I SA/Wa 127/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska po rozpoznaniu 7 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu R. K. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala sprzeciw Wyrokiem z dnia 2 czerwca 2021 r. zapadłym w sprawie I SA/Wa 2820/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej jako WSA) stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej jako organ/SKO) z [...] września 2020 r. sygn. akt [...] uchylającej decyzję I instancji i przyznającej R. S. (dalej jako skarżąca) prawo świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem A. S. Powodem pierwotnej decyzji odmownej Prezydenta [...][...] z dnia [...] października 2020 r. było ustalenie, że skarżącej przysługuje prawo do emerytury, a świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie, która ma ustalone świadczenie emerytalne. Weryfikacyjna decyzja SKO ustalała prawo do doświadczenia pielęgnacyjnego do dnia ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności męża (31-03-2023), pod warunkiem zawieszenia przez skarżącą prawa do emerytury. SKO zaznaczyło, że to od samej skarżącej zależeć będzie termin, od jakiego przysługiwać jej będzie wnioskowane świadczenie. SKO wskazało, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej jako ustawa) prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Innymi słowy SKO przyznało skarżącej prawo do wnioskowanego świadczenia jednak bez wskazania daty początkowej - z uwagi na to, że skarżąca nie wyraziła chęci rezygnacji z prawa do emerytury. W uzasadnieniu decyzji SKO podano, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, powinna dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury, oraz że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zostanie urealnione z datą złożenia oświadczenia o rezygnacji z prawa do emerytury. W uzasadnieniu wyroku 2 czerwca 2021 r. w sprawie I SA/Wa 2820/20 stwierdzającego nieważność decyzji SKO z [...] września 2020 r. WSA uznał, że SKO błędnie przyznało skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez określenia daty początkowej, oraz że stanowi to o rażącym naruszeniu prawa, gdyż ustawa o świadczeniach rodzinnych zarówno w art. 17, jak i innych przepisach nie przewiduje wydawania decyzji warunkowych. Jednocześnie w ww. wyroku WSA potwierdził stanowisko SKO, wg którego w sytuacji pobierania niższej od świadczenia pielęgnacyjnego emerytury, osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalnego. WSA podkreślił, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty tylko jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną (art. 27 ust. 5 ustawy). W ww. wyroku jednoznacznie wskazano, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, w pierwszej kolejności powinna dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wg WSA wybór ten skarżąca może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. Jak wskazano, zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). WSA podkreślił, że wprawdzie prawo do emerytury jest prawem niezbywalnym, ale zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, w postaci posiadania prawa do emerytury uniemożliwiającego uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. nr. [...] SKO działające na podstawie art. 127 k.p.a. w związku z art. 17 pkt 1 k.p.a. i art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło decyzję Prezydenta [...][...] z dnia [...] października 2020 r. i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu SKO podało, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej jako p.p.s.a.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia, a zatem, że jest związane stanowiskiem zawartym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2021 r. (sygn. akt I SA/Wa 2820/20). Ponownie SKO podało, że warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a zarazem krąg osób do niego uprawnionych określa art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Przywołało też art. 17 ust. 5 ustawy, który enumeratywnie wymienia przesłanki negatywne, skutkujące odmową prawa do świadczenia. Ponownie też SKO podniosło, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego (wyrok z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. SK 2/17) oraz wielokrotnie przedmiotem wykładni sądów administracyjnych. Wg SKO, nie ma wątpliwości co do tego, że skarżąca R. S. opiekuje się mężem A. S., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (orzeczenie ZUS z dnia 16 lutego 2018 r.) oraz, że na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2015 r. otrzymała emeryturę od 5 listopada 2015 r. a jej wysokość jest niższa niż kwota świadczenia pielęgnacyjnego, która w 2021 r. wynosiła [...] zł miesięcznie. W tej sytuacji SKO wskazało, że zgodnie z wyrokiem WSA z 2 czerwca 2021 r. (sygn. akt I SA/Wa 2820/20) Prezydent [...], stosownie do art. 24 ust. 2 ustawy, powinien przyznać R. S. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym wpłynie wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Tu wskazano, że w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury (jak to ma miejsce w niniejszej sprawie) prawo to będzie przysługiwało skarżącej począwszy od miesiąca, w którym przedstawi ona decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Ponownie SKO przywołało ww. wyrok WSA, który jednoznacznie określił, że początkową datą przyznania R. S. świadczenia pielęgnacyjnego będzie miesiąc, w którym do organu wpłynie wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, w tym decyzja o zawieszeniu emerytury. Z kolei datą końcową będzie dzień 31 marca 2023 r., stosownie do treści art. 24 ust. 4 zd. 2 ustawy, gdyż orzeczenie o niepełnosprawności męża skarżącej zostało wydane na czas określony. W sprzeciwie od kasatoryjnej decyzji SKO z dnia [...] grudnia 2021r.nr. [...] skarżąca wniosła o stwierdzenie jej nieważności i uchylenie w całości w oparciu o art 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Podniosła, że czuje się skrzywdzona decyzją SKO. Skarżąca zarzuciła, że nie można uwarunkować wypłaty świadczenia od rezygnacji z emerytury gdyż ustawa nie przewiduje warunkowości wydawanych decyzji – na co wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zarzuciła, że taka decyzja podejmowana jest bez wzięcia pod uwagę słusznego interesu obywatela zgodnie z art. 7 i 7a § 1 k.p.a. Wskazała też na nieuzasadnione usunięcie z rozpatrywanego okresu 18 miesięcy od daty złożenia kompletnego i prawidłowo wypełnionego wniosku, gdyż w jej ocenie wniosek został złożony zgodnie z prawem, wytycznymi i w komplecie oraz że żaden z organów państwowych ani razu w ciągu 18 miesięcy nie zażądał uzupełnienia wniosku wskazując na jego niekompletność, a zatem jest on pod względem prawnym i faktycznym kompletny i wypełniony prawidłowo oraz wyczerpuje wskazania art. 24 ust 2 ustawy. Wg skarżącej w sprawie mamy do czynienia z uwarunkowaniem daty wypłaty świadczenia od zdarzenia przyszłego i niepewnego. Zdaniem skarżącej decyzja SKO nie tylko nie wykonuje wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ale również ponownie narusza prawo. Ponadto, że jej sprawa nie jest rozpatrywana w kategoriach dobra obywatela, tylko w kategoriach poprawności procedury administracyjnej. Dowodem tego wg skarżącej jest odbieranie nabytego prawa do emerytury, wraz z benefitami tylko i wyłącznie w celu usunięcia negatywnej przesłanki uniemożliwiającej rozpatrzenia wniosku a nie udzielenia realnej pomocy. W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie. Sąd zważył co następuje: Sprzeciw nie może być uwzględniony. Stan faktyczny i stan prawny sprawy nie budzi wątpliwości. SKO w obszernym uzasadnieniu przedstawiło całą argumentację – z powołaniem się na jednoznaczną treść przywołanego na wstępie wyroku WSA. Wyrok ten jest prawomocny, i wyrokiem tym zarówno organ (tak SKO jak i Prezydent [...]) jak i tut. Sąd – są związani. Tymczasem skarżąca nadal konsekwentnie kwestionuje zasadność zawieszenia prawa do emerytury celem uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Tymczasem zarówno w wyroku zapadłym w sprawie I SA/Wa 2820/20, jak i w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, jednoznacznie zostało wyjaśnione, że w obecnym stanie prawnym osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymywać, a pobiera emeryturę, powinna dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację (zawieszenie) pobierania świadczenia niższego, tj. w tym przypadku emerytury. Dalsze kwestionowanie stanowiska wyrażonego w ww. orzecznictwie realnie opóźnia otrzymywanie przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego, do którego to prawo zostało już "przesądzone". Skarżąca nie może jednak pobierać dwóch z ww. świadczeń i aby otrzymać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego musi dokonać wyboru jednego z nich poprzez złożenie organowi administracji stosownego oświadczenia. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, jak zasadnie wskazało SKO powołując się na zapadły w sprawie wyrok WSA, skarżąca otrzyma w dacie złożenia organowi I instancji decyzji o zawieszeniu prawa do emerytury. Wszystkie zarzuty sprzeciwu są w istocie polemiką z wiążącym w sprawie prawomocnym wyrokiem WSA. Wyrok ten zanegował przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego bez określenia daty początkowej - jako przedwczesne. Sąd jednoznacznie wskazał, że prawo do wnioskowanego świadczenia będzie skarżącej przysługiwało po formalnym zawieszeniu prawa do emerytury. Kwestionowanie ówczesnej decyzji SKO, której Sąd stwierdził nieważność, opierało się na uznaniu przedwczesności przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i warunkowaniem zawieszenia prawa do emerytury, podczas gdy w istocie przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego będzie możliwe dopiero po zawieszeniu prawa do emerytury oraz że decyzja przyznająca prawo do świadczenia pielęgnacyjnego musi określać datę początkową jego wypłaty. W tej sytuacji, zasadne było skierowanie przez SKO sprawy ponownie do organu I instancji, ponieważ na tym jej etapie konieczne jest prowadzenie postępowania od początku. Skutkowało to oddaleniem sprzeciwu.