I SA/Wa 1316/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2015 r. sprawy ze skargi K.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy N. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] K.W. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] maja 2015r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy N. z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w sprawie uchylenia decyzji administracyjnej Wójta Gminy N. nr [...] z dnia [...] września 2012 r., przyznającej świadczenie pielęgnacyjne na S.W. z dniem [...] czerwca 2013 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015r. organ pierwszej instancji uchylił własną decyzję administracyjną z dnia [...] września 2012r. w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na S.W. z dniem [...] czerwca 2013r. podnosząc, że w toku innego postępowania o przyznanie prawa do zasiłku dla opiekuna uzyskano informację o zatrudnieniu K.W. od 14 czerwca 2013 r. do 28 października 2013 r. Podjęcie zatrudnienia powoduje utratę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i stanowi przesłankę do zastosowania art. 32 ustawy, który to artykuł pozwala organowi właściwemu bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wskazał, że uchylona decyzja wygasła z mocy samego prawa z dniem [...] lipca 2013 r. a nadto uchylenie decyzji z datą wsteczną tj. [...] czerwca 2013 r. narusza prawo i dlatego domaga się uchylenia zaskarżanej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie. Skarżący podkreślał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszewie w swoim wyroku przyjął, że jeśli decyzja o przyznaniu skarżącemu świadczenia istniała w obiegu prawnym do dnia [...] lipca 2013r., to utracił on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem [...] lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej to świadczenie. W związku z tymi stwierdzeniami Sądu organ ponownie rozpatrujący sprawę zobowiązany jest do uwzględnienia oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu wyroku, a zaskarżona decyzja przeczy przywołanej ocenie Sądu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. po rozpatrzeniu sprawy w pierwszej kolejności podkreśliło, że zgodnie z art.153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Dotyczy to jednak ściśle określonej sprawy, a w tym przypadku wyrok WSA w Warszewie z 10 grudnia 2014 r. o sygn. akt I SA/Wa 3043/14 uchylił decyzję SKO w O. z dnia [...] września 2014 r. o nr [...] i decyzję Wójta Gminy N. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...], dotyczącą odmowy przyznania K. W. zasiłku dla opiekuna. Tymczasem niniejsza sprawa dotyczy innego świadczenia, bo żądanie zawarte w odwołaniu dotyczy uchylenia decyzji Wójta Gminy N. nr [...] z dnia [...] września 2012 r. w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na S.W.. Twierdzenia zatem o związaniu organów administracji publicznej w sprawie tyczącej się świadczenia pielęgnacyjnego wyrokiem sądu dotyczącego całkiem innego świadczenia nie znajdują oparcia w przepisach prawa. Organ wskazał, że zgodnie z art. 32 ust 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz.992 ze zm.), organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Przepis art. 32 ust. 1 ustawy określający nadzwyczajny tryb dopuszczający zmianę lub uchylenie decyzji administracyjnej, stanowi odstępstwo od zasady trwałości tychże decyzji, a co się z tym wiąże, winien być stosowany jedynie w ściśle w nim określonych sytuacjach. Wystąpienie przesłanek wskazanych w tej normie uprawnia właściwy organ do wydania decyzji zmieniającej lub uchylającej przyznane stronie świadczenia rodzinne, bądź też modyfikacji okresu, na jaki świadczenia te zostały przyznane, a działanie takie jest dopuszczalne jedynie ze skutkiem na przyszłość z wyjątkiem sytuacji, o której mowa w art. 32 ust. 1 in fine. Decyzja taka może więc wywoływać jedynie skutki ex nunc, a zatem od chwili obecnej. Gdy upłynął już okres, na który świadczenia zostały przyznane, nie istnieją podstawy do uchylania lub zmiany decyzji przyznającej świadczenia rodzinne na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy. Decyzja taka ma oddziaływać na przyszłość, a nie można mówić o takich jej skutkach, jeżeli okres na który świadczenia zostały przyznane już upłynął. Uchylenie natomiast decyzji przyznającej świadczenia rodzinne ze skutkiem ex tunc (czyli z takim efektem, że czynność prawna wywołuje skutki z mocą wsteczna) może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy w sprawie spełnione są przesłanki uznania, że świadczenia rodzinne zostały nienależnie pobrane, a co się z tym wiąże, strona zobowiązana jest do ich zwrotu (patrz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2013r., sygn. IV SA/G1 414/12, LEX nr 1296377). Organ podkreślał, że w niniejszej sprawie Wójt Gminu N. decyzją o nr [...], z dnia [...] września 2012 r. przyznał K.W. świadczenie pielęgnacyjnego na S.W. W toku postępowania o przyznanie prawa do zasiłku dla opiekuna uzyskano informacje o zatrudnieniu K.W. od dnia 14 czerwca 2013 r. do 28 października 2013 r. W dniu 2 lipca 2014 r. wszczęto postępowanie sprawie uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane, a w dniu [...] lipca 2014 r. zapadła prawomocna i ostateczna decyzja, wydana z upoważnienia Wójta Gminy N., o nr [...], a uznająca świadczenie pielęgnacyjne pobrane w okresie od [...] czerwca 2013 r. do [...] czerwca 2013 r. w łącznej kwocie [...] zł za nienależnie pobrane i zobowiązujące K.W. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Analiza stanu prawnego i faktycznego w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku, że organ I instancji nie uchybił przepisom prawa, wydając decyzję o kwestionowanej treści. W sytuacji gdy wcześniej ostateczną i prawomocną decyzją stwierdzono świadczenie pielęgnacyjne pobrane w okresie od [...] czerwca 2013 r. do [...] czerwca 2013 r. było nienależne, to organ I instancji mógł w trybie art. 32 ust 1 ustawy uchylić z mocą wsteczną decyzję z dniem [...] czerwca 2013 r., czyli z dniem podjęcia zatrudnienia, co spowodowało utratę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co też uczynił. K.W. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] maja 2015r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy N. z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w sprawie uchylenia decyzji administracyjnej Wójta Gminy N. nr [...] z dnia [...] września 2012 r., przyznającej świadczenie pielęgnacyjne na S.W. z dniem [...] czerwca 2013 r. Skarżący zarzucał, że ww. decyzja została wydana z naruszeniem prawa, wbrew stanowisku i ocenie prawnej wyrażonymi przez WSA w wyroku z dnia 10 grudnia 2014r. z uzasadnieniem, a także nie wypełnienie wskazówek Sądu poprzez brak ustaleń w zakresie uprawnień skarżącego w dniach [...] czerwca 2013r. i [...] lipca 2013r. oraz brak wyczerpującego umotywowania w uzasadnieniu orzeczenia poczynionych ustaleń przez organy, tj. naruszenia art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie obu decyzji. Skarżący podkreślił, że postępowanie w sprawie uchylenia decyzji własnej Wójta Gminy N. z dnia [...] września 2012r. przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, zostało wszczęte z urzędu w dniu 30 marca 2015r. (zawiadomienie skarżącego o wszczęciu postępowania w aktach sprawy), gdy decyzją przyznająca to świadczenie pielęgnacyjne wygasła z mocy prawa z dniem [...] lipca 2013r. Tak więc w dacie wszczęcia postępowania, decyzja przyznająca świadczenie nie istniała już w obiegu prawnym, gdyż dużo wcześniej wygasła z mocy prawa. Tak więc organ I instancji wszczynał postępowanie w sprawie i podejmował merytoryczne rozstrzygnięcia w czasie, gdy obiegu prawnym nie było już decyzji merytorycznie rozstrzygającej tę sprawę. Skarżący podnosił, że organ I instancji uchylił decyzję z datą wsteczną, bowiem od dnia [...] czerwca 2013r, a na podstawie tej decyzji strona nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w 2012r, naruszając tym samym zasadę ochrony praw nabytych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając niniejszą sprawę w grudniu 2014r.w swoim uzasadnieniu wyroku z dnia 10 grudnia 2014r. stwierdził, że podjęcie zatrudnienia przez skarżącego mogłoby być, co najwyżej przesłanką do wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej przyznającej świadczenie, ale z akt nie wynika, aby takie rozstrzygnięcia zapadły przed [...] lipca 2013r. Jeśli zaś decyzja przyznająca skarżącemu świadczenia istniała w obiegu prawnym do dnia [...] lipca 2013r., to utracił on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem [...] lipca 2013r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej to świadczenie (art. 11 ust.3 ustawy nowelizującej). Zatem wygaśnięcie z mocy prawa zmienianej decyzji Wójta Gminy N. rodzi określone konsekwencje prawne, które nie zostały przez organy rozstrzygające niniejszą sprawę uwzględnione, doprowadzając do wydania wadliwych decyzji w obu instancjach administracyjnych. Skarżący podkreślał, że w świetle uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie stanowisko zarówno organu I instancji jak i stanowisko SKO w O. są wadliwe i nie uwzględniają zawartych tam ocen prawnych wyrażonych przez Sąd. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wnosiło o oddalenie skargi w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. W przedmiotowej sprawie skarga okazała się zasadna, gdyż organy naruszyły przepisy prawa w stopniu powodującym potrzebę uchylenia obu decyzji. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. decyzją z dnia [...] maja 2015r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy N. z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], którą to uchylona została decyzja administracyjna Wójta Gminy N., nr [...] z dnia [...] września 2012 r., przyznająca świadczenie pielęgnacyjne na S.W. z dniem [...] czerwca 2013 r. Decyzja z dnia [...] września 2012r. została wydana na podstawie art. 17 ust. 1,2,3,4, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz.992). Świadczenia pielęgnacyjne przyznane ww. decyzją wygasło z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r. Decyzja z dnia [...] września 2012r. została zatem wyłączona z obiegu prawnego, świadczenie przyznane na jej podstawie wygasło z mocy prawa. Inaczej ujmując, ww. decyzja wygasła z dniem [...] lipca 2013r., na podstawie art.11 ust. 3 ustawy nowelizującej (podobnie WSA w Warszawie w wyroku z dnia 10 grudnia 2014r., I SA/Wa 3043/14). W ocenie Sądu, w takim stanie prawnym, organ nie miał podstaw do uchylania decyzji wycofanej z dniem [...] lipca 2013r. z obrotu prawnego. Organ przyjął, że uchylenie decyzji przyznającej świadczenia rodzinne ze skutkiem ex tunc, może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy w sprawie spełnione są przesłanki uznania, że świadczenia rodzinne zostały nienależnie pobrane, a co się z tym wiąże, strona zobowiązana jest do ich zwrotu (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2013 r., sygn. IV SA/G1 414/12, LEX nr 1296377). Organ, nie zauważył jednak, że uchylenie takie może mieć miejsce jedynie, co do decyzji pozostającej w obrocie prawnym a taka decyzja w przedmiotowej sprawie nie występuje. Należało zatem przyjąć, że decyzje organów naruszały przepisy art. 7, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. bowiem dotyczyły one uchylenia decyzji wyłączonej z obrotu prawnego, na skutek wygaśnięcia świadczenia z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej z dniem [...] lipca 2013r. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012r., Dz. U. poz. 270 ze zm) orzekł jak w sentencji.