I SA/Wa 1263/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, sędzia WSA Iwona Kosińska, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 listopada 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 391/19 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2.000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz A.S. sumę pieniężną w wysokości 1.000 (jeden tysiąc) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A.S. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 listopada 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 391/19, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] w terminie 4 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Pismem z [...] maja 2021 r. A.S. (dalej również: skarżący), reprezentowany przez adwokata, wniósł skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] powyższego wyroku, domagając się stwierdzenia, że bezczynność lub przewlekanie postępowania przez Prezydenta [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; nałożenie na Prezydenta [...] stosownej grzywny oraz przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie od Prezydenta [...] kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W ocenie skarżącego, Prezydent [...] całkowicie zlekceważył ww. wyrok pomimo kilkakrotnych wezwań, w tym ostatniego wezwania z [...] stycznia 2021 r. Skarżący przez wiele lat oczekuje na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, który to organ nie podejmuje w sprawie żadnej czynności. Brak jest również ze strony organu logicznego uzasadnienia dla tak długotrwałego stanu bezczynności. Stwierdzona bezczynność organu ma charakter rażącego naruszenia prawa. W takiej sytuacji, dopiero wymierzenie grzywny w maksymalnej wysokości, tj. dziesięciokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia może okazać się wystarczającą i odczuwalną sankcją. Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej, skarżący podkreślił, że trwający stan bezczynności w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku z całą pewnością narusza prawo stron do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Zasądzenie sumy pieniężnej powinno zdyscyplinować organ do wykonania swojej powinności. Zachodzi obawa, że bez przyznania tej kwoty w odpowiednio istotnej wysokości, organ w dalszym ciągu nie wykona wyroku, a prawo skarżących do wykonania dotyczącego ich wyroku nadal będzie bagatelizowane. Tym bardziej, że powszechnie znane jest lekceważenie przez Prezydenta [...] wyroków Sądu, które przyznają sumy pieniężne oscylujące w dolnych granicach zagrożenia. Przyznanie sumy pieniężnej stanowi też swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia, wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jest to więc środek represyjny i sankcja za ignorowanie przepisów o terminach załatwiania spraw administracyjnych, a także za nierespektowanie prawomocnych wyroków. Skarżący podniósł, że poprzez brak wykonania wyroku z dnia 26 listopada 2019 r., a więc brak merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, poniósł istotną szkodę niemajątkową, wynikającą z naruszenia dóbr osobistych w postaci prawa do wolności dysponowania swoją własnością, zdrowia, prawa poszanowania dziedzictwa rodzinnego, prawa do niezwłocznego rozpoznania swej sprawy przez właściwy organ lub sąd. Wyrazem i skutkiem takiego naruszenia jest m.in. notoryczne poczucie bezsilności i pokrzywdzenia związane z poczuciem braku możliwości korzystania z rodzinnych składników majątkowych, w tym poczucie krzywdy i szkoda związane z brakiem możliwości zagospodarowania tych środków, np. na lokacie bankowej lub jako inna lokata kapitału. Skarżący podkreślił również, że powyższe wpływa na sferę zdrowia poprzez rozdrażnienie i stres. Żyje w poczuciu bezsilności poprzez brak jakiegokolwiek wpływu na organ w sprawie ważnej dla skarżącego, że jako obywatel, pomimo sumienności w wykonywaniu wymaganych prawem czynności w celu uzyskania odszkodowania, w zderzeniu z działaniami reprezentujących organ urzędników, nie może liczyć na rozstrzygnięcie sprawy w rozsądnym terminie. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 listopada 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 391/19, wraz z aktami sprawy wpłynął do organu w dniu 19 lutego 2020 r. Przy piśmie z [...] kwietnia 2020 r. Archiwum Państwowe w [...] przesłało uwierzytelnione kopie materiałów archiwalnych przedmiotowej nieruchomości. Następnie Wydział Obrotu Nieruchomościami dla Dzielnicy [...] przy piśmie z [...] listopada 2020 r. przesłał informację dotyczącą lokali znajdujących się w budynku przy ul. [...] oraz kopie aktów notarialnych lokali wykupionych. Pismami z dnia [...] czerwca 2021 r. organ zawiadomił strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (art. 154 § 2 p.p.s.a.). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a.). W myśl art. 154 § 7 p.p.s.a. uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Z analizy akt administracyjnych wynika, że w sprawie spełniony został, ustalony przytoczonym powyżej przepisem art. 154 § 1 p.p.s.a., warunek dopuszczalności skargi dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. Skarżący 5-krotnie wzywał Prezydenta [...] do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 listopada 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 391/19. Ostatnie pismo wzywające organ do wykonania wyroku opatrzone jest datą [...] stycznia 2021 r. Podkreślić następnie trzeba, że przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyroki NSA: z 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 2015/00 oraz z 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, CBOSA). O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. (Dauter B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. LEX/el. 2019) Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. W rozpoznawanej sprawie wyrokiem z 26 listopada 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 391/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę A.S. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku przyznanie prawa własności czasowej i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy zostały doręczone organowi w dniu [...] lutego 2020 r. Bezsporne pozostaje, że w wyznaczonym przez Sąd terminie, tj. do [...] czerwca 2020 r. organ nie załatwił przedmiotowej sprawy. Spełnione zostały zatem przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przedmiotowym stanie faktycznym na organie administracji publicznej ciążył obowiązek rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania. Nie został on jednak rozpoznany w wyznaczonym terminie. W myśl art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 26 listopada 2019 r., Sąd uznał, że grzywna w wysokości 2.000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta [...] za ignorowanie rozstrzygnięcia Sądu. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, CBOSA). Podkreślić przy tym trzeba, że każde niewykonywanie wyroku sądu w demokratycznym państwie prawnym, w istocie uznać należy za naganne, lecz sąd zobowiązany jest w swojej ocenie do uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy. Mając na uwadze powyższe w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd zauważa, że przywoływana przez organ w odpowiedzi na skargę informacja o pozyskanych kopiach materiałów archiwalnych została udzielona w odpowiedzi na pismo organu z dnia [...] stycznia 2020 r. Kolejną natomiast czynnością organu podjętą w wykonaniu wyroku było dopiero pismo z [...] listopada 2020 r. do Wydziału Zasobów Lokalowych z prośbą o nadesłanie informacji dotyczącej ogólnej ilości lokali znajdujących się w budynku. Odpowiedź na powyższe została udzielona pismem z [...] listopada 2020 r. Po uzyskaniu tych informacji organ pozostawał bierny, by dopiero w dniu [...] czerwca 2021 r. wystosować do stron postępowania zawiadomienie o zebraniu materiału, zapoznaniu się i możliwości wypowiedzi. W tej sytuacji nie budzi wątpliwości Sądu, że bezczynność organu w wykonaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednoznacznie kwalifikowany charakteru zaistniałej zwłoki, przy uwzględnieniu okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego, na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a., sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy, co jednocześnie zdyscyplinuje organ do jej załatwienia. Stan bezczynności w rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa własności czasowej - pomimo wydania wyroku - narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W toku postępowania Prezydent nie przedstawił okoliczności, które stan taki mogłyby usprawiedliwiać. Sąd stanął zatem na stanowisku, że zasadne jest przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w kwocie 1.000 zł. Określając wysokość sumy pieniężnej z tytułu niewykonania wyroku Sąd miał na uwadze rodzaj sprawy, jak też kierował się obawą, że bez przyznania tej kwoty wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz art. 154 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku. W punkcie 3 sentencji wyroku Sąd, w oparciu o art. 154 § 7 p.p.s.a., przyznał skarżącemu sumę pieniężną. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800, ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.