I SA/Wa 1308/24
WyrokWSA w Warszawie2024-09-18
Skład orzekający: sędzia WSA Przemysław Żmich, sędzia WSA Monika Sawa, asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie wychowawcze wypłacone ojcu dziecka, które faktycznie przebywa z matką i jest przez nią faktycznie opiekowane, stanowi świadczenie nienależnie pobrane podlegające zwrotowi, nawet jeśli ojciec przekazywał część świadczenia matce?Ratio decidendi
Świadczenie wychowawcze wypłaca się temu z rodziców, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem, a w przypadku gdy miejsce zamieszkania dziecka zostało ustalone przez sąd przy jednym z rodziców, to ten rodzic jest uprawniony do świadczenia. Ojciec, który nie sprawuje faktycznej opieki nad dzieckiem, a dziecko przebywa z matką, pobrał świadczenie nienależnie, nawet jeśli przekazywał jego część matce. Kwestia świadomości pobierania świadczenia nienależnie nie ma znaczenia dla obowiązku zwrotu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa ZUS o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego przez ojca dziecka. Ojciec dziecka złożył wniosek o świadczenie, które zostało mu przyznane. Następnie matka dziecka również złożyła wniosek. Po ustaleniu, że dziecko przebywa pod opieką matki i ma z nią ustalone miejsce zamieszkania, ZUS zmienił okres przyznania świadczenia ojcu, uznając świadczenie wypłacone za okres od października 2023 r. do kwietnia 2024 r. za nienależnie pobrane. Ojciec dziecka kwestionował tę decyzję, argumentując m.in. że przekazywał połowę świadczenia matce i że środki te były przeznaczane na potrzeby dziecka.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich sędzia WSA Monika Sawa asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska (spr.) Protokolant starszy referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2024 r. sprawy ze skargi O.F. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 kwietnia 2024 r. nr 010070/680/741103/2023 (381200445) w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z 22 kwietnia 2024 r., nr 010070/680/741103/2023 postępowanie (381200445) Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dalej jako: "Prezes ZUS" po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dalej jako: "ZUS" z 3 kwietnia 2024 r. nr 010070/680/741103/2023, postępowanie (381200445) o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na dziecko [...], utrzymał w mocy decyzję organu
I instancji.
Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco :
W dniu 5 lutego 2023 r. wpłynął do ZUS wniosek [...] o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko [...].
Informacją z 23 lutego 2023 r., nr 010070/680/741103/202 postępowanie (381200445 ZUS) ZUS przyznał ojcu dziecka – [...] świadczenie wychowawcze na dziecko na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. w kwocie 500 zł miesięcznie.
W dniu 17 października 2023 r. wpłynął do ZUS wniosek matki dziecka - [...]. W związku z tym, że wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko - [...] zgłosili oboje rodzice organ dokonał ustalenia, które z rodziców sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem. Wskazał, że na podstawie oświadczeń złożonych przez obojga rodziców oraz prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z 26 lutego 2024 r., sygn. akt [...] ustalił, że dziecko przebywa pod opieką matki.
Z tego względu, ZUS decyzją z 3 kwietnia 2024 r. nr 010070/680/741103/2023, postępowanie (381200445) orzekł o zmianie okresu na który przyznane zostało ojcu prawo do świadczenia na dziecko. Wskazał, że świadczenie to przysługuje od 1 czerwca 2023 r. do 30 września 2023 r. w kwocie 500 zł miesięcznie. Natomiast świadczenie wychowawcze wypłacone za okres od
1 października 2023 r. do 30 kwietnia 2024 r. stanowi nienależnie pobrane świadczenie, o którym mowa w art. 25 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Poinformował, że nienależnie pobrane świadczenie należy wpłacić na rachunek bankowy ZUS z którego świadczenie zostało wypłacone.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł [...]. Podniósł m.in., że przelewał na konto matki dziecka połowę świadczenia wychowawczego co powinno zostać uwzględnione przez organ. Skarżący dołączył do odwołania potwierdzenia wykonanych przelewów na konto matki dziecka oraz listę operacji za okres od 10 kwietnia 2023 r. do 10 kwietnia 2024 r.
Po rozpatrzeniu odwołania Prezes ZUS stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji ZUS i przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko, ponieważ prawo do świadczenia przysługuje drugiemu rodzicowi, który sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem.
Prezes ZUS wskazał, że zgodnie z art. 22 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r., poz. 421), powoływanej dalej jako: "u.p.p.w.d." w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek.
Organ wyjaśnił, że dokumentem potwierdzającym sprawowanie faktycznej opieki nad dzieckiem może być orzeczenie sądu, w którym sąd rozstrzyga o wykonywaniu władzy rodzicielskiej i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Wskazał, że dla celów ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego przyjmuje się, że faktyczną opiekę nad dzieckiem sprawuje ten rodzic, przy którym sąd ustalił miejsce zamieszkania dziecka.
Prezes ZUS stwierdził, że do akt załączono postanowienie z 14.11.2023 r. Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...] w którym, w drodze zabezpieczenia, przyznano od ojca na rzecz dziecka alimenty płatne do rąk matki. Ponadto, do akt złożono notatkę służbową sporządzoną 4.10.2023 r. przez Środowiskowy Ośrodek Pomocy Społecznej w [...], z której wynika, że dziecko przebywa pod opieką matki.
Organ wyjaśnił, że podniesione w odwołaniu okoliczności, że ojciec dziecka przelewał na konto matki połowę świadczenia wychowawczego, nie mają wpływu na wysokość przyznanego ojcu świadczenia.
Odnosząc się do zarzutu, że wypłacone świadczenia nie jest nienależnie pobranym świadczeniem, ponieważ nie zostało ono przyjęte w złej wierze, w związku z czym nie można żądać jego zwrotu do czego Odwołujący został zobowiązany, organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 25 ust. 1 "u.p.p.w.d." osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu.
Zgodnie natomiast z ust. 2 tego artykułu za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się:
1) świadczenie wychowawcze przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie,
2) świadczenie wychowawcze wypłacone osobie innej niż osoba, której świadczenie zostało przyznane, z przyczyn niezależnych od ZUS,
3) świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia.
Organ wskazał, że zgodnie z ust. 9. ww. artykułu kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez ZUS.
Prezes ZUS stwierdził, że wobec faktu, że ojciec dziecka nie sprawuje faktycznej opieki nad dzieckiem, które przebywa u matki, ani nie przyznano ojcu prawa do opieki naprzemiennej, orzeczenie organu I instancji jest prawidłowe.
Skargą na decyzję Prezesa ZUS z 22 kwietnia 2024 r., nr 010070/680/741103/2023 postępowanie (381200445) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...].
Zaskarżonej decyzji zarzucił :
1. naruszenie art. 4 ust. 1 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (dalej: ustawa o pomocy państwa), poprzez błędną interpretację celów świadczenia wychowawczego wypłacanego przez Państwo jako częściowej pomocy rodzicom na rzecz wychowania i utrzymania dziecka i brak rozważenia powyższych celów w kontekście uznania skarżącego jako osoby pobierającego należne świadczenie,
2. naruszenie art. 25 ust. 2 ustawy o pomocy państwa, poprzez błędną interpretację i nieprawidłowe uznanie skarżącego jako osobę bezprawnie pobierającą świadczenie wychowawcze przyznane na rzecz małoletniego [...], ze względu na fakt, iż małoletni przebywa na stałe u swojej matki [...], zaś ocena pod kątem nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego winna zostać dokonana poprzez sprawdzenie, czy rzeczywiście środki otrzymywane od Państwa przeznaczane były na cele wychowania dziecka i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych, przy czym skarżący połowę uzyskiwanego świadczenia wychowawczego przekazywał matce małoletniego, zaś drugą połowę składał na rachunku oszczędnościowym mającym stanowić zabezpieczenie finansowego małoletniego w przyszłości,
3. naruszenie art. 80 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy o pomocy państwa, poprzez brak rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, w sposób kompleksowy i całościowy, a w szczególności faktu istniejącego między rodzicami małoletniego [...] porozumienia w zakresie odbioru i podziału świadczenia wychowawczego,
4. naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy o pomocy państwa, poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy poprzez zgromadzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, polegający na pominięciu wniosku o zwrócenie się do Sądu Rejonowego w [...] o udostępnienie kopii protokołu rozprawy w sprawie o sygn. [...] z dnia 26 marca 2024 r. na fakt ustaleń rodziców małoletniego w zakresie rodzica upoważnionego do odbioru świadczenia na rzecz [...] oraz sposobu podziału świadczenia przez każdego rodzica, a także widocznego nierozpoznania sprawy wnikliwie i merytorycznie co widoczne jest w lakoniczności uzasadnienia i nie odniesienia się do zarzutów w odwołaniu postawionych, co w konsekwencji doprowadziło do powzięcia niewłaściwych ustaleń faktycznych w zakresie istniejącego między skarżącym a [...] - matką małoletniego [...] porozumienia w zakresie podziału sumy uzyskiwanej ze świadczenia wychowawczego.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zwrot od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął zarzuty skargi i podał argumentację na ich poparcie.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Mając na uwadze powyższy zakres kognicji sądów administracyjnych, należało stwierdzić, że skarga jest nieuzasadniona.
Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja ZUS z
22 kwietnia 2024 r., nr : 010070/680/741103/2023 postępowanie 381200445, którą organ utrzymał w mocy decyzję ZUS z 3 kwietnia 2024 r. o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na dziecko [...] oraz o zmianie okresu na jaki zostało przyznane ojcu dziecka świadczenie wychowawcze.
Podstawę materialnoprawną wydanej decyzji stanowiły przepisy ustawy
z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r. poz. 421) powoływanej dalej jako: "u.p.p.w.d".
Stosownie do treści art. 22 u.p.p.w.d. w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem.
Przepis art. 22 u.p.p.w.d. ustanawia zatem kryteria ustalenia osoby uprawnionej do pobierania świadczenia wychowawczego spośród konkurujących ze sobą osób wnioskujących o to świadczenie w związku z opieką na to samo dziecko.
W niniejszej sprawie bezspornym jest że wniosek o świadczenie wychowawcze zgłosili oboje rodzice dziecka. W dniu 5 lutego 2023 r. wpłynął do ZUS wniosek ojca dziecka, a w dniu 17 października 2023 r. wpłynął do ZUS wniosek matki dziecka. W takiej sytuacji organ zobowiązany był ustalić, które z rodziców sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że beneficjentem świadczenia wychowawczego jest rodzic dziecka zamieszkujący wspólnie z dzieckiem, sprawujący nad nim faktyczną opiekę. Dziecko powinno pozostawać na utrzymaniu uprawnionego do świadczeń rodzica, zaś otrzymane świadczenia muszą być przeznaczone na to dziecko, bowiem taki jest ich cel (por. wyrok NSA z
24 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1349/21, wyrok WSA w Warszawie z 28 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1064/22).
Nie sprawuje opieki nad dzieckiem ten rodzic dziecka, który nie pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Uprawnionym do ubiegania się o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego wyłącznie ten rodzic, na którego bieżącym utrzymaniu znajduje się dziecko (por. wyrok WSA w Warszawie z 16 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2301/23, wyrok WSA w Warszawie z 23 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2834/20, wyrok WSA w Rzeszowie z 29 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Rz 397/18).
Wskazać należy, że dokumentem potwierdzającym sprawowanie faktycznej opieki nad dzieckiem może być orzeczenie sądu, w którym sąd rozstrzyga o wykonywaniu władzy rodzicielskiej i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Dla celów ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego przyjmuje się, że faktyczną opiekę nad dzieckiem sprawuje ten rodzic, przy którym sąd ustalił miejsce zamieszkania dziecka.
Jak wynika z załączonego do akt niniejszej sprawy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z 26 lutego 2024 r., sygn. akt [...] Sąd ustalił, że miejscem zamieszkania dziecka jest każdorazowo miejsce zamieszkania jego matki.
Z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z 14 listopada 2023 r., sygn. akt [...] wydanego w drodze zabezpieczenia wynika, że przyznano od ojca na rzecz dziecka alimenty płatne do rąk matki. Ze sporządzonej 4.10.2023 r. notatki służbowej przez Środowiskowy Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] także wynika, że dziecko przebywa pod opieką matki.
W ocenie Sądu, z zebranego przez organ materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że to matka sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem, które ma obecnie ustalone w trybie zabezpieczenia miejsce pobytu u matki.
Jak wskazał NSA w wyroku z 18 lipca 2024 r. sygn. akt I OSK 1664/23 w przypadku wskazania w orzeczeniu sądowym miejsca zamieszkania dziecka wyłączona jest możność dokonywania odmiennych ustaleń co do miejsca zamieszkania dziecka. Należy również zauważyć, że jeżeli sąd wskaże miejsce zamieszkania dziecka przy jednym z rodziców, to zasadniczy ciężar kosztów utrzymania i wychowania dziecka spoczywa wówczas na tym rodzicu, co nie wyklucza zarówno nałożenia przez sąd na drugiego rodzica obowiązku zapłaty alimentów na dziecko, jak i możności dobrowolnego udziału drugiego rodzica w kosztach utrzymania dziecka. Względy celowościowe przemawiają wówczas za przyznaniem świadczenia wychowawczego temu rodzicowi, którego miejsce zamieszkania jest równocześnie miejscem zamieszkania dziecka.
Zdaniem Sądu, słusznie zatem organy w oparciu o powyższe ustalenia i dokumenty zmieniły okres przyznanego skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko stwierdzając jednocześnie, że świadczenie wypłacone za okres od 1 października 2023 r. do 30 kwietnia 2024 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym, które skarżący jest zobowiązany zwrócić.
Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 6 "u.p.p.w.d." za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia.
W doktrynie przyjęto, że w przypadku regulacji zamieszczonej w art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. nie bierze się pod uwagę świadomości strony, co do spełniania przesłanek ustawowych, ani nie ocenia się skutków braku pouczenia o prawie do świadczenia wychowawczego. W Komentarzu do ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, wyd. II, pod red. J. Blicharz, J. Glumińskiej-Pawlic i L. Zacharko (System Informacji Prawnej LEX) wskazano, że na aprobatę zasługuje stanowisko, że nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. jest pojęciem o charakterze obiektywnym. Na definicję świadczeń nienależnie pobranych w oparciu o ten przepis składa się wyłącznie element obiektywny w postaci rzeczywistego skorzystania z określonej formy wsparcia finansowego, mimo braku prawa do jego pobierania. Nie ma tutaj znaczenia element subiektywny, czyli stan świadomości (woli) osoby pobierającej świadczenia wychowawcze, że świadczenie nie powinno zostać przyznane albo, że zaistniały okoliczności powodujące ustanie prawa do tego świadczenia. Zatem dla uznania na podstawie tej przesłanki, że świadczenie zostało nienależnie pobrane nie jest istotne, że osoba uprawniona nie miała świadomości, że jej się ono nie należy. Dla oceny tego czy mamy do czynienia ze świadczeniem nienależnie pobranym na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. (świadczenie wypłacone mimo braku do niego prawa) konieczne jest odwołanie się do przesłanek warunkujących prawo do tego świadczenia, a nie jest konieczne odwoływanie się do okoliczności takich jak świadomość skarżącego w pobraniu nienależnego świadczenia (por. wyrok NSA z 18 lipca 2024 r. sygn. akt I OSK 1664/23). Stosownie do treści art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca.
Chybiony jest zatem zarzut skarżącego, że organy nie poczyniły jakichkolwiek ustaleń, które wskazywałyby na fakt, że z jego strony była pełna świadomość, iż wypłacane świadczenie wychowawcze jest mu nienależne. Kwestia świadomości strony nie ma znaczenia dla oceny, czy mamy do czynienia ze świadczeniem nienależnie pobranym na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d.
Z zebranego przez organ materiału dowodowego w tym wiążących orzeczeń sądowych jednoznacznie wynika, że skarżący nie był osobą uprawnioną do pobierania świadczenia w okresie wskazanym w decyzji. Z poczynionych przez organ ustaleń wynika, że skarżący nie sprawuje faktycznej opieki nad dzieckiem, które przebywa u matki, jak również nie ma przyznanego prawa do opieki naprzemiennej. Bez znaczenia jest zatem podnoszona przez skarżącego okoliczność, że został zgłoszony wniosek o ustalenie pieczy naprzemiennej nad małoletnim dzieckiem, gdyż postępowanie sądowe jest w toku i nie zostało jeszcze zakończone prawomocnym orzeczeniem.
Nietrafiony jest również zarzut skarżącego, że organy nie ustaliły, czy pobrane przez niego środki uzyskiwane z pomocy państwa na rzecz wychowania dziecka były faktycznie pożytkowane na potrzeby utrzymania i wychowania dziecka. Nawet bowiem w sytuacji, gdyby organ ustalił, że pobrane przez skarżącego świadczenie faktycznie zostało spożytkowane na zaspokojenie potrzeb dziecka to nie miałoby to znaczenia dla ustalenia, czy świadczenie zostało przez skarżącego nienależnie pobrane.
Wobec tego za trafne należało uznać stanowisko organu, że świadczenie wychowawcze pobrane przez ojca dziecka, który nie był uprawniony do jego otrzymania, było świadczeniem nienależnie pobranym i w efekcie powinno podlegać zwrotowi. Z tych względów, należało uznać wykładnię dokonaną przez organ art. 25 ust. 2 u.p.p.w.d. za prawidłową.
Kwestią istotną w sprawie podnoszoną zarówno w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jak i w skardze jest porozumienie istniejące pomiędzy rodzicami a dotyczące odbioru i podziału świadczenia wychowawczego. Zgodnie z podjętymi ustaleniami połowę uzyskiwanego z ZUS świadczenia wychowawczego skarżący przelewał matce dziecka, zaś drugą połowę świadczenia składał na rachunku oszczędnościowym mającym stanowić zabezpieczenie finansowe dziecka w przyszłości. W aktach sprawy znajdują się dowody (przelewy bankowe) potwierdzające dokonywanie przez skarżącego wpłat połowy świadczenia tj. kwoty 250 zł na konto matki dziecka, czego organ nie wziął pod uwagę.
Z tego względu organ powinien uwzględnić powyższą okoliczność i pouczyć skarżącego o możliwości złożenia wniosku o odstąpienie żądania zwrotu kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części chociażby w tej części, która została przekazana matce bądź odroczenie terminu płatności albo o możliwości rozłożenia żądanej kwoty na raty.
Stosownie do treści art. 25 ust. 10 u.p.p.w.d. ZUS może odstąpić od żądania zwrotu kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Rozpoznając ewentualny wniosek skarżącego organ powinien także uwzględnić jego aktualną sytuację osobistą, życiową i majątkową oraz możliwości finansowe.
Reasumując stwierdzić należy, że prawidłowo Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję stwierdzającą, że świadczenie wychowawcze pobrane za okres od
1 października 2023 r. do 30 kwietnia 2024 r. stanowi świadczenia nienależnie pobrane oraz zmieniającą okres przyznanego skarżącemu świadczenia wychowawczego.
Zdaniem Sądu, organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa w tym art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Organ rozpatrzył cały zebrany materiał dowodowy w sposób prawidłowy z uwzględnieniem posiadanych w sprawie orzeczeń Sądu i dokumentów. Z tego też względu, zarzuty podniesione w skardze do Sądu nie mogły odnieść zamierzonego przez skarżącego skutku tj. uchylenia zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło