I SA/Wa 1285/16

WyrokWSA w Warszawie2017-06-22

Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Magdalena Durzyńska, Dariusz Pirogowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej przysługuje spadkobiercom osoby, która w momencie opuszczenia nieruchomości była jej dzierżawcą, a nie właścicielem?
Ratio decidendi
Prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty, przysługuje wyłącznie właścicielowi nieruchomości. Dzierżawa, nawet połączona z użytkowaniem i zabudową nieruchomości, nie stanowi tytułu uprawniającego do uzyskania rekompensaty. W przypadku braku dowodów potwierdzających własność, organy administracji zasadnie odmawiają przyznania rekompensaty, a sąd administracyjny oddala skargę w tym zakresie.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi H. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa utrzymującą w mocy decyzję Wojewody odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie (nieruchomość gruntową i zabudowania) pozostawione poza granicami Polski przez J. C. Skarżąca twierdziła, że J. C. był właścicielem nieruchomości, podczas gdy organy administracji uznały, że był jedynie jej dzierżawcą, co nie uprawnia do rekompensaty. Wnioskodawcy nie przedstawili dokumentów potwierdzających własność, a zeznania świadków uznano za niewystarczające i sprzeczne z dokumentami.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] czerwca 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2016 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia H. K., M. C. oraz A.C. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. C. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. w miejscowości [...] woj. [...] (obecnie Ukraina). Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Przed Wojewodą [...] prowadzone było zainicjowane wnioskiem W. C. z [...] grudnia 1990 r. postępowanie o potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione w miejscowości [...] o pow. [...] ha, przez J.C. Po śmierci W. C. w jej miejsce wstąpili H. K., M. C. i A. C. Aktualnie postępowanie to, wobec niezakończenia go na gruncie dawnych regulacji prawnych, prowadzone było w trybie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. – o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2016 r. poz. 2042), przywoływanej dalej jako: "ustawa zabużańska Nieruchomość w miejscowości [...] wydzierżawiona była przez R. C. na podstawy umowy dzierżawnej z [...] grudnia 1936 r. rep. [...] zawartej z L. J. (cesji dzierżawy), który z kolei także był jej dzierżawcą z mocy umowy z [...] listopada 1932 zawartej z M. L. Umowa ta zawarta była na okres do 1968 r. z prawem zabudowy. Po śmierci R. C. grunty użytkowane były przez W. C. i jej męża – J. C. (syna R.), którzy wznieśli na nich zabudowania gospodarcze i budynek mieszkalny. J. C. opuścił gospodarstwo w 1942 r., po aresztowaniu przez władze sowieckie, a do Polski w jej powojennych granicach repatriował się w 1946 r. . Pozostali członkowie rodziny repatriowali się do Polski w 1945 r. J. C. zmarł w 1975 r., a spadek po nim nabyła żona W. C. i dzieci: T. C. i H. K. T. C. zmarł w 1999 r. i spadek po nim dziedziczyli synowie – M. C. i A. C.. W. C. zmarła w 2001 r., a spadek po niej nabyli córka H. K. i wnuki – A. C. i M. C. (postanowienie SR w [...] z [...] marca 2008 r. sygn. akt I Ns [...]/08). Pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej strony dokumentowały ww. umowami dzierżawy, zeznaniami świadków spełniających wymogi określone w art. 6 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy zabużańskiej (W. G. z i A. C.), oświadczeniami stron, a także dokumentami dotyczącymi opłacania przez J. C. przed II Wojną Światową za nieruchomość gruntową położoną w [...] podatków oraz dostarczania świadczeń w naturze. Nie przedstawiali natomiast dokumentów, które wprost potwierdzałyby przynależny J. C. tytuł własności do gruntów tej nieruchomości. Również próba ich odszukania w drodze kwerendy w Archiwum [...] oraz archiwach krajowych okazała się nieskuteczna. W tym stanie rzeczy Wojewoda [...] decyzją z [...] lipca 2014 r. nr [...] potwierdził na rzecz spadkobierców J. C. prawo do rekompensaty za zabudowania zlokalizowane na gruncie nieruchomości w miejscowości [...], które w świetle ówcześnie obowiązujących przepisów mogły stanowić odrębną od gruntu własność dzierżawcy. Decyzja ta została uchylona decyzją Ministra Skarbu Państwa z [...] października 2014 r. nr [...] w części dotyczącej odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za grunt o pow. [...] ha ww. nieruchomości. Kolejna decyzja Wojewody [...] z [...] lipca 2015 r. odmawiająca potwierdzenia spadkobiercom J. C. prawa do rekompensaty za przedmiotowe grunty została także uchylona przez Ministra Skarbu Państwa decyzją z [...] sierpnia 2015 r., a sprawa skierowana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W następstwie ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 2016 r. odmówił po raz trzeci potwierdzenia H. K., M. C. oraz A. C. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. C. nieruchomości gruntowej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W obszernych motywach decyzji wywodził, iż prawem do rekompensaty w myśl art. 2 ustawy zabużańskiej objęte są osoby opuszczające w związku z działaniami wojennymi nieruchomości położone poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiące ich własność. Brak wykazanie takiego tytułu uprawnia więc organ wojewódzki do wydania na podstawie art. 7 ust. 2 tej ustawy decyzji negatywnej. W sprawie zaś nie wykazano, by J. C. tego rodzaju tytuł do gruntu nieruchomości w miejscowości [...] przysługiwał. Znajdujące się w aktach umowy dzierżawy, jak też obowiązujące wówczas przepisy – w tym kontekście organ odwołał się do art. 10 ustawy z dnia 31 lipca 1924 r. o ochronie drobnych dzierżawców rolnych [...] (Dz.U. Nr 75, poz. 741 ze zm.) – wskazują jedynie, że wstąpił on w prawo dzierżawy tego gruntu przynależne uprzednio jego ojcu. Nie potwierdzały także zdaniem organu prawa własności dokumenty potwierdzające uiszczanie przez J. C. podatków za przedmiotowe grunty, gdyż w świetle ustawy z dnia 15 marca 1934 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1936 r. Nr 14 poz. 134), za podatki te solidarnie z płatnikiem odpowiadał także dzierżawca (art. 131 § 1 i 2 Ordynacji). Z kolei przedłożony na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu 18 grudnia 2015 r. dokument w postaci potwierdzenia odbioru przez Urząd Skarbowy w [...] w dniu [...] października 1937 r. pisma opisanego jako "podanie o przepisanie ziemi", nie wskazuje jakiego przepisania ono dotyczy - przepisania ziemi na własność czy też przepisania dzierżawy na inne osoby. Odnosząc się zaś do zeznań świadków – W. G. i A. C., którzy potwierdzali, iż przedmiotowe nieruchomość gruntowa stanowiła własność J. C., wskazywał na ich sprzeczność z dokumentami. Zwracał nadto uwagę, iż jeden nich (W. G.) przesłuchiwany ponownie [...] grudnia 2015 r. przyznał, że dokumentów potwierdzających własność nie widział, a wiedzę o przysługującym tytule do nieruchomości w miejscowości [...] czerpie z opowiadań męża. Wojewoda zwracał jednocześnie uwagę, iż dowód z zeznań świadków może być rozstrzygający w przypadku braku dokument. Jeśli zaś chodzi o wyjaśnienia stron postępowania, tj. [...] i [...] organ ocenił, że nie mogą one stanowić miarodajnego dowodu w sprawie, z tego względu, że swoja wiedzę o stanie prawnym nieruchomości czerpią oni z opowiadań rodziców i dziadków. Zwracała przy tym uwagę, że żona J. C., która była inicjatorką postępowania o rekompensatę (W. C.), sama w swoim wniosku z 1990 r. podawała, że grunty pozostawionej nieruchomości były wydzierżawione jej teściowi (R. C.), a następnie przez jej męża i nią użytkowane. Od decyzji tej H. K. wniosła odwołanie, kwestionując trafność podjętego rozstrzygnięcia oraz zarzuceniu Wojewodzie naruszenie przepisów prawa materialnego jak też procesowego. W następstwie rozpatrzenia powyższego odwołania Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] czerwca 2016r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podzielając argumentację Wojewody, że wnioskodawcy nie przedłożyli dowodów potwierdzających tytuł własności do gruntu nieruchomości, za którą oczekiwali rekompensaty, a znajdujące się w aktach dokumenty wskazują wyłącznie, że była ona przedmiotem dzierżaw. Tego rodzaju tytuł nie uprawnia natomiast do uzyskania przewidzianego ustawą zabużańską prawa. Podobnie jak organ wojewódzki Minister zakwestionował wartość dowodową zeznań świadków i stron. Na powyższą decyzję H. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie art. art.: 7, 8, 75 § 1, 77 i 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób wszechstronny stanu sprawy oraz dokonanie oceny dowodów w sposób dowolny, co doprowadziło do błędnego rozstrzygnięcia. Nadto naruszenie art. 1, art. 2 i art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 ustawy zabużańskiej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organów, iż w przedmiotowej sprawie brak jest dokumentów potwierdzających, że nieruchomość gruntowa położona w miejscowości [...] stanowiła własność J. C. Za nieuprawnione także uznawała kwestionowanie wiarygodności zeznań świadków, przesłuchanych przed organem. W szczególności nie podzielała stanowiska organow jakoby zeznania te pozostawały w sprzeczności z umowami dzierżawy z 1932 i 1936 r., wskazując że świadkowie ci zeznawali na okoliczność i stan faktyczny z roku 1942. Mówili zatem o stanie rzeczy, który istniał 6 lat po sporządzeniu ostatniego z ww. aktów, potwierdzając jednocześnie, że J. C. był właścicielem zarówno budynków jak i gruntów na których były one posadowione, a okoliczność tę potwierdzają pozostałe dokumenty takie jak: kwit nr [...] z [...] listopada 1937 r., nakaz płatniczy nr [...] z 1938 r., pokwitowanie nr [...] z [...] czerwca 1938 r. i [...] grudnia 1938 r., orzeczenie o wymiarze świadczeń z natury nr [...] z [...] czerwca 1938 r., kwit nr [...] z [...] czerwca 1938 r. , czy też pokwitowanie nr [...] z [...] maja 1939 r. Podkreślała, że w sprawie nie można także tracić z pola widzenia faktu, że dokumenty dotyczące okresu przed II wojną światową mogły ulec zniszczeniu. Niezależnie od powyższego zwracała uwagę, iż w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego jako błędną uznaje się wykładnię oraz zastosowanie przepisów art. 1 i 2 ustawy zabużańskiej, polegające na przyjęciu, że w świetle ich treści należy uznać, iż prawo do rekompensaty przysługuje wyłącznie osobom, które w chwili opuszczenia terytorium ZSRR byli właścicielami nieruchomości i ją faktycznie posiadali. W oparciu o tak sformułowane i umotywowane zarzuty wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji jak też poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2016 r. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentacje przedstawiona w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest niezasadna. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. - o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2016 r. poz. 2042), przywoływanej dalej jako "ustawa zabużańska". Prawo do rekompensaty za nieruchomości pozostawione na dawnych kresach wschodnich Rzeczypospolitej Polskiej, w świetle przepisów tej ustawy, przysługuje właścicielowi pozostawionych nieruchomości, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu wymienionych przez ustawodawcę enumeratywnie przedwojennych przepisów oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 (w wyniku wypędzenia z tego terytorium lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie wymienionych w ustawie tzw. układów republikańskich; w związku z regulacja granicy wschodniej, na podstawie umowy granicznej pomiędzy Rzeczypospolitą Polską a ZSRR z 15 lutego 1951 r.; a także na skutek innych okoliczności związanych z wojną), lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić; posiada obywatelstwo polskie (art. 2). W przypadku jego śmierci prawo to, w myśl art. 3 ust. 2 ustawy, przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 (posiadają obywatelstwo polskie). Niespełnienie natomiast wymogów, o których mowa m.in. w art. 2, stosownie do art. 7 pkt 2 powołanej ustawy obliguje wojewodę do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Wprawdzie jak słusznie zauważała skarżąca przepisy ustawy nie wymagają by w samej dacie opuszczenia nieruchomości położonych na dawnych kresach opuszczający jej byli ich właścicielami - o czym szerzej wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 16 grudnia 2013 r. I OPS 11/13 (ONSAiWSA 2014/6/90) - to jednak nie powinno budzić wątpliwości, że prawo do rekompensaty wiąże się z faktem pozostawienia przez obywatela polskiego majątku nieruchomego, który co najmniej w momencie wybuchu II Wojny Światowej był jego własnością, względnie po tej dacie (a przed pozostawieniem) był przez niego na własność nabyty. Wynika to wprost z brzmienia art. 2 ustawy zabużańskiej, który stanowi, że "prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości (...)". Innymi słowy prawo do rekompensaty nie jest świadczeniem, które byłoby przyznawane każdemu obywatelowi polskiemu zamieszkującemu dawne kresy wschodnie, ale jedynie tym, którzy poza spełnieniem pozostałych warunków ustawowych, byli właścicielom zlokalizowanych na tych terenach nieruchomości. Samo postępowania w przedmiocie rekompensaty za pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości wszczynane jest na wniosek strony (art. 5 ust. 1 ustawy), a ciężar udowodnienia spełnienia przesłanek nabycia prawa do rekompensaty spoczywa na jednostce ubiegającej się o to prawo (por. wyrok NSA z 22.03.2011 r., sygn. akt I OSK 742/10, Lex nr 990282). To ona zatem, zgodnie z art. 6 powołanej ustawy, winna dołączyć do wniosku dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. A więc także dowodów potwierdzających przynależne do nieruchomości prawo. Dowodami tymi mogą być w zaś szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych (...) lub innych państw (art. 6 ust. 4 ustawy). W przypadku braku dokumentów zawierających urzędowy opis mienia lub orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Świadkowie ci musza być jednocześnie osobami, które zamieszkiwały w miejscowości, w której znajduje się pozostawiona nieruchomość lub w miejscowości sąsiedniej, a także nie mogą być w stosunku do dawnego właściciela (jego spadkobiercy) osobą bliską - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami. (art. 6 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy zabużańskiej). Oczywiście przewidziany ustawą katalog środków dowodowych nie jest katalogiem zamkniętym. Stąd okoliczności istotne dla sprawy mogą być także wykazywane innymi wszelkimi innymi dowodami, stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy poza sporem jest, że dokumentów potwierdzających wprost przynależną J. C. własność do nieruchomości gruntowej położonej w miejscowości [...], strony ubiegające się o rekompensatę nie przedłożyły. Ze znajdującej się w aktach uwierzytelnionej kopii aktu notarialnego z [...] grudnia 1936 r. rep. Nr [...] (k.191) wynika natomiast, że ojciec repatrianta (R. C.) nabył wyłącznie w drodze cesji dzierżawę tej nieruchomości, która miała trwać do 1968 r., w którego prawa wstąpił on po jego śmierci – co nastąpiło w bliżej nieoznaczonej dacie (najprawdopodobniej w roku 1937, gdyż od tego czasu korespondencja urzędowa związana z nieruchomością kierowana była do J. C.). Wynikający z tych dokumentów tytuł jest zbieżny z tytułem podawanym przez jego żonę – W. C. we wniosku inicjującym postępowanie z [...] grudnia 1990 r. (k. 1), gdzie opisuje ona okoliczności zawarcia umowy dzierżawy przez R. C. oraz prawa jakie z niej wynikały, wskazując jednocześnie na kontynuacji użytkowania ziemi wspólnie z mężem po śmierci teścia, które to wspólne gospodarowanie przypadać musiało na okres bezpośrednio poprzedzającym opuszczenie nieruchomości, skoro nastąpiło to ok. 1942 r., a w tym roku dopiero zawarli oni małżeństwo (vide odpis skrócony aktu ślubu – k. 50). Trafności wnioskowania co do charakteru władania nieruchomością przez J. C. nie mogły podważyć złożone w 2008 r. przed organem prowadzącym postępowanie zeznania świadków – A. C. oraz W. G. (k. 98-100), które zgodnie podawały, że wyżej wymieniony był właścicielem "ok. 1ha ziemi ornej". Z jednej bowiem strony pozostają one w sprzeczności z przywołanymi wyżej umowami oraz twierdzeniami małżonki repatrianta, a z drugiej są na tyle lakoniczne w tej materii, że nie można wykluczyć, iż nie oddają one rzeczywistego stanu wiedzy świadków o stanie prawnym nieruchomości, ale raczej są wyrazem ich subiektywnego przekonanie o tym stanie, wyprowadzonego z obserwacji gospodarowania na tejże nieruchomości przez członków rodziny C. Jest to o tyle prawdopodobne, że ponowne przesłuchanie W. G. wprost potwierdziło, że osobiście nigdy nie widziała dokumentu własności (ten miał rzekomo widzieć jej mąż), a na gruntach, o których zeznawała była tylko raz (vide protokół z rozprawy administracyjnej z [...] grudnia 2015 r. -k. 395). Nie można wreszcie tracić z pola widzenia, że zeznania te składane były na okoliczność mającą miejsce kilkadziesiąt lat wcześniej, co powoduje, że do ich wiarygodności należy podchodzić z dużą ostrożnością. Pamięć ludzka nie jest bowiem ze swej istoty wierną kopią rzeczywistości, lecz ma charakter generatywny, co sprawia, że jest podatna na zniekształcenia, wywołane choćby percepcją (nawet nieświadomą) różnego rodzaju późniejszych informacji dotyczących danego zdarzenia (okoliczności) przekazywanych przez osoby trzecie. Mimo zatem, że ww. świadkowie, spełniali kryteria wskazane przez ustawodawcę w art. 6 ust. 5 pkt 1 i 2, a przez to za pomocą składnych przez nich zeznań co do zasady można było dowodzić istotnych w sprawie okoliczności, to ze względu na kolizję treści tych zeznań z dokumentami urzędowymi w postaci uwierzytelnionych aktów notarialnych z 1932 i 1936 r., uprawnione było stanowisko organów, iż w okolicznościach niniejszej sprawy nie mogły być one przesądzające i pierwszeństwo przyznać należało dowodom z ww. dokumentów. Podnoszony natomiast w skardze argument, że te obrazują stan prawny nieruchomości istniejący na kilka lat przed ich opuszczeniem (i mógł on ulec w międzyczasie zmianie) jest w tym wypadku o tyle chybiony, że jak już wyżej podniesiono, przeczą temu informacje podawane w 1990 r. przez małżonkę J. C., gospodarującą z nim wspólnie na nieruchomości przed jej opuszczenia. W związku z czym stanowisko skarżącej traktować należy li tylko jako spekulację osoby bezpośrednio zainteresowanej wynikiem postępowania. Nic także do sprawy nie wnoszą przywoływane w skardze dokumenty potwierdzające uiszczanie przez J. C. za nieruchomość w [...] podatków gruntowych, podatków wyrównawczych, czy podleganie obowiązkowi świadczeń w naturze. Jak bowiem trafnie wywodził organ, podleganie obowiązkowi podatkowemu w myśl ówcześnie obowiązujących przepisów ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1936 r. Nr 14 poz. 134) dotyczyło także dzierżawców nieruchomości jeśli na podstawie umowy dzierżawy są obowiązani do płacenia podatków. Taki zaś obowiązek przyjął na siebie w umowie pierwotny dzierżawca, którego prawa przejął R. C., a w dalszej kolejności jego syn (por. § 4 umowy dzierżawy z 19 lipca 1932 r.). Podobnie, po myśli przepisów ustawy z dnia 26 marca 1935 r. o świadczeniach w naturze na niektóre cele publiczne (Dz.U. z 1936 r. Nr 85, poz. 593), obowiązek dostarczania tego rodzaju świadczeń w przypadku gruntów położonych na obszarze gmin wiejskich obciążał nie tylko ich właścicieli, ale także posiadaczy (por. art. 3 ust. 1 i 2 tej ustawy). Skoro zatem w sprawie nie przedłożono dowodów, które potwierdzałby przynależną J. C. własność pozostawionej w miejscowości [...] nieruchomości gruntowej, to nie budzi wątpliwości Sądu, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 2 ust. 1 ustawy zabużańskiej, warunkujące przyznanie mu z tego tytułu prawa do rekompensaty. W konsekwencji zaś prawa tego nie mogli również nabyć jego spadkobiercy. Ich uprawnienia są wszak pochodnymi uprawnień byłego właściciela pozostawionych nieruchomości (art. 3 ust. 2 ustawy zabużańskiej). W sprawie istotne jest również to, że możliwości uzyskania dodatkowych dowodów potwierdzających spełnienie ustawowych przesłanek nabycia prawa zostały wyczerpane, a to w związku z nieodnalezieniem w Państwowym Archiwum Obwodu [...] dokumentów potwierdzających przynależną J. C. własność, a także bezskuteczne próby ich odszukiwania w archiwach krajowych. W tej sytuacji, dalsze podejmowanie z urzędu działań w celu odszukania ewentualnych dokumentów mogących potwierdzać przynależne mu prawo do nieruchomości nie mogłoby także przynieść efektów pozytywnych. Zasadnie zatem organ wojewódzki mając na względzie zgromadzony dotychczas materiał dowodowy ustalony na jego podstawie stan faktyczny odmówił przyznania H. K., M. C. oraz A. C. - jako następcom prawnym wyżej wymienionego - prawa do rekompensaty, a Minister Skarbu Państwa utrzymał to rozstrzygniecie w mocy. Wbrew zarzutom skargi stan faktyczny sprawy w kluczowych z punktu widzenia podjętego rozstrzygnięcia elementach został ustalony prawidłowo i znajduje oparcie w zgromadzonych w aktach materiale dowodowym, którego ocena nie wykracza poza granice swobodnej oceny. Z taką bowiem mielibyśmy do czynieni wówczas, gdyby organ dokonał jej w sposób wybiórczy, ignorując cześć dowodów lub odrzucając je bez podania ku temu uzasadnionych przyczyn. Względnie wyprowadzał wnioski pozostające w oczywistej sprzeczności z dowodami zgromadzonymi w aktach. Taka zaś sytuacja w niniejszej sprawie nie miała. Organ wojewódzki nie pozostawał pasywny, ale z własnej inicjatywy podejmował szereg działań zmierzających do pozyskania materiału dowodowego niezbędnego do rekonstrukcji stanu faktycznego sprawy, występując m.in. do różnego rodzaju instytucji i archiwów (w tym zagranicznych) o informacje lub dokumenty mogące potwierdzić przynależne stronom prawo. W tym celu przeprowadził również rozprawę administracyjną, umożliwiając stronom przedstawienie swoich racji. Do wszystkich zaś zgromadzonych w aktach dowodów jak też stanowisk stron organy obydwu instancji odniosły się w obszernych motywach podjętych rozstrzygnięć. Stąd czynienie im zarzutu naruszenia art. art.: 7, 8, 75 § 1, 77 i 80 k.p.a. nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło