożenia na organ dodatkowej sankcji finansowej, w szczególności jakiego rodzaju dolegliwości i niedogodności skarżący doznali na skutek bezczynności organu, aby przyznać im swoistego rodzaju rekompensatę w postaci sumy pieniężnej. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 154 § 1, 2 i 6 ppsa (pkt 1 i 2 wyroku) oraz art. 151 w zw. z art. 154 § 7 ppsa (pkt 3 wyroku), a także art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie skarżącym kosztów postępowania sądowego – wpisu sądowego od skargi i kosztów działania pełnomocnika (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).