I SA/Wa 1289/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska WSA Jolanta Dargas (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K. K. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę [...] złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę [...] złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę [...] złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza S. z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], mocą której odmówiono J. S. przyznania zasiłku celowego na miesiąc luty 2011 r. w kwocie [...] zł, w tym na [...] – [...] zł i [...] [...] zł. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Burmistrz Miasta S. decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. odmówił przyznania J. S. zasiłku celowego w kwocie [...] zł., w tym na [...] –[...] zł i [...] [...] zł. W uzasadnieniu wskazał, że w miesiącu lutym 2011 r. do MOPS w S. wpłynęło [...] wniosków J. S. o przyznanie zasiłków celowych na łączną sumę [...] zł. [...] wniosków zostało rozpatrzonych decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], gdzie ze względu na okres zimowy uwzględniono konieczność dofinansowania w miesiącu lutym zakupu: [...] na łączną sumę [...] zł. Z kolej na mocy decyzji nr [...] opatrzonej datą jak wyżej przyznano J. S. świadczenie pieniężne na miesiąc luty na [...] w kwocie [...] zł. Pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...], doręczonym w dniu [...] lutego 2011 r., zawiadomiono stronę o terminie wywiadu środowiskowego wyznaczonego na dzień [...] lutego 2011 r. w godz. 10-12. W wyznaczonym dniu wnioskodawczyni nie wpuściła pracowników socjalnych do mieszkania i nie odbierała telefonów. Tym samym nie mogli oni ocenić jej aktualnej sytuacji mieszkaniowej. Ostatni bowiem wywiad środowiskowy sporządzono w mieszkaniu klientki w kwietniu 2010 r. Organ wskazał, że J. S. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności do dnia [...] maja 2012 r. Otrzymuje zasiłek stały w kwocie [...] zł i pielęgnacyjny w kwocie [...] zł. W każdym miesiącu ubiega się o kilkutysięczne zasiłki na powtarzające się potrzeby, według podobnych kserowanych wniosków. Wnioskodawczyni nie współpracuje z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Ponadto organ posiadając ograniczony budżet musi uwzględnić potrzeby wszystkich osób i rodzin, szczególnie tych, którzy nie dysponują własnymi możliwościami i zasobami. Według projektu planu finansowego na 2011 r. MOPS w S. dysponuje w skali roku kwotą [...] zł na zasiłki celowe fakultatywne i obowiązkowe, co daje średnią miesięczną kwotę [...] zł. W miesiącu lutym dla [...] osób zakupiono [...], łącznie na sumę [...] zł. Pozostała kwota została przeznaczona dla [...] rodzin ubiegających się o pomoc w formie zasiłków celowych, co średnio na 1 gospodarstwo domowe wynosi [...] zł. Zaplanowane dla J. S. świadczenia na miesiąc luty wynoszą natomiast [...] zł + świadczenie w formie składek zdrowotnych. Ponadto J. S. decyzją administracyjną z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] posiada uprawnienia do świadczenia pieniężnego na [...] w kwocie [...] zł na miesiąc luty 2011 r. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła J. S., wskazując na swoją trudną sytuację życiową i zarzucając, że decyzja jest błędna i został wydana z naruszeniem prawa. Po rozpatrzeniu przedmiotowego odwołania od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. utrzymało w mocy w/w decyzję z dnia [...] lutego 2011 r. W uzasadnieniu, organ wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że J. S. oprócz zasiłku stałego – [...] zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego –[...] zł na miesiąc luty 2011 r. przyznano zasiłek celowy w wys. [...] zł oraz świadczenie pieniężne w wysokości [...] zł na zakup [...]. Dokonując analizy możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej nie jest możliwe przyznanie wnioskodawczyni żądanej kwoty [...] zł, w tym na [...] – [...] zł i [...] [...] zł. Jednocześnie zauważył, że J. S. na miesiąc luty 2011 r. złożyła do MOPS w S. kilkanaście wniosków z prośbą o udzielenie pomocy materialnej na łączną kwotę [...] zł. W ocenie Kolegium żądanie zaspokojenia potrzeb na w/w kwotę jest całkowicie bezzasadne, albowiem ośrodek na 1 rodzinę dysponuje w lutym 2011 r. kwotą [...] zł. Pomoc społeczna nie jest w stanie pokrywać wszystkich potrzeb osób i rodzin wnioskujących o udzielenie pomocy. Ponadto wnioskująca pozostaje w kręgu zainteresowania organu pomocy społecznej i otrzymuje systematycznie wsparcie finansowe w różnych formach – pomimo braku chęci do przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. S. W uzasadnieniu skargi przedstawiła swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną wskazując, że przyznawane jej przez MOPS świadczenia są niewystarczające. Jednocześnie zarzuciła, że decyzja wydana została z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Dokonując takiej kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie można zarzucić naruszenia prawa. Przy czym wskazać w tym miejscu należy, iż kontrolne uprawnienia Sądu ograniczone są tylko do legalności decyzji, natomiast kontrola możliwości finansowych organu jak również sposobu rozdysponowania środków wykraczałaby bowiem poza kognicę Sądu. Zatem kontrola sądowa decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej nie może sięgać do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 116/10). Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), na podstawie której wydano zaskarżone decyzje, w art. 2 stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zgodnie natomiast z art. 39 powołanej ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z treści tego przepisu wynika, że organ wydaje decyzję w ramach tzw. "uznania administracyjnego", swobodnie decydując o tym, czy w sprawie indywidualnej wystąpił przypadek, uzasadniający przyznanie tej formy świadczenia z pomocy społecznej. Na taki charakter wydawanej w sprawie decyzji (decyzja uznaniowa) wskazuje użyty w tym przepisie zwrot "zasiłek może być przyznany". Tak więc zbadania przez Sąd wymaga to, czy uznanie było w ogóle dopuszczalne oraz czy nie przekroczono granic uznania przy wydawaniu decyzji, jak również czy prawidłowo uzasadniono wybór danego rozstrzygnięcia sprawy. Jednocześnie w sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej. W ramach takiej kontroli nie mieści się badanie samego uznania administracyjnego, byłoby to bowiem przyjęcie przez sąd administracyjny roli kolejnego organu rozstrzygającego sprawę. Zatem nie można podzielić poglądu o konieczności wskazania w każdym przypadku, w uzasadnieniu decyzji w przedmiocie zasiłku celowego, precyzyjnie możliwości finansowych organu pomocy społecznej, bowiem obowiązek taki nie wynika z norm art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 41 pkt 1 powołanej ustawy. To samo odnosi się do ilości środków finansowych jakimi dysponuje organ pomocy społecznej w skali miesiąca na potrzeby związane z [przyznawaniem zasiłków celowych, wysokości zasiłków udzielanych na jednego uprawnionego i ilości korzystających w danym miesiącu z tej formy pomocy. Zasadnie zatem wskazały organy, że przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia, a dla ośrodka pomocy społecznej obowiązku jego przyznania. Nie każdy potrzebujący może w każdym czasie uzyskać spełnienie pełnych oczekiwań, ze względu na ograniczone środki, jakimi dysponuje ośrodek pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej muszą mieć bowiem na uwadze również potrzeby innych osób korzystających z pomocy ośrodka. We wskazanej kwestii, z akt administracyjnych sprawy i uzasadnienia decyzji I i II instancji wynika, że w lutym 2011 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. dysponował na zasiłki celowe kwotą [...] zł, z czego dla [...] osób zakupiono [...], łącznie na sumę [...] zł. Pozostała kwota została przeznaczona dla [...] rodzin ubiegających się o pomoc w formie zasiłków celowych, co średnio na 1 gospodarstwo domowe wynosiła [...] zł, a więc mniej niż pomoc przyznana skarżącej. W miesiącu lutym 2011 r. J. S. otrzymała bowiem łącznie z pomocy społecznej kwotę [...] zł, w tym: zasiłek stały – [...] zł, zasiłek pielęgnacyjny – [...] zł, świadczenie pieniężne na żywienie – [...] zł oraz zasiłek celowy – [...] zł. Wobec czego uznać należy, że organy obu instancji wydały decyzje w oparciu o obowiązujące przepisy, nie przekraczając granic uznania administracyjnego, dokonały ustaleń wszystkich okoliczności, od jakich w świetle ustawy o pomocy społecznej uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Motywy podjętych rozstrzygnięć zostały wyczerpująco uzasadnione w decyzjach organów obu instancji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej ustawy.