I SA/Wa 1336/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Maria Tarnowska Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2008 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta W. w dniu [...] kwietnia 2008 r., nr [...] odmawiającą przyznania J. S. pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie zakupu i montażu piecyka gazowego. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: J. S. ma [...] lat, jest [...], mieszka w mieszkaniu własnościowym matki, prowadzi jednak odrębne gospodarstwo domowe i otrzymuje na użyczoną część mieszkania dodatek mieszkaniowy. Jego dochodem jest renta z ZUS ([...] zł), odszkodowanie za odniesione w wypadku obrażenia ([...] zł) i dodatek mieszkaniowy ([...] zł) – co stanowi łącznie kwotę [...] zł, która o [...] zł przekracza kryterium dochodowe ([...] zł) W dniu [...] lutego 2008 r. zgłosił on bezpośrednio do dyrektora OPS W. ustną prośbę o przyznanie pomocy materialnej. W czasie wywiadu środowiskowego sprecyzował swoją prośbę w ten sposób, że wnosił o pomoc w formie zwrotu kosztów zakupu i montażu piecyka gazowego ([...] zł). Oświadczył, że poniósł te wydatki i zapłacił za nie z pieniędzy pożyczonych od znajomych. Dołączył też faktury dokumentujące poniesione wydatki oraz opinię hydraulika, z której wynika, że terma gazowa w mieszkaniu jest w bardzo złym stanie technicznym (wyciek gazu i wody) i nie nadaje się do naprawy. W tym samym czasie przyniósł do OPS artykuł prasowy, z którego wynikało, że Sąd Apelacyjny przyznał mu zadośćuczynienie w znacznej kwocie za koszty leczenia za granicą. Pismem z 21 marca 2008 r. OPS zwrócił się do J. S.o wyjaśnienie: od kogo pożyczył środki na poniesione wydatki, w jakiej wysokości zaciągnął pożyczkę, jak będzie spłacał raty oraz wezwał go do przedstawienia wyroku w sprawie zadośćuczynienia. Wnioskodawca odmówił podania żądanych informacji. Następnie w dniu 11 kwietnia 2008 r. okazał on wyrok Sadu Apelacyjnego w W., z którego wynikało, że na jego rzecz zasądzono od Skarbu Państwa kwotę [...] zł z odsetkami ustawowymi od dnia 30 września 1993 r. do dnia zapłaty. Prezydent W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] odmówił J. S. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu i montażu piecyka gazowego. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że wnioskodawca nie spełnia kryterium dochodowego, przekracza bowiem dochód wskazany w ustawie aż o [...] zł. Poza tym mieszkanie jest własnością jego matki, która również powinna partycypować w kosztach utrzymania mieszkania. Ponadto J. S. nie informował pracownika socjalnego - podczas poprzedniego wywiadu - o konieczności wymiany piecyka gazowego, nie uzgadniał z nim tych inwestycji, pokrył je z pożyczonych pieniędzy. Ponieważ ma on otrzymać zadośćuczynienie w znacznej wysokości, będzie w stanie z własnych środków pokryć zaciągnięty u znajomych dług. Prezydent stwierdził też, że odmowa udzielenia informacji na temat zaciągniętej pożyczki świadczy o braku współdziałania i współpracy z Ośrodkiem w rozwiązaniu zaistniałej sytuacji, co – zgodnie z art. 11 ust.2 ustawy o pomocy społecznej – stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Od decyzji tej J. S. złożył odwołanie, w którym wskazał, iż nie zrezygnował ze "sfinansowania przybytku mieszkalnego" oraz, że organy pomocy społecznej nie mogą mu dyktować, na co ma wydać swoje pieniądze Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...]– w całości podzielając jego stanowisko i argumentację. Kolegium wskazało, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ponieważ dochód J. S. ([...] zł) znacznie przekracza kryterium dochodowe, określone w art. 8 ust.1 ustawy o pomocy społecznej ([...]zł), może mu przysługiwać jedynie pomoc określona w przepisach art. 41 cyt. ustawy. Stanowi on, że: "W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową". Kolegium stwierdziło, że wnioskodawca osiąga dochód [...] zł miesięcznie, mieszka w mieszkaniu stanowiącym własność jego matki, które - jak wynika z jego oświadczenia - traktuje już jako spadek. Niewątpliwie ma on rację co do tego, że organ administracji nie może mu dyktować, na co ma wydawać pieniądze, których w znacznej kwocie może oczekiwać. Jednak organy pomocy dysponują środkami publicznymi i zobowiązane są oceniać sytuację podopiecznych w całości, dostosowując formę i wysokość świadczonej pomocy do tej sytuacji. Ustawa nakłada również na klientów pomocy obowiązek współdziałania z organami. Wnioskodawca nie informował o potrzebie przeprowadzenia prac remontowych i przewidywanych kosztach, ani nie wnosił o przyznanie pomocy na ten cel. Podjął samodzielnie decyzję wydatkowania posiadanych kwot na cel, którego nie można określić jako ,,niezbędna potrzeba życiowa". Wprawdzie wymiana niesprawnego piecyka gazowego jest potrzebą życiowo istotną, jednak nie oznacza to, że po stronie organu pomocy istnieje obowiązek pokrycia kosztów takiego przedsięwzięcia zawsze i w każdej wysokości, zwłaszcza, że nie było to wcześniej uzgadniane. Niewątpliwie też nie ma uzasadnienia traktowanie wydatków inwestycyjnych dokonanych w mieszkaniu matki jako niezbędnych wydatków wnioskodawcy, który jedynie korzysta z użyczonej powierzchni mieszkalnej. Utrzymywanie lokalu mieszkalnego we właściwym stanie należy do właściciela lokalu - fakt że wnioskodawca dba o mieszkanie swojej matki jest jego prawem jako syna, jednak nie powinien oczekiwać od organów pomocy, że zwrócą mu koszty tych przedsięwzięć ze środków publicznych. Kolegium stwierdziło też, że przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia, zaś dla ośrodka obowiązku jego przyznania. . Dodało, że w podobnej sprawie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 maja 2007 r. sygn. I SA/Wa 469/07: "Należy jednak podkreślić, że zwrot wydatków na już zakupiony towar, zdaniem Sądu, w ogóle nie mieści się w zakresie przyznania specjalnego zasiłku celowego. Przepis art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, mówiąc o szczególnie uzasadnionych przypadkach czyni ze specjalnego zasiłku celowego instrument, który nie może ze swej istoty służyć do zwrotu wydatków uprzednio poniesionych przez wnioskodawcę. Ponadto przepis ten wyraźnie mówi, iż forma pomocy społecznej nie jest przewidziana na pokrywanie pełnych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą i refundowania w całości dokonanych przez nią zakupów, lecz ma charakter szczególnej pomocy doraźnej". W dniu 12 września 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga złożona przez J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2008 r., w której wnosił on o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc, że ocena sytuacji domowej jego i jego matki jest niewłaściwa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2008 r. utrzymująca w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta W. w dniu [...] kwietnia 2008 r. - odmawiającą przyznania J. S. pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu i montażu piecyka gazowego. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 3 ust. 3, art. 4, art. 8 ust.1 pkt 1 i art.11ust.2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 115, poz. 728) - zwanej dalej "ustawą" Zgodnie z w/w artykułami - pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Natomiast stosownie do art. 11 ust. 2 ustawy - brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej - może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Treść tych przepisów wyraźnie wskazuje na to, że wydana na ich podstawie decyzja ma charakter uznaniowy. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organ wydając decyzję o określonej treści, nie przekroczył granic swobodnej oceny, a więc czy decyzja nie jest obarczone cechą dowolności i czy prawidłowo został w niej uzasadniony wybór danego rozstrzygnięcia sprawy. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca - są zgodne z prawem i nie przekraczają granic uznania administracyjnego. Organy dopełniły wszelkich wymogów proceduralnych niezbędnych do rozpoznania wniosku. Organy obu instancji orzekające w niniejszej sprawie uznały - a Sąd w całości podzielił ich stanowisko - że sprawa J. S. nie jest "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" skutkującym przyznanie mu specjalnego zasiłku celowego, który nie podlega zwrotowi. Skarżący we własnym zakresie może ponieść koszt zakupu i montażu piecyka gazowego, gdyż na jego rzecz została zasądzona od Skarbu Państwa kwota [...] zł z odsetkami ustawowymi od dnia 30 września 1993 r. do dnia zapłaty. Ponadto, mieszkanie nie stanowi jego własności i to właściciel - przede wszystkim - powinien ponosić koszty związane ze zmianą wyposażenia mieszkania. Sąd miał również na uwadze fakt, że skarżący poniósł już te koszty - pożyczając pieniądze - a teraz domaga się zwrotu zaciągniętej pożyczki, jednocześnie odmawiając podania informacji dotyczących jej - co świadczy o braku współpracy z ośrodkiem pomocy społecznej. Sąd w całości podzielił stanowisko wyrażone w cytowanym przez Kolegium wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że zwrot wydatków na już zakupiony towar nie mieści się w zakresie przyznania specjalnego zasiłku celowego. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, nie sposób przyjąć, że organ wydał decyzję z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Sąd uznał, że decyzje obu instancji są zgodne z prawem. Stwierdzić też należy, że organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) orzekł jak w sentencji wyroku.