I SA/Wa 129/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. I. Stan sprawy 1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [....] po rozpatrzeniu odwołania E. J. od decyzji Prezydenta Miasta O. z dnia [...] października 2011 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. 2. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. podało, że decyzją z dnia [...] września 2011 r. organ pierwszej instancji odmówił przyznania skarżącej E. J. zasiłku celowego z przeznaczeniem na dokonanie drobnego remontu i naprawy przeciekającej rurki od zimnej wody w łazience i baterii wannowej; w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, iż w dniu 22 września 2009 r. pracownicy socjalni Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O. przeprowadzili aktualizację wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania E. J.; wynika z niego, że zamieszkuje ona w lokalu mieszkalnym o powierzchni użytkowej [...] m² z zasobów O. Spółka z o. o. z siedzibą w O. Organ pierwszej instancji ustalił w O. w O., iż po zgłoszeniu przez E. J. usterki, OTBS może dokonać oględzin i oceny w zakresie niezbędnego remontu i naprawy sprzętu hydraulicznego, w związku z tym w dniach 23 września i 3 października 2011 r. skierowano do wnioskodawczyni pisma w celu uzgodnienia możliwości realizacji zgłoszonych potrzeb, oraz z informacją o możliwości skontaktowania się z Działem Administracyjnym OTBS w O. w celu zgłoszenia powstałej usterki. Jednocześnie wskazano, że MOPR w O. nie ma możliwości zgłoszenia tej usterki do OTBS, ponieważ umowa najmu tego lokalu mieszkalnego zawarta jest z E. J., a ponadto obowiązuje ochrona danych osobowych. Art. 100 ust. 1 ustawy [z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej] stanowi, iż w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych, w szczególności nie należy podawać do wiadomości publicznej nazwisk osób korzystających z pomocy społecznej oraz rodzaju i zakresu przyznanego świadczenia. Zatem w piśmie z dnia 3 października 2011 r. poinformowano zainteresowaną o możliwości zgłoszenia naprawy przeciekającej rurki i baterii wannowej do OTBS w O., jednakże E. J. do dnia 13 października 2011 r. nie zgłosiła się do pracownika socjalnego MOPR, ani do OTBS w celu ustalenia sposobu realizacji zgłoszonych potrzeb. Organ pierwszej instancji wskazał, iż E. J. kilkakrotnie odwiedzała siedzibę MOPR w O. i składała pisma do Dyrektora MOPR, jednakże nie skontaktowała się z pracownikiem socjalnym z rejonu. Następnie organ ten, mając na uwadze treść art. 4 i art. 11 ust. 2 ustawy [o pomocy społecznej] normujących kwestie współdziałania osoby lub rodziny korzystającej z pomocy społecznej z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej oraz podejmowania stosownych rozstrzygnięć w przedmiocie przyznania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w zależności od efektów tego współdziałania, poinformował, iż rozważyłby możliwość udzielenia pomocy w formie wnioskowanego zasiłku celowego, jednakże po dokonaniu oględzin usterki przez OTBS w O. i to w sytuacji kiedy kosztami naprawy obciążona byłaby wnioskodawczyni. Brak współdziałania E. J. w tym zakresie uniemożliwia podjęcie pozytywnej decyzji w przedmiocie przyznania wnioskowanego zasiłku celowego. 3. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. stwierdziło, że E. J. jest osobą samotnie gospodarującą; w chwili składania wniosku o przyznanie świadczenia, tj. w dniu 16 września 2011 r. uzyskiwała łączny dochód w kwocie [...] zł miesięcznie - z zasiłku okresowego [...] zł i dodatku mieszkaniowego [...] zł. Z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w O. z dnia 16 września 2011 r. wynika, że E. J. jest zarejestrowana w tym urzędzie od dnia 1 kwietnia 2011 r. jako bezrobotna bez prawa do zasiłku. Zajmuje mieszkanie komunalne składające się z pokoju z kuchnią. Oznacza to, iż E. J. spełnia ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego, ponieważ jej miesięczny dochód jako osoby samotnie gospodarującej nie przekracza kwoty ustawowego kryterium dochodowego - 477 zł, o czym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 pkt 4 ustawy. Organ odwoławczy stwierdził, nie znalazł podstaw do zakwestionowania zaskarżonej decyzji (jej legalności), która to mieści się w dozwolonych przez prawo granicach uznania administracyjnego. Zasadniczy wpływ na wydanie takiej właśnie decyzji organu pierwszej instancji miało wystąpienie przesłanki negatywnej do przyznania wnioskowanego świadczenia, określonej w art. 11 ust. 2 ustawy, tj. brak współdziałania wnioskodawczyni z pracownikiem socjalnym MOPR w O. w rozwiązaniu sytuacji związanej naprawą zgłoszonej usterki sprzętu hydraulicznego. Pomimo kierowanych do wnioskodawczyni pism nie zgłosiła się ona do pracownika socjalnego MOPR, ani do OTBS w celu ustalenia sposobu realizacji zgłoszonych potrzeb przez co uniemożliwiła dokonanie oględzin zgłoszonej usterki przez zarządcę budynku, dokonanie wyceny kosztu naprawy, a co za tym dalej idzie ustalenie przez organ instancji właściwej kwoty zasiłku celowego. 4. Zdaniem Sądu, stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości. II. Zarzuty podniesione w skardze i stanowiska pozostałych stron 1. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła E. J., nie zgadzając się z zaskarżoną decyzją, i zarzucając, że decyzja została wydana bez uwzględnienia przeprowadzonej w dniu 22 września 2011 r. aktualizacji wywiadu środowiskowego. 2. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. III. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przez prawo należy rozumieć prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 2. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia [...] października 2011 r. odmawiającą przyznania E. J. świadczenia w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na dokonanie remontu i naprawy przeciekającej rurki od zimnej wody w łazience i baterii wannowej. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. 3. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j. t. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.), pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia, a osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współudziału w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Uprawnienia wynikające z ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, co oznacza, iż uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej; osoba ubiegająca się o przyznanie pomocy powinna w pierwszej kolejności podejmować samodzielnie wszelkie działania w celu poprawienia swojej sytuacji życiowej i materialnej, i dążyć do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie jest w stanie tego dokonać, może jej zostać przyznana pomoc społeczna w postaci określonego zasiłku. 4. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego, wynoszącego od dnia 1 października 2009 r. dla osoby samotnie gospodarującej - 477 zł. Kwota ta ustalona została rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055). Z powyższego wynika, że dla E. J. kryterium dochodowe wynosi 477 zł, natomiast, jak wynika z akt sprawy, miesięczny jej dochód wynosi [...] zł, co oznacza, spełnia kryterium dochodowe umożliwiające przyznanie pomocy. 5. Jak wcześniej wskazano, z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wynika, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności na pokrycie części lub całości zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z treści tego przepisu wynika, że chociaż decyzja o przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, to nie może być rozstrzygnięciem dowolnym. Ustawa o pomocy społecznej daje wskazówki co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających jej udzielenie, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez Sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji uznaniowej, ale nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową, organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 kpa, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organy orzekające w sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. 6. Sąd podziela stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., że spełnienie kryteriów do przyznania zasiłku celowego nie oznacza, że po stronie wnioskodawcy istnieje roszczenie o przyznanie świadczeń w żądanej wysokości. Organ rozpoznając wniosek musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Dodać również należy, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, która to pomoc bez wątpienia jest uwarunkowana posiadanymi przez Ośrodek Pomocy Społecznej środkami pieniężnymi. Sąd podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 445/06 (LEX nr 197469), uznał, że "Przyznanie stronie pomocy pieniężnej (jej rodzaj, wysokość oraz okres, na który ma być przyznana) uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań, bowiem rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi także kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593), to znaczy koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej". W tym miejscu należy również przywołać uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2008 r. I OSK 887/07 (LEX nr 499747), w którym Sąd stwierdził, że "Osoby i rodziny powinny przezwyciężać trudne sytuacje życiowe wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Dopiero niemożność samodzielnego ich pokonania stanowi przesłankę włączenia się instytucji państwa. Pomoc społeczna ma bowiem charakter uzupełniający. Z kolei zakres tej pomocy uzależniony jest od możliwości organu administracyjnego i osobistej aktywności zainteresowanego. W tej sytuacji samo pozostawanie bez pracy i środków do życia nie stanowi o obowiązku przyznania prawa do zasiłku celowego." Niniejszy skład orzekający pogląd ten podziela w zupełności. Wskazać również należy, że z art. 39 ust. 1 ustawy nie wynika indywidualne roszczenie o przyznanie pomocy społecznej w formie w nim przewidzianej. Słusznie wskazał organ, że spełnienie kryteriów do przyznania zasiłku celowego nie oznacza, że po stronie wnioskodawcy istnieje roszczenie o przyznanie świadczeń w żądanej wysokości, bowiem organ rozpoznając wniosek musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. 7. Zaskarżoną decyzją odmówiono przyznania E. J. świadczenia w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na dokonanie remontu i naprawy przeciekającej rurki od zimnej wody w łazience i baterii wannowej. Zasadniczy wpływ na wydatnie takiej decyzji miała przesłanka negatywna wymieniona w art. 11 ust. 2 ustawy, tj. brak współdziałania wnioskodawczyni z pracownikiem socjalnym MOPR w O. w rozwiązaniu sytuacji związanej naprawą zgłoszonej usterki. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, pomimo pism organu pierwszej instancji z dnia 23 września i 3 października 2011 r. skierowanych do E. J. , nie zgłosiła się ona do pracownika socjalnego MOPR, ani do OTBS w celu ustalenia sposobu realizacji zgłoszonych potrzeb, przez co uniemożliwiła dokonanie oględzin zgłoszonej usterki przez zarządcę budynku, dokonanie wyceny kosztu naprawy, a w konsekwencji ustalenie przez organ pierwszej instancji kwoty zasiłku celowego. Sąd podziela to stanowisko organu. 8. Zdaniem Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został przez organy obu instancji właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Organy nie uchybiły zasadom postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej oraz celom tej pomocy wskazanym w ustawie z dnia 12 marca 2004 r., i nie można skutecznie postawić zarzutu arbitralności przy podejmowaniu decyzji. To oznacza, że skarga E. J. nie ma usprawiedliwionych podstaw. Motywy podjętego rozstrzygnięcia zostały w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyczerpująco uzasadnione, co oznacza że decyzji tej nie można postawić zarzutu naruszenia prawa. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. 9. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.