I SA/Wa 1301/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Marta Kołtun – Kulik WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2015 r. sprawy ze skargi Z.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę Decyzją z [...] czerwca 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] kwietnia 2015 r. nr [...], o odmowie przyznania Z. C. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaną przez niego opieką nad niepełnosprawną matką. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Z. C. wnioskiem z 20 lutego 2015 r. wystąpił do Prezydenta W. o przyznanie mu przewidzianego w art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. – o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 114.) - przywoływanej dalej jako: "u.ś.r.", specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką – G. C. i niepodejmowaniu z tego powodu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że na okres zasiłkowy 2014/2015, żona wnioskodawcy – J. C. ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaną przez nią opieka nad swoją niepełnosprawną matką I. P. W tym stanie rzeczy Prezydent W. decyzją z [...] kwietnia 2015 r., utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] czerwca 2015 r., odmówił przyznania Z. C. wnioskowanego świadczenia na okres od 14 października 2014 r. do 31 października 2015 r. Podstawą odmowy przyznania żądanego świadczenia było stwierdzenie zaistnienia negatywnej przesłanki określonej w art. 16a ust. 8 pkt 4 u.ś.r. w postaci ustalonego na rzecz członka rodziny osoby sprawującej opiekę prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Tym członkiem rodziny w okolicznościach rozpoznawanej sprawy była żona wnioskodawcy. Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Kolegium, odwołując się do ww. przeszkody przyznania świadczeni, wyjaśniało także, iż wydawana w tym przedmiocie decyzja nie ma charakteru uznaniowego. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] Z. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uznając ją za krzywdzącą i niezgodną z art. 71 Konstytucji RP. W jego ocenie od wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 18 listopada 2014 sygn. akt SK 7/11, wątpliwa pod względem konstytucyjnym wydaje się być zasadność stosowania w całym jego brzmieniu aktualnego zapisu art. 16a ust. 8 pkt 4 u.ś.r. Fakt, że w rodzinie znajduje się więcej niż jedna osoba z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie może bowiem powodować, że tylko jedna z osób sprawujących opiekę może otrzymać świadczenie. W tym stanie rzeczy wnosił on o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W konkluzji skargi zawarł także żądanie rozpatrzenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania przez niego opieki nad obojgiem rodziców tj. G. C. i J. C., który również legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest niezasadna. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z [...] kwietnia 2015 r. są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015, poz. 114), przywoływanej dalej jako: "u.ś.r.", który to akt w art. 16a ust. 1 do 8 reguluje instytucję specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługującego osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli: nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ww. przepis poza przesłankami pozytywnymi przyznania wspomnianego świadczenia ustanowionymi w ust. 1 i 2, stanowi także w ust. 8 pkt 1 do 6 o przeszkodach, których zaistnienie uniemożliwia przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, mimo spełnienia pozytywnych przesłanek warunkujących jego uzyskanie. Jedną zaś z przeszkód uniemożliwiających uzyskanie omawianego świadczenia jest po myśli ust. 8 pkt 4 art. 16a u.ś.r. sytuacja, w której członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Taka właśnie okoliczność ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Poza sporem bowiem pozostaje, że żona skarżącego - która w świetle regulacji zawartej w art. 3 pkt 16 u.ś.r. jest bez wątpienia członkiem jego rodziny- ma przyznane decyzją Prezydenta W. z [...] kwietnia 2015 r. nr [...] na okres zasiłkowy 2014/2015 (a więc tożsamy z okresem, na który świadczenia domagał się skarżący) specjalny zasiłek opiekuńczy w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad matką. Skoro zatem ustawodawca w art. 16a ust. 8 pkt 4 (analogicznie jak ma to miejsce w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego – por. art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r.) przyjął jako zasadę, że tylko jedna osoba w rodzinie może pobierać specjalny zasiłek opiekuńczy, a w rodzinie skarżącego tego rodzaju świadczenie zostało w dacie rozstrzygania sprawy już ustanowione, to nie można skutecznie zarzucić organowi, że odmawiając w tych okolicznościach faktyczno-prawnych przyznania kolejnego świadczenia, tym razem na rzecz skarżącego, naruszył on prawo. Sąd nie dostrzega także, by norma zawarta w art. 16 a ust. 8 pkt 4 powołanej ustawy pozostawała w kolizji z ustanowioną w art. 71 ust. 1 Konstytucji RP zasadą uwzględniania przez Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej dobra rodziny, oraz przewidzianym tym przepisem prawem rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza rodzin wielodzietnych i niepełnych do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Odwoływanie się w tym kontekście przez skarżącego do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18 listopada 2014 r. sygn. akt SK 7/11 jest o tyle nietrafne, że z jednej strony dotyczył on normy zawartej art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r., kreującej negatywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (a nie specjalnego zasiłku opiekuńczego), a co istotniejsze dotyczył normy, która zawierała się w przepisie w brzmieniu obowiązującym do dnia 13 października 2013 r. Wówczas zaś uniemożliwiał on uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez rodzica (opiekuna faktycznego) na dziecko, jeśli już na to lub inne dziecko w rodzinie członek tej rodziny miał ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego. Prowadziło to do sytuacji, że wypadku gdy w rodzinie było więcej niż jedno niepełnosprawne dziecko, można było uzyskać wyłącznie świadczenie na jedno z nich. W tym właśnie zakresie Trybunał uznał normę zawartą w ww. przepisie za niezgodną z art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP, gwarantującym rodzinom wielodzietnym i niepełnym, które spełniają warunek trudnej sytuacji materialnej i społecznej, "szczególną", a więc więcej niż zwykłą pomoc. Nie można zatem wyroku tego, jak też wyrażonych w jego uzasadnieniu poglądów prawnych przenosić automatycznie na regulację z art. 16 ust. 5 pkt 4 powołanej ustawy, a tym bardziej odnosić ich do sytuacji, gdy oczekiwane świadczenie nie jest związane z opieką rodzica nad dzieckiem, ale opieką sprawowaną przez dziecko nad niepełnosprawnym rodzicem i zaistniałą przeszkodą w postaci uzyskiwania przez członka rodziny tego opiekuna analogicznego świadczenia z tytułu sprawowanej opieki nad własnym rodzicem. Odnosząc się zaś do zawartego w skardze żądania przyznania przez Sąd na rzecz skarżącego specjalnych zasiłków opiekuńczych z tytułu sprawowania przezeń opieki nad obojgiem rodziców, wyjaśnić należy, iż sądy administracyjne nie są powołane do rozstrzygania za organ sprawy administracyjnej, ale jedynie kontroli pod względem zgodności z prawem działalności tych organów, w tym podejmowanych przez nie decyzji administracyjnych (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z 2014 r., poz. 1647). Z tego względu oczekiwanie by to Sąd przyznał skarżącemu wspomniane świadczenia nie znajduje oparcia w obowiązującym porządku prawnym Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.