I SA/Wa 13/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2015 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. oddala skargę 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania G. K. od decyzji Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta P. dnia [...] września 2014 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] odmówił G. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad córką J. K. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przytoczył treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. ( tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. poz. 1456 ze zm.) , dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego, w tym przepis art. 17 ust. 5 ustawy, w którym wymienione są sytuacje, decydujące o tym, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. W tym kontekście organ wyjaśnił, że wnioskodawczyni ma ustalone prawo do emerytury, co uzasadnia zastosowanie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W odwołaniu od powyższej decyzji G. K. podniosła, że jej wcześniejsza emerytura, z której obecnie korzysta, jest znacznie niższa niż świadczenie pielęgnacyjne. Wyjaśniła, iż czuje się pokrzywdzona i odrzucona przez Państwo, a chciałaby być traktowana na równi z matkami, które pobierają świadczenie pielęgnacyjne obecnie wynoszące 1000 zł, a od 2015 r. kwota ta wynosić będzie 1300 zł, aż do 1500 zł. Podkreśliła, że zgodnie z art. 32 Konstytucji RP wszyscy są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania G. K. utrzymało zaskarżoną decyzje w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powinno być przyznane w sytuacji, gdy spełnione są wszystkie przesłanki pozytywne, o których mowa w art. 17 ust.1 i 1a powołanej ustawy i brak jest przesłanek negatywnych wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy. Odnosząc powyższe uregulowania do okoliczności przedmiotowej sprawy stwierdził, że spełnione zostały w sprawie przesłanki pozytywne, od których przepisy uzależniają uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. G. K. wnioskiem z dnia 12 września 2014r. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką – J. K. Z akt sprawy wynika, że J. K. urodzona [...] lutego 1982 r. orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] marca 1998 r. nr [...] została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe od urodzenia. Okoliczności te są sprawie bezsporne. Według oświadczenia złożonego w toku postępowania przez G. K., sprawuje ona stałą opiekę nad niepełnosprawną córką. Na mocy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 1995 r. nr [...], wnioskodawczym nabyła prawo do wcześniejszej emerytury. Organ podkreślił, że okolicznością która zadecydowała o odmowie przyznania świadczenia jest fakt, że wnioskodawczyni ma ustalone prawo do emerytury. Wyczerpuje to przesłankę negatywną, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy. W toku postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że decyzją ZUS, o której mowa wyżej, została przyznana wnioskodawczyni wcześniejsza emerytura. Według tego przepisu organ nie może przyznać świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę ma przyznaną emeryturę (ale także rentę, rentę rodzinną z tytułu śmierci małżonka przyznaną w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, rentę socjalną, zasiłek stały, nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne). Zachodzi zatem przeszkoda uniemożliwiająca pozytywne rozstrzygnięcie wniosku G. K. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa nie może odnieść zamierzonego skutku, ponieważ zarówno na Kolegium, jak i na organie I instancji, ciąży konstytucyjny obowiązek poszanowania i przestrzegania prawa powszechnie obowiązującego tak długo, dopóki prawo to nie utraciło mocy obowiązującej do kształtowania konkretnych praw i obowiązków. Organy administracyjne nie mogą odmówić stosowania przepisów, które nie zostały usunięte z porządku prawnego, czy to na mocy przepisu prawnego, czy orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Ponadto podkreślić należy, iż przepisy art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych mają charakter norm prawnych bezwzględnie obowiązujących, a to znaczy, że aby móc otrzymać świadczenie pielęgnacyjne trzeba spełnić wszystkie wymienione w nim przesłanki. Skoro zatem przepis prawa materialnego nie dawał postaw do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem wystąpiła przesłanka negatywna w postaci ustalonego prawa do emerytury, to organ obowiązany był odmówić prawa do wnioskowanego świadczenia. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego wniosła G. K. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a) ustawy o świadczeniach rodzinnych polegającą na błędnym zastosowaniu wykładni językowej powołanego przepisu, podczas gdy organ administracji publicznej powinien był zastosować wykładnię systematyczną i celowościową. Wykładnia gramatyczna zastosowana przez Organ Administracji Publicznej wskazanego przepisu jest sprzeczna z zasadą ochrony rodziny i równości wyrażoną w art. 32 i 71 Konstytucji RP. 2.mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie mojego słusznego interesu jako osoby skarżącej, to jest konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, co również wymaga dodatkowego nakładu pracy z mojej strony. Nadto organ administracji publicznej nie uwzględnił faktu, iż osobom z prawami emerytalnymi umożliwia się podejmowanie dodatkowego zatrudnienia. Natomiast, ja jako osoba sprawująca opiekę nad osobę niepełnosprawną nie mogę takiego zatrudnienia podjąć, z tego też względu powinno mi przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne. 3.mające wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania obywateli do władzy publicznej, przez mechaniczne stosowanie prawa, nie bacząc przy tym na zasady współżycia społecznego i dobro jednostki, a w szczególności osób niepełnosprawnych i ich opiekunów. Skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jak i Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wydając decyzję w jej sprawie powołali się jedynie na przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, bez rozważenia sytuacji w jakiej się znalazła. Skarżąca wskazała, ze zastosowana wykładnia gramatyczna przepisu art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) powołanej ustawy, jest sprzeczna z podstawowymi wartościami konstytucyjnymi, takimi jak ochrona dobra rodziny (art. 18 i art. 71 Konstytucji RP) oraz równość wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Zwróciła uwagę, że świadczenie pielęgnacyjne nie tylko stanowi formę wsparcia dla rodziny pozostającej w trudnej sytuacji materialnej i faktycznej, ale również zdejmuje z Państwa i jego organów obowiązek zapewnienia opieki osobom jej potrzebującym w formach zorganizowanych, zinstytucjonalizowanych. Skarżąca podniosła, ze opieka nad córką to całodobowa praca. Poza tym pozostają jeszcze koszty utrzymania skarżącej i jej córki, na które składają się: utrzymanie domu, zakup leków, koszty rehabilitacji, wynajęcia samochodu przystosowanego do przewozu osób niepełnosprawnych. Zasiłki rehabilitacyjne i socjalne jakie otrzymuje córka pozwalają tylko na pokrycie części kosztów. Skarżąca dodała iż obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości rezygnacji z przyznanego świadczenia w postaci emerytury. Ustawodawca nie przewidział również możliwości wyboru pomiędzy świadczeniem emerytalnym a świadczeniem pielęgnacyjnym ewentualnie dopłatą wyrównującą niższe świadczenie. Funkcja świadczenia pielęgnacyjnego polega na rekompensacie rezygnacji z pracy i utraty zarobków. Dlatego też uzyskanie prawa do emerytury nie powinno mieć znaczenia przy rozstrzyganiu o przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało w całości argumentacje przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium odwoławczego w P. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sprawie odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad córką J. K. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2013r. poz. 1456 ze zm.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Nadto według art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Stosownie zaś do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a powołanej ustawy świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno- rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. W świetle powyższych przepisów jak słusznie zauważył organ, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powinno być przyznane w sytuacji, gdy spełnione są wszystkie przesłanki pozytywne, o których mowa w art. 17 ust.1 i 1a ustawy i brak jest przesłanek negatywnych wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy. Bezsporne jest, że spełnione zostały w sprawie przesłanki pozytywne, od których przepisy uzależniają uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże okolicznością, która zadecydowała o odmowie przyznania świadczenia przez organ jest fakt, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury. Wyczerpuje to przesłankę negatywną, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy. W toku postępowania administracyjnego organ ustalił, że decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych została skarżącej przyznana wcześniejsza emerytura. Według tego przepisu organ nie może zaś przyznać świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę ma przyznaną emeryturę. Zacytowany przepis jest jednoznaczny i kategoryczny. Ustawodawca nie pozostawił organom administracji żadnej swobody ustalając enumeratywnie zarówno przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jak również okoliczności, których wystąpienie obliguje organ do negatywnego rozstrzygnięcia wniosku. Wbrew twierdzeniom skarżącej organy administracyjne nie mogą odmówić stosowania przepisów, które nie zostały usunięte z porządku prawnego, czy to na mocy przepisu prawnego, czy orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Organ w sposób prawidłowy odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego albowiem wystąpiła przesłanka negatywna w postaci ustalonego prawa do emerytury. Sytuacja materialna rodziny skarżącej jest niewątpliwie bardzo trudna, jednakże stwierdzić należy, ze w omawianej sytuacji organ miał obowiązek wynikający z przepisów prawa odmówić skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia. Zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Organ szczegółowo i wyczerpująco wyjaśnił motywy jakimi się kierował wydając zaskarżone decyzje. Uzasadnienie skarżącej naruszenia art. 7 kpa odwołuje się do okoliczności wychodzących poza ramy art 17 ust. 5 pkt 1 lit. a powołanej ustawy, które mogły być przedmiotem rozważań organu, jak zarzut, ze organ nie uwzględnił faktu, ze osobom z prawami emerytalnymi umożliwia się podejmowanie dodatkowego zatrudnienia, a skarżąca nie może takiego zatrudnienia podjąć. Mając powyższe na uwadze skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).