I SA/Wa 1331/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant st, insp. Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi K. W. i J. W. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz K. W. i J. W. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie Starosty W. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] zawieszające z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w Radzyminie, stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [....]. W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda [....] podał, iż Starosta W. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [....] na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 123 kpa zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu w/w nieruchomości do czasu zakończenia w Sądzie Rejonowym w W. postępowania o ustalenie prawa własności. Rozpatrując zażalenie od powyższego postanowienia wniesione przez K. W. i J. W. Wojewoda [...] stwierdził, że skarżący złożyli wniosek o zwrot nieruchomości położonej w R. przy ul. [...], stanowiącej obecnie działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [..]. Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. Wojewoda [...] uchylił decyzję Starosty W. nr [....] z dnia [...] kwietnia 2007 r. umarzającą postępowanie w przedmiotowej sprawie jako bezprzedmiotowe i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Powodem uchylenia decyzji Starosty W. było pominięcie przy doręczaniu decyzji właścicieli nieruchomości. Pismem z dnia[....] listopada 2009 r. Sąd Rejonowy w W. Wydział [...] Cywilny wystąpił do Starosty Powiatu W. o nadesłanie akt przedmiotowej sprawy niezbędnych ze względu na toczącą się sprawę z powództwa K. i J. W. przeciwko B. N. i I. R. o ustalenie prawa własności. Wojewoda zauważył, że wystąpienie w sprawie zagadnienia wstępnego, które musi być rozstrzygnięte przez inny organ lub sąd, nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zawieszenia postępowania na zasadzie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Zdaniem organu II instancji skoro w przedmiotowej sprawie dla zakończenia postępowania istotne jest uprzednie rozstrzygnięcie sprawy o ustalenie prawa własności toczącej się w Sądzie Rejonowym w W., to rozstrzygnięcie Starosty W. zawieszające z urzędu przedmiotowe postępowanie należało uznać za prawidłowe. Skargę na postanowienie Wojewody M. z dnia [...] maja 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli K. W. i J. W. podnosząc, iż powoływanie się przez organ na wystąpienie w sprawie zagadnienia wstępnego nie znajduje uzasadnienia, gdyż skarżący mają prawo do przedmiotowej nieruchomości, a sporna jest jedynie powierzchnia działki, która odbiega od rzeczywistego stanu na gruncie. Wojewoda [...] i I. R. w odpowiedziach na skargę wnieśli o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów należy uznać skargę za zasadną. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 97 § 1 kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie: 1) w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105), 2) w razie śmierci przedstawiciela ustawowego strony, 3) w razie utraty przez stronę lub jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych, 4) gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia wstępnego przez inny organ lub sąd. Wymienione wyżej okoliczności stanowią przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego. W przypadkach tych zatem postanowienie o zawieszeniu nie jest podejmowane w drodze uznania administracyjnego lecz organ w razie zajścia którejkolwiek ze wskazanych przesłanek, zobowiązany jest prowadzone przez siebie postępowanie zawiesić. Jednocześnie niedopuszczalne jest zawieszenie na podstawie art. 97 kpa prowadzonego postępowania w przypadku, gdy żadna z wymienionych w tym przepisie przesłanek nie wystąpiła. W odniesieniu do § 1 pkt 4 przywołanego artykułu, który to przepis wskazał organ I instancji, zawieszając postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości podkreślenia wymaga, że w myśl utrwalonych w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych poglądów zagadnienie wstępne, którego uprzednie rozpoznanie warunkuje merytoryczne rozpoznanie sprawy to zagadnienie prawne, zawieszenie postępowania na tej podstawie prawnej uzależnione jest od wystąpienia łącznie trzech przesłanek – postępowanie administracyjne jest w toku, rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub Sąd, a ponadto zagadnienie to nie zostało jeszcze rozstrzygnięte. W konsekwencji obok ustalenia, iż postępowanie jest w toku i że zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte, organ jest obowiązany ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. W razie bowiem, gdy związek ten nie występuje nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania. Samo zatem stwierdzenie, że wynik innego postępowania ma wpływ na losy sprawy administracyjnej nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracji i wydanie decyzji. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy podkreślenia wymaga, iż przedmiotowa sprawa jak to ustaliły organy dotyczy rozpoznania wniosku skarżących z dnia 14 sierpnia 2006 r. w przedmiocie zwrotu działki nr [...] położonej Radzyminie (w aktach administracyjnych brak tego wniosku). Organ I instancji ustalił, iż w stosunku do działki nr [...] nie toczyło się postępowanie administracyjne. Skarżąca na rozprawie w dniu 13 stycznia 2011 r. potwierdziła, iż działka przedmiotowa nie była objęta żadnym postępowaniem wywłaszczeniowym. Zarówno z akt administracyjnych, jak i z treści skargi wynika, iż kwestią sporną jest powierzchnia działki nr [...], która w ocenie skarżących odbiega od rzeczywistej jej powierzchni na gruncie. Postępowanie sądowe toczące się przed Sądem Rejonowym w W. dotyczy sporu w kwestii własności działki pomiędzy osobami fizycznymi. Wobec powyższego należy uznać, iż kwestia własności działki nr [...] czy jej rzeczywistej powierzchni znajdującej się w posiadaniu skarżących nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości w sytuacji, gdy nieruchomość ta nie została wywłaszczona. Kwestia bowiem zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowana jest w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i może dotyczyć wyłącznie nieruchomości, które zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego. W konsekwencji przy uwzględnieniu powyższych uwag, postanowienie organu I instancji należy uznać za naruszające art. 97 § 1 pkt 4 kpa, a wada ta powoduje, iż organ II instancji winien był wydać uwzględniające fakt ten rozstrzygnięcie. W postępowaniu drugoinstancyjnym Wojewoda [...] nie dostrzegł jednak wskazanych wyżej uchybień i utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Sprawia to w konsekwencji, iż naruszeniem prawa dotknięte jest także stanowiące przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie, postanowienie organu II instancji. W efekcie obydwa postanowienia musiały zostać przez Sąd wyeliminowane z obrotu prawnego, a wskazania co do dalszego postępowania płyną wprost z powyższych wywodów. Przy czym podkreślenia wymaga, iż organ I instancji przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie winien załączyć do akt administracyjnych wniosek skarżących o zwrot nieruchomości i wyjaśnić w sposób nie budzący wątpliwości co stanowi przedmiot żądania skarżących. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.