I SA/Wa 127/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 1 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. J., J. J., D. P., H. W. i K. W. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 453/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1 000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących A. J., J. J., D. P., H. W. i K. W. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. J., J. J., D. P., H. W. i K. W. (dalej jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 lutego 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 453/17, mocą którego Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku [...] stycznia 2017 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (dawna [...]), hip. Nr [...] , w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazano, że mimo upływu terminu do wydania decyzji i skierowanego do organu wezwania do wykonania wyroku, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny, zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a." W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zauważył, że przedmiotowe postępowanie było zawieszone od 12 grudnia 2018 r. Organ podjął je dopiero postanowieniem z [...] września 2020 r., po dostarczeniu przez wnioskodawców dokumentów potwierdzających następstwo prawne po dawnych właścicielach gruntu. Przed merytorycznym zakończeniem postępowania konieczne jest natomiast jeszcze wykonanie opracowania geodezyjnego dawnej nieruchomości hipotecznej z rozliczeniem jej powierzchni oraz wyrysowanie jej w obecne działki ewidencyjne. Z uwagi jednak na pandemię COVID-19 dostęp do dawnej księgi hipotecznej jest znacznie utrudniony, a w okresie października 2020 r. – styczeń 2021 r. był w ogóle niemożliwy z uwagi na zamknięcie dla interesantów Ekspozytury Archiwum Państwowego w [...] w [...], gdzie przechowywane są dawne księgi hipoteczne prowadzone dla nieruchomości [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 1 lutego 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 453/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 1 lutego 2018 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu [...] maja 2018 r. Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 16 sierpnia 2018 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny, tj. do 1 września 2021 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem. Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z 21 grudnia 2020 r., którym wezwano Prezydenta do wykonania wyroku z 1 lutego 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 453/17. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny. Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 1 lutego 2018 r. oraz fakt, że organ nie wydał decyzji w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 1000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku. Ustalając wysokość grzywny Sąd wziął pod uwagę, że termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 1 lutego 2018 r. upłynął w dniu 16 sierpnia 2018 r., zaś już od [...] grudnia 2018 r. postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość zostało zawieszone (por. postanowienie Prezydenta z [...] grudnia 2018 r. nr [...]zawieszające postępowanie do czasu przedłożenia przez skarżących dokumentów potwierdzających następstwo prawne po byłych właścicielach gruntu). Postępowanie to podjęto natomiast dopiero w dniu [...] września 2020 r. (por. postanowienie Prezydenta z [...] września 2020 r. nr [...]). Mając zatem na uwadze art. 103 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735), zgodnie z którym zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie, wymierzając grzywnę Sąd oceniał jedynie działania podjęte przez organ od dnia 16 maja 2018 r. (tj. od zwrotu akt z Sądu z prawomocnym wyrokiem z 1 lutego 2018 r.) do [...] grudnia 2018 r. (tj. do zawieszenia postępowania) oraz od [...] września 2020 r. (tj. od wydania postanowienia o podjęciu postępowania) do dnia rozpoznania niniejszej skargi. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Zastrzeżenia Sądu w niniejszej sprawie budzi przede wszystkim fakt, że choć po zwrocie akt sprawy z Sądu w dniu 16 maja 2018 r. do dnia zawieszenia postępowania w dniu 12 grudnia 2018 r. podjęto dwie czynności (tj. wystąpiono w dniu 6 sierpnia 2018 r. do Centralnego Archiwum Wojskowego o przesłanie zdjęć lotniczych nieruchomości z lat 1955-65 oraz w dniu 3 września 2018 r. do pełnomocnika skarżących o nadesłanie dokumentów potwierdzających następstwo prawne po byłych właścicielach gruntu), to jednak od daty podjęcia tego postępowania w dniu [...] września 2020 r. nie gromadzono już żadnego materiału dowodowego. Takiego stanu rzeczy nie może usprawiedliwiać podnoszona w odpowiedzi na skargę okoliczność, że do wydania decyzji konieczne jest jeszcze wykonanie opracowania geodezyjnego dawnej nieruchomości hipotecznej z rozliczeniem jej powierzchni oraz wyrysowanie jej w obecne działki ewidencyjne, zaś z uwagi na pandemię COVID-19 dostęp do dawnej księgi hipotecznej jest znacznie utrudniony, a w okresie października 2020 r. – styczeń 2021 r. był w ogóle niemożliwy. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby od dnia 11 września 2020 r. podejmowano jakiekolwiek czynności w sprawie (chociażby korespondencyjnie, skoro Archiwum Państwowe w [...] było zamknięte dla interesantów w ww. terminie), jak również organ nie poinformował, czy czynności takie podjął w toku postępowania sądowego (czy np. zlecił wykonanie powyższego opracowania geodezyjnego). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że Prezydent prowadził postępowanie administracyjne opieszale, co skutkowało uznaniem, że jego bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2 i § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.