I SA/Wa 1294/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 24 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi (200 zł) na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2012 r. skarżący W. P. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz córkami (ur. 1998 i 2004 r.), utrzymuje się z renty w wysokości [...] zł i oprócz domu o pow. [...] m2 nie posiada innego majątku ani oszczędności. Wnioskodawca wskazał ponadto, że jego żona osiąga dochody z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł. Wątpliwości odnoszące się do możliwości płatniczych wnioskodawcy skutkowały wezwaniem go na mocy zarządzenia z [...] sierpnia 2012 r. do uzupełnienia złożonego wniosku w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) poprzez przedstawienie szczegółowych informacji źródłowych dotyczących stanu majątkowego skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedstawił: dokument poświadczający wysokość świadczenia otrzymywanego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, informację o wysokości przychodów z tytułu zatrudnienia wraz z zasiłkami chorobowymi za 2011 r., deklarację podatkową PIT-37 za 2011 r. wskazującą na osiągnięcie dochodu w wysokości [...] zł, odpisy skrócone aktów urodzenia córek, wyrok Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z 6.10.2005 r. znoszący ustawową wspólność majątkową małżeńską między skarżącym a jego żoną, wezwanie do zapłaty zaległych faktur za wykonanie usługi i sprzedaż towarów, wskazujące na zadłużenie na kwoty [...] zł, oraz dwie faktury VAT z czerwca i lipca br. (woda, ścieki, energia) na kwoty, odpowiednio, [...] zł i [...] zł. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wnioskodawca nie wykazał, że spełnił warunek wskazany w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. W świetle przepisów p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego, uzależnione jest od wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Powołany przepis nakłada na osobę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy obowiązek dokładnego przedstawienia własnej sytuacji rodzinnej i majątkowej, w szczególności poprzez rzetelne wyjaśnienie wątpliwości powziętych w toku rozpoznawania jej wniosku. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest przy tym pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji odnoszącej się do jej szeroko rozumianej kondycji finansowej uzasadnia oddalenie wniosku o prawo pomocy. Oceniając zasadność wniosku W. P. należało w pierwszej kolejności wskazać, że wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, których powzięcie skutkowało wezwaniem go do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz udzielenia dodatkowych informacji, sprowadzały się do tego, czy poza deklarowanymi dochodami z renty ([...] zł) skarżący nie posiada innych źródeł dochodów oraz/lub oszczędności, które umożliwiłby mu samodzielne poniesienie kosztów postępowania sądowego. Wątpliwości te wyłoniły się w związku z ustaleniem, że skarżący pozostaje we wspólnocie domowej z żoną prowadzącą działalność gospodarczą, co w świetle art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), przewidującego obowiązek małżonków do wzajemnej pomocy, stanowi okoliczność istotną dla dokonania prawidłowej oceny zasadności wniosku. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się bowiem, że obowiązek wynikający z art. 23 k.r.o. istnieje niezależnie od łączącego małżonków ustroju majątkowego i obejmuje pomoc materialną współmałżonka, także w ponoszeniu kosztów sądowych. Z tego względu pozostawanie wnioskodawcy we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonkiem usprawiedliwia ocenę jego możliwości płatniczych w odniesieniu do sytuacji majątkowej całej rodziny (zob. np. postanowienie NSA z 15 marca 2012 r., I OZ 150/12). Powziętych wątpliwości W. P. nie wyjaśnił w sposób rzetelny, gdyż powołując się na zniesienie ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej uchylił się od przedłożenia dokumentów obrazujących wysokość dochodów uzyskiwanych przez żonę, a także od przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych swoich oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, które w sposób najpełniejszy zobrazowałby strukturę wydatków i stan oszczędności strony i pozwoliły ocenić stopień przyczyniania się małżonków P. do utrzymania rodziny. Mając na uwadze rodzaj działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę skarżącego – [...] (k. 31) – przypuszczenie, że dochody rodziny skarżącego są wyższe niż wykazane w rozpoznawanym wniosku, nie jest pozbawione uzasadnionych podstaw. Zachowanie skarżącego, który swą rolę w procesie dotyczącym ustalenia zasadności udzielenia wsparcia finansowego ze środków publicznych pragnie ograniczyć do złożenia fragmentarycznych wyjaśnień, wspartych wybiórczo prezentowanymi materiałami źródłowymi, nie może zostać ocenione jako przyczyniające się do wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych niezbędnych do prawidłowego rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Nieprzedstawienie przez wnioskodawcę w sposób przejrzysty swojej sytuacji majątkowej skutkuje brakiem możliwości dokonania prawidłowej oceny aktualnej kondycji finansowej strony w świetle przesłanek przyznania prawa pomocy i uniemożliwia zarazem przerzucenie obowiązku finansowania wszczętego przez skarżącego postępowania na budżet państwa. Obowiązek małżonki skarżącego polegający na udzieleniu mu finansowego wsparcia w celu dochodzenia swoich praw wyprzedza bowiem obowiązek Państwa w tym zakresie. Zważywszy zaś, że skarżący nie wykazał, że udzielenie mu takiej pomocy w ramach wspólnoty domowej nie jest z przyczyn obiektywnych możliwe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.