I SA/Wa 1285/22

WyrokWSA w Warszawie2023-02-03

Skład orzekający: Anna Falkiewicz-Kluj, Monika Sawa, Dorota Kozub-Marciniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy umorzenie postępowania administracyjnego z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, w przypadku wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji złożonego po upływie trzydziestu lat od jej doręczenia, jest zgodne z Konstytucją RP?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że umorzenie postępowania administracyjnego z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. jest zgodne z Konstytucją RP. Wprowadzenie trzydziestoletniej cezur czasowej, po której nie można wszcząć postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, jest uzasadnione potrzebą stabilizacji stanów prawnych i społeczno-gospodarczych, ochrony zasady pewności prawa oraz zaufania obywatela do państwa, co wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego P 46/13. Zasada proporcjonalności została zachowana, a okres 30 lat jest wystarczający do podjęcia inicjatywy w celu wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1968 r. dotyczącej przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi umorzył postępowanie, powołując się na art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., który stanowi, że postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie trzydziestu lat od jej doręczenia, umarza się z mocy prawa. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów K.p.a. oraz Konstytucji RP, kwestionując zgodność z prawem umorzenia postępowania z mocy prawa po upływie tak długiego czasu.
Rozstrzygnięcie
Oddalenie skarg.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj sędzia WSA Monika Sawa (spr.) asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lutego 2023 r. sprawy ze skarg S. W., A. D., F. W. i W. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 marca 2022 r. nr GZ.gn.625.1.2020 w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargi. Decyzją z 21 marca 2022 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Minister/organ) stwierdził, że postępowanie administracyjne z wniosku W. W. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z 31 maja 1968 r. znak WBG-FZ-190/6/68 oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 13 kwietnia 1968 r. znak PBG-FZ-190-8/68, zostało umorzone z mocy prawa. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] decyzją z 13 kwietnia 1968 r. - znak PBG-FZ-190-8/68 orzekło o przejęciu na własność Skarbu Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, położonego we wsi [...] (gm. [...], pow. [...], woj. [...]), stanowiącego własność spadkobierców F. R. (z postanowienia Sądu Powiatowego w [...] z 19 marca 1968 r. sygn. akt [...] wynika, że spadkobiercami dziedziczącymi gospodarstwo rolne po F. R. byli: S. W. i J. H.). Minister wskazał, że wnioskiem z 28 października 2019 r. spadkobierca S. W. – W. W. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z 31 maja 1968 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 13 kwietnia 1968 r. Rozpoznając przedmiotowy wniosek Minister wskazał, że z dniem 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491). Zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Zgodnie z art. 104 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Wystąpienie przyczyny umorzenia postępowania z mocy samego prawa powinno zatem znaleźć odzwierciedlenie w formalnej czynności decyzyjnej organu, jaką jest decyzja administracyjna. Przemawiają za tym także: wzgląd na pewność obrotu prawnego (władcze rozstrzygnięcie w formie decyzji jednoznacznie przesądza o losie i wyniku postępowania) oraz zapewnienie możliwości realizacji prawa do sądu (poprzez kontrolę zajścia przesłanek umorzenia w postępowaniu przed sądem administracyjnym). Minister wskazał, że ze znajdujących się w aktach sprawy zwrotnych potwierdzeń odbioru wynika, że decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z 31 maja 1968 r. została doręczona spadkobiercom F. R. (uprawnionym do dziedziczenia gospodarstwa rolnego) w kwietniu oraz maju 1968 r. (tj. doręczenie omawianej decyzji S. W. nastąpiło 17 kwietnia 1968 r., zaś J. H. 3 maja 1968 r.). Decyzją tą Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 13 kwietnia 1968 r. Zdaniem Ministra ustalając datę wszczęcia postępowania, należy mieć na uwadze art. 61 § 3 K.p.a., który stanowi, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zgodnie natomiast z art. 65 § 2 K.p.a. podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Wniosek W. W. z 28 października 2019 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [....] z 31 maja 1968 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 13 kwietnia 1968 r. wpłynął do Wojewody [...] 30 grudnia 2019 r. (por. prezentatę wpływu na wniosku). Następnie Wojewoda [...] przekazał wniosek według właściwości Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Dniem wszczęcia postępowania jest więc 30 grudnia 2019 r. W ocenie Ministra skoro wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z 31 maja 1968 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 13 kwietnia 1968 r. nastąpiło po upływie 30 lat od doręczenia kwestionowanych decyzji, to postępowanie administracyjne z dniem 16 września 2021 r. podlega umorzeniu z mocy prawa. Oznacza to brak możliwości załatwienia sprawy poprzez wydanie merytorycznej decyzji. Tym samym postępowanie jest bezprzedmiotowe, co uzasadnia wydanie decyzji stwierdzającej umorzenie postępowania w całości. Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli S. W., F. W. (skarżący), zaskarżając ją w całości. S. W. W. W., A. D. zaskarżonej decyzji zarzucili: 1. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1, 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego a w konsekwencji uznanie, że decyzje zostały odebrane przez S. W. w dniu 17 kwietnia 1968 zł, zaś przez J. H. 03 maja 1968 r., podczas gdy ustalenia Sądu w tym zakresie dotyczą decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję a nie decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności, w konsekwencji nie można ustalić, czy i kiedy decyzja została doręczona J. H. oraz S. W., 2. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 Sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491) w zw. z art. 2, 45 ust. 1, 77 ust. 2, 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP poprzez umorzenie postępowania z mocy prawa, a w konsekwencji uniemożliwienie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawach, w których wszczęte zostały postępowania po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji F. W. zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez rażące naruszenie prawa wskutek bezpodstawnego zastosowania art. 2 ust. 2 z dnia z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. poz. 1491; dalej; "ustawa nowelizująca"), do postępowania wszczętego i będącego w toku przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, co jest sprzeczne z zasadą ochrony zaufania obywateli do państwa oraz stanowionego przez nie prawa wywodzonej z art. 2 Konstytucji RP; Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie kosztów postępowania związanych z wniesieniem i rozpoznaniem niniejszej skargi, zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozpoznania wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich znak [...] do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie nieważności przepisów przejściowych z Konstytucją ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji nr GZ.gn.625.1.2020 wydanej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 21 marca 2022 r. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skargi nie mają uzasadnionych podstaw. Sąd w obecnym składzie podtrzymuje wyrażone w orzecznictwie tutejszego Sądu stanowisko dotyczące stosowania ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491), która weszła w życie 16 września 2021 r.. Ustawa ta w art. 1 zmieniła treść art. 156 § 2 k.p.a. Zgodnie z obecnie obowiązującą treścią tego przepisu, nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Ustawa ta, do art. 158 k.p.a. dodała również § 3, zgodnie z którym, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Oznacza to, że po upływie ww. terminów nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, a postępowanie wszczęte winno być umorzone. Jak wynika z uzasadnienia do omawianej ustawy ma ona na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego wydanego w dniu 12 maja 2015 r. w sprawie o sygn. P 46/13, w którym stwierdzono niezgodność art. 156 § 2 k.p.a. z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Z treści powołanego orzeczenia wynika, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Jednocześnie podniósł, że "brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. po znacznym upływie czasu, skutkuje destabilizacją porządku prawnego, jeśli decyzją przyznano stronie ekspektatywę nabycia prawa, z której zamierza ona skorzystać". W tym kontekście Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że ustawodawca, określając przesłanki stwierdzania nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania, powinien brać pod uwagę wszystkie zasady mieszczące się w klauzuli państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP, a odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których trzeba zaliczyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Trybunał zaakcentował także, że żadna z zasad, które w analizowanym przypadku są konkurencyjne, nie ma charakteru absolutnego. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego ustawodawca ma wręcz obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności. Niezbędne jest zatem ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. Trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być pozorna. Taka pozorność występowałaby nie tylko, jeżeli ustawodawca nie przewidywałby ograniczeń wzruszalności ostatecznych decyzji, ale również jeżeli ograniczenia te nie byłyby wystarczające dla zachowania zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa. Ustawodawca nie może z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej strony przewidywać, nieograniczoną terminem, możliwość wzruszania decyzji, na podstawie której strona nabyła prawo lub ekspektatywę. Z tego powodu ustawodawca wprowadził cezurę czasową uniemożliwiającą wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jeżeli od jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 30 lat. Jest to okres skorelowany z przewidzianym w Kodeksie cywilnym terminem zasiedzenia nieruchomości w złej wierze. Nął Na gruncie ustawy zmieniającej mamy do czynienia z normą która stanowi, w jej art. 2 pkt 2, że w przypadku postępowań wszczętych po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej (16 września 2021 r.), następuje skutek w postaci umorzenia postępowania administracyjnego z mocy prawa. Trzeba mieć przy tym na uwadze, że każdy system prawa przewiduje ograniczenia czasowe w dochodzeniu roszczeń a także różnego rodzaju skutki prawne, które następują po upływie określonego terminu, dość tu przywołać skutki zasiedzenia -art. 172 § 2 kodeksu cywilnego – po upływie 30 lat dla posiadacza w złej wierze a w przypadku dobrej wiary posiadacza – po upływie 20 lat – art. 172 § 1 kodeksu cywilnego; W art. 31 ust. 3 Konstytucji R.P. zawarta została zasada proporcjonalności. Wymaga ona aby ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw były wprowadzane w formie ustawy (aspekt formalny), aby konieczność ustanawiania takich ograniczeń nie naruszała istoty danej wolności lub prawa podmiotowego i tylko wtedy gdy istnieje konieczność ich wprowadzenia w demokratycznym państwie prawa dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia, moralności publicznej albo wolności i praw innych osób. Zakres wprowadzonych ograniczeń powinien być zatem proporcjonalny tzn. konieczny dla realizacji określonego celu (wyroki T.K. z 24 stycznia 2006 r., SK 40/04, OTK ZU 1/2006, poz. 5, z 29 września 2008 r., SK 52/05, 28 września 2006 r., K 45/04, OTK ZU 8/A/2006, poz. 111). Jak wskazywał niejednokrotnie Trybunał Konstytucyjny należy w takim kontekście rozważyć czy istnieje rzeczywista potrzeba dokonania danej a z drugiej należy mieć pewność, że podjęte środki prawne będą skuteczne tj. rzeczywiście były służące i niezbędne dla realizacji określonego celu. Chodzi bowiem o stosowanie jak najmniej uciążliwych środków dla podmiotów których prawa będą regulacją ustawową ograniczone (wyrok T.K. z 17 maja 2007 r., K 33/05, OTK ZU nr 5/A/2006, poz. 57, wyrok T.K. z 2 października 2006 r., SK 34/06 OTK ZU nr 9/A/2006, poz. 118). Zasada proporcjonalności łączy się z zakazem nadmiernej ingerencji w sferę spraw i wolności konstytucyjnych. Test proporcjonalności polega więc na ocenie czy ograniczenia (tu czasowe) są konieczne w demokratycznym państwie prawa, czy wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków, czy regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego z którym jest połączona, czy efekty wprowadzonej regulacji pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych na obywatela. Wprowadzona regulacja ograniczająca możliwość skutecznego wnioskowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej była konieczna i wynikała z ww. wyroku T.K. P 46/13, doprowadziła do zamierzonych i wskazanych w tym wyroku skutków tj. ograniczenia w czasie możliwości eliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznych, służy ochronie interesu publicznego w tym interesu Skarbu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego, które na skutek decyzji pozbawiających prawa własności nabyły ich prawa przy uwzględnieniu także i tego, że nabycie to z uwagi na upływ terminów zasiedzenia i tak by nastąpiło i nie stanowią nadmiernego ciężaru dla obywatela, który przez 30 lat mógł skutecznie domagać się stwierdzenia nieważności. Ten okres czasu był wystarczający do podjęcia inicjatywy w celu wyeliminowania decyzji czy postanowienia z obrotu prawnego. Zdaniem Sądu w takim zakresie zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad zasadami rekompensowania szkody poniesionej w wyniku niezgodnego z prawem działania organów Państwa. Sumując, na gruncie regulacji stanowiącej obecnie przedmiot kontrowersji pomiędzy organem a stroną istniała jasna i potwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku T.K. P 46/13 pilna potrzeba uregulowania kwestii możliwości eliminacji z obrotu prawnego decyzji wydanych przed wieloma laty w konfrontacji z obowiązującą na gruncie kpa zasadą trwałości decyzji administracyjnych. W tej sprawie kwestionowana decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] została wydana 31 maja 1968 r. i jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru doręczona spadkobiercom F. R. (uprawnionym do dziedziczenia gospodarstwa rolnego) w kwietniu oraz maju 1968 r. (S. W. 17 kwietnia 1968 r., zaś J. H. 3 maja 1968 r.). Decyzją tą została utrzymana w mocy decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 13 kwietnia 1968 r. Wbrew stanowisku skarżących skoro kwestionowana decyzja PWRN rozstrzygała o decyzji PRN w [...] i organ tę decyzję utrzymał w mocy to należy przyjąć, że decyzja organu I instancji została prawidłowo doręczona, a strony skorzystały z możliwości jej zaskarżenia. Decyzja Prezydium Rady Narodowej w [...] nie może być w tej sytuacji przedmiotem odrębnego postępowania. Wniosek natomiast o stwierdzenie nieważności orzeczenia został złożony 28 października 2019 r.(do organu właściwego wpłynął 30 grudnia 2019 r.) a więc po ponad 50 latach od wydania decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...]. Ponadto co najmniej od daty wydania wyroku P 46/13 przez Trybunał Konstytucyjny każdy powinien się liczyć z tym, że ustawodawca wykona ten wyrok poprzez stworzenie regulacji ograniczających możliwość wzruszania w trybie nadzwyczajnym decyzji. Na tym polega m.in. zasada zaufania do organów. Nie ma bowiem racjonalnego wytłumaczenia powodów dla których właściciele (lub ich następcy prawni), którym odmówiono przyznania określonego prawa czekali ponad 50 lat żeby wzruszyć przedmiotowe orzeczenie. To właśnie zasada zaufania do prawa powinna być rozumiana w ten sposób, że po tak długim okresie czasu organy nie będą mogły wzruszać decyzji ostatecznych. Zasada zaufania do prawa opiera się na pewności prawa i przewidywanym postępowaniu organów państwa. Zasada ta skierowana jest nie tylko do obywateli ale i oczywiście organów, których obowiązkiem jest działanie zgodnie z prawem. Prawodawca wykonał wyrok Trybunału Konstytucyjnego, choć ze znacznym, bo 6 letnim opóźnieniem i trudno mu z tego czynić jakikolwiek zarzut. Z kolei powoływana często w tych sprawach zasada lex retro non agit również na gruncie procedury administracyjnej doznaje pewnych wyjątków (np. zamknięcie drogi do możliwości wzruszania aktów własności ziemi). W odniesieniu do przyjętej retroaktywności przepisów ustawy, dopuszcza się możliwość wprowadzenia przez ustawodawcę zarówno retroakcji, jak i retrospekcji. Nie sposób abstrakcyjnie wykluczyć istnienia wymagających ochrony konstytucyjnych wartości, które będą uzasadniać odstępstwo od zasady nieretroaktywnego działania prawa. Jednakże tego rodzaju odstępstwo musi być wolne od arbitralności i podlegać ocenie z perspektywy celowości i proporcjonalności (por. orzeczenia o wzajemnym stosunku zasady lex retro non agit i zasady ochrony prawa nabytych: np. wyroki TK z 15 września 1998 r., K 10/98, z 8 grudnia 2009 r., SK 34/08). W ocenie Sądu, racje konstytucyjne w aspekcie zasady praworządności mogły zostać ograniczone przez potrzebę stabilizacji stanów społeczno-gospodarczych ukształtowanych mocą aktu administracyjnego, a ponadto przez zasadę zaufania obywatela do państwa, w tym zasadę pewności prawa, które wynikają z art. 2 Konstytucji RP. Z tego względu przyjęte rozwiązanie normatywne spełnia zasadę proporcjonalności, w zakresie w jakim racje konstytucyjne przemawiające za retroaktywnością równoważą jej negatywne skutki (vide wyrok tut. Sądu w sprawie I SA/Wa 148/22 (LEX nr 3354507) i przywołany tam wyrok ETPCz z 30 sierpnia 2007 r., Wielka Izba, skarga nr 44302/02, § 68). Nie jest przy tym rzeczą organów i sądu analiza procedury uchwalania aktu normatywnego. Od tego jest Trybunał Konstytucyjny. Jak wskazano kwestia długości trwania postępowania przed organami mogła być przedmiotem skargi na bezczynność czy przewlekłość a długość postępowania nie ma wpływ na zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Odnosząc się natomiast to wyrażonego w art. 8 Konstytucji zasady bezpośredniego jej stosowania, podzielając poglądy, że sąd może dokonywać oceny konstytucyjności przepisów mających zastosowanie w sprawie w tym sensie, że będąc przekonany o niekonstytucyjności aktu normatywnego, odmawia jego zastosowania, w tym wypadku Sąd nie widzi podstaw do pominięcia art. 2 ust. 2 w zakresie w jakim umarza się z mocy prawa postępowania w toku. Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego dokonana przepisami ustawy, jak wynika z jej uzasadnienia, miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego wydanego z 12 maja 2015 r. w sprawie o sygn. P 46/13. Trybunał wskazał, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że ustawodawca, określając przesłanki stwierdzania nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania, powinien brać pod uwagę wszystkie zasady mieszczące się w klauzuli państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP, a odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których trzeba zaliczyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Trybunał zaakcentował także, że żadna z zasad, które w analizowanym przypadku są konkurencyjne, nie ma charakteru absolutnego. W ocenie T.K. ustawodawca ma wręcz obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności. Niezbędne jest zatem ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. Wskazano przy tym, że trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być pozorna. Taka pozorność występowałaby nie tylko, jeżeli ustawodawca nie przewidywałby ograniczeń wzruszalności ostatecznych decyzji, ale również jeżeli ograniczenia te nie byłyby wystarczające dla zachowania zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa. Ustawodawca nie może bowiem z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej strony przewidywać, nieograniczoną terminem, możliwość wzruszania decyzji, na podstawie której strona nabyła prawo lub ekspektatywę. Z tego powodu ustawodawca wprowadził "przeszkodę" czasową uniemożliwiającą wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jeżeli od jej doręczenia lub ogłoszenie upłynęło 30 lat. Jest to okres skorelowany z przewidzianym w Kodeksie cywilnym terminem zasiedzenia nieruchomości w złej wierze (art. 172 kc). Sąd w tym składzie, w nawiązaniu do wyroku T.K. P 46/13, jest zdania i podziela wyrażone przez inne składy stanowisko, że brak do tej pory w procedurze administracyjnej ograniczenia możliwości dochodzenia stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej powodował naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnej a przede wszystkim chaos prawny. Taki stan nie służył ani pewności prawa ani jego stabilności. Ponieważ przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, sprawa o sygn. 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. w zakresie w jakim uniemożliwia wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji R.P. (dt. przyjętego rozwiązania intertemporalnego), to w sytuacji stwierdzenia niekonstytucyjności, strona będzie uprawniona do żądania wznowienia postępowania administracyjnego w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego – art. 145a k.p.a. Jak na razie, zgodnie z zasadą domniemania konstytucyjności aktu normatywnego, brak jest podstaw do podzielenia przez Sąd naruszenia wskazanych w skardze przepisów Konstytucji (por. m.in. wyrok w sprawie I SA/Wa 555/22, I SA/Wa 687/22, I SA/Wa 808/22) oraz zawieszenia postępowania. Z tych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło