I SA/Wa 1349/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Agnieszka Miernik Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Żurawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2012 r. sprawy ze skargi G. G. i J. G. na uchwałę Rady Miejskiej w K. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przeniesienia własności budynku i odpłatnego bezprzetargowego zbycia udziału w nieruchomości oddala skargę. Rada Miejska w K. uchwałą z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] wyraziła zgodę na nieodpłatne przeniesienie własności budynku i odpłatne bezprzetargowe przeniesienie własności udziału w gruncie i częściach wspólnych we współwłasności nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], oznaczonej jako działka o numerze ewidencyjnym [...] o pow. [...] ha, znajdującej się w terenach zabudowy usługowo-mieszkaniowej. Zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102. poz. 651 ze zm.). G. i J. małż. G., po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, wnieśli na powyższą uchwałę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc, iż Rada Miejska wyraziła zgodę na przeniesienie własności budynku i udziału w gruncie, mimo niespełnienia przez wnioskodawców, posiadaczy budynku przesłanek z art. 231 kc. Ponadto skarżący wskazali, że zaskarżona uchwała nie uwzględnia toczącego się postępowania o zniesienie współwłasności, przez co Rada Miejska nadużywa prawa podmiotowego, o którym mowa w art. 5 kc oraz zasadę pogłębiania zaufania, o której stanowi art. 8 kpa. W ocenie skarżących uchwała narusza ich interes prawny i uprawnienia, gdyż jako współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości prowadzą obecnie z Miastem K. postępowanie przed Sądem [...] o zniesienie współwłasności działki nr [...]. Skarżący podnieśli ponadto, że skoro budynek, z którego korzystają obecnie [...] Państwo [...] stanowi własność Miasta, niemożliwe jest przeniesienie jego własności bez przetargu. Skarżący wskazują również, że działka nr [...] stanowi współwłasność Miasta K. oraz J. i G. G. Przed Sądem [...] toczy się postępowanie o zniesienie współwłasności. Nie jest więc właściwym w ocenie skarżących podejmowanie uchwały, która niweczy to postępowanie, wykorzystuje pozycję Gminy jako z jednej strony podmiot cywilnoprawnych stosunków współwłaścicielskich a z drugiej jej organy władne kształtować stosunki administracyjnoprawne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W jej uzasadnieniu podniesiono, iż Gmina K. jest współwłaścicielem działki nr [..], na której od ponad [...] lat znajdują się [...]. [...] stanowi własność skarżących, którzy również są współwłaścicielami części nieruchomości. W przedmiotowej sprawie Gmina jako współwłaściciel korzysta z przepisu art. 231 § 2 kc, chcąc kompleksowo wyzbyć się swoich udziałów na rzecz posiadaczy [..]. Ponadto art. 198 kc stanowi, że każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli. Wskazano również, iż podjęcie przez radę gminy uchwały nie powoduje z mocy samego prawa przeniesienia własności nieruchomości. W piśmie z dnia 30 stycznia 2012 r. skarżący wskazali, iż są współwłaścicielami działki nr [...] w wielkości [...] udziałów. Zdaniem skarżących w związku z tym, że nie zostały zawarte pomiędzy współwłaścicielami umowy określające sposób korzystania z nieruchomości wspólnej, nie jest możliwe rozporządzanie przez Miasto swoimi udziałami bez wiedzy i zgody drugiego współwłaściciela. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, iż Sąd przystępując do rozpoznania skargi na zaskarżoną uchwałę Rady Miejskiej w K., miał obowiązek rozważyć posiadanie przez skarżących legitymacji procesowej do wniesienia skargi w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę na istotną różnicę pomiędzy postępowaniem administracyjnym ogólnym uregulowanym w kpa, a postępowaniem w sprawie zaskarżenia uchwały organu gminy do sądu administracyjnego. W pierwszym z tych postępowań stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie lub kto żąda czynności organu, ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 kpa). Wystarczy zatem na gruncie kodeksu stwierdzić, iż w ocenie organu w przypadku postępowań wszczynanych z urzędu lub we własnej ocenie podmiotu żądającego wszczęcia postępowania będzie ono dotyczyło interesu prawnego opartego o konkretny przepis prawa materialnego danego podmiotu. Odmienna sytuacja dotyczy składania skargi w trybie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Może ją bowiem złożyć wyłącznie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienia zostały naruszone przez skarżoną uchwałę. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 września 2004 r. OSK 476/04, ONSA i WSA 2005 nr 1, poz. 2). Wnoszący skargę musi wykazać naruszenie jego interesu prawnego lub uprawnienia zaskarżoną uchwałą w sposób bezpośredni, obiektywny i konkretny. Powinno więc nastąpić wykazanie, że konkretna treść uchwały organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego narusza chronione prawem materialnym uprawnienia lub obowiązki skarżącego podmiotu. (np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 listopada 2003 r. sygn. Akt SK 30/02, OTK-A2003 nr 8, poz. 4, wyrok NSA z 23 listopada 2005 r. I OSK 715/2005, LEX nr 192482, wyrok NSA z 18 września 2003 r. II SA 2637/2002, LEX nr 80699). Interes prawny skarżącego do którego wprost nawiązuje art.101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującego sytuację prawną wnoszącego skargę. Przy czym przy takim ujęciu tego zagadnienia należy eliminować sytuacje, w których dopiero kolejne skutki wcześniejszej konkretyzacji normy prawnej w odniesieniu do jednego podmiotu, pośrednio wpływają na sytuację prawną drugiego podmiotu, wynikającą z zastosowania w stosunku do niego innej normy prawnej (por. wyrok NSA z 18 września 2003 r. II SA 2637/02, LEX nr 80699). Szczególną cechą interesu prawnego w prawie administracyjnym i w postępowaniu administracyjnym jest przede wszystkim bezpośredniość związku pomiędzy sytuacją danego podmiotu, a normą prawa materialnego, z którego wywodzi on swój interes prawny, a tym samym i jego naruszenie.(por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2001 r. II SA 3157/00). Ten interes prawny musi być "własny" czyli nie można go wywodzić z sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie związki pomiędzy tymi podmiotami byłyby związkami, o charakterze prawnym. Skarżący winien więc wykazać naruszenie jego interesu prawnego lub uprawnienia, polegającego na istnieniu związku między zaskarżoną uchwałą, a własną i indywidualną sytuacją prawną skarżącego. Taki związek musi istnieć najpóźniej w chwili wnoszenia skargi, a nie pojawić się dopiero w przyszłości i zarazem powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień albo nałożenia obowiązku (wyrok NSA z dnia 4 września 2001 r. II SA 1410/2001, LEX nr 53376). Żadna z podniesionych przez skarżących okoliczności nie uzasadnia przyznania im w tej konkretnej sprawie legitymacji procesowej (skargowej) do zaskarżenia uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w K. Nie ulega wątpliwości stan prawny nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...]. Nieruchomość ta stanowi współwłasność ułamkową dwóch współwłaścicieli, w której udział skarżących małżonków G. i J. G. jest [...] niż Miasta K. jako drugiego współwłaściciela. Zgodnie z art. 210 kc każdy ze współwłaścicieli (przy tzw. współwłasności ułamkowej) może żądać zniesienia współwłasności. Stosownie do art. 211 kc każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo, że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości. Przytoczone przepisy Kodeksu cywilnego przewidują jako zasadę zniesienie współwłasności przez podział rzeczy wspólnej. Dopiero w sytuacji, gdy ten sposób podziału jest albo normatywnie niedopuszczalny, albo byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy, albo pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości – wówczas dokonuje się zniesienia współwłasności w inny sposób, w tym również poprzez przyznanie całej rzeczy jednemu ze współwłaścicieli z określeniem obowiązku spłaty pozostałych. Z uzasadnienia skargi jak i z treści pisma z dnia 30 stycznia 2012 r. wynika, iż skarżący zarzucają zaskarżonej uchwale naruszenie ich uprawnienia wynikającego z art. 210 i 211 kc, w związku z toczącym się przed Sądem [...] postępowaniem o zniesienie współwłasności przedmiotowej nieruchomości w ten sposób, jakoby ta uchwała pozbawiała skarżących prawa do zniesienia współwłasności w wybrany przez nich sposób, czyli poprzez przyznanie im całej "rzeczy wspólnej" (całej nieruchomości). Podnieść należy, iż powołane art. 210-211 kc nie zawierają samodzielnego uprawnienia dla skarżących co do możliwości skutecznego i wiążącego drugą stronę określenia przez nich samych sposobu zniesienia współwłasności. Żaden z powołanych przepisów nie rodzi po stronie skarżących prywatnego prawa podmiotowego o takim charakterze, aby mogli oni uzyskać podział zgodnie ze swoim żądaniem, niezależnie czy to od stanowiska innego współwłaściciela, czy też od innych jeszcze okoliczności. Między bowiem prawem domagania się zniesienia współwłasności a sposobem jego zniesienia istnieje różnica. W tym jednak zakresie zaskarżona uchwała w żaden sposób nie ogranicza prawa skarżących do domagania się zniesienia współwłasności, we wskazany przez nich, sposób. Skarżący jako współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości nie mogą wymusić na drugim współwłaścicielu zgody na sposób zniesienia współwłasności. Prawo bowiem jednego ze współwłaścicieli do zniesienia współwłasności w określony sposób odpowiada prawu drugiego współwłaściciela, a ewentualny spór rozstrzyga sąd powszechny. Uznanie zasadnym stanowiska skarżących spowodowałoby w istocie antycypowanie w treść orzeczenia sądu powszechnego co do sposobu zniesienia współwłasności przed jego zakończeniem i byłoby przekroczeniem kognicji sądu administracyjnego. Ponadto jak trafnie podnosi Rada Miejska w K. zgodnie z art. 198 kc, każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli. Przy czym podkreślić należy, iż żaden przepis prawa nie zakazuje współwłaścicielowi zbycia udziału we współwłasności w trakcie toczącego się postępowania o zniesienie współwłasności. W takiej sytuacji bowiem w miejsce dotychczasowego współwłaściciela wchodzi nabywca udziału we współwłasności. Sąd rozstrzygający bowiem sprawę o zniesienie współwłasności może dokonać ewentualnie zniesienia współwłasności nieruchomości, pomiędzy osobami, które są jej współwłaścicielami w dacie orzekania przez sąd. Należy również podnieść, iż istotnie, po ustanowieniu odrębnej własności lokali właścicielowi takiego lokalu będzie przysługiwać udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokalu (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.). Zgodnie z podanym artykułem nie można żądać zniesienia współwłasności nieruchomości wspólnej dopóki trwa odrębna własność lokali. Niewątpliwie powołany art. 3 ust. 1 ustawy o własności lokali stanowi ograniczenie w zakresie zniesienia współwłasności, ale co ważne w tej sprawie – podstawę do takiego ograniczenia w zniesieniu współwłasności wprowadzono w przepisie rangi ustawowej, a nie w zaskarżonej uchwale. Powołany przepis nie zawiera przy tym absolutnego zakazu znoszenia odrębnej własności lokali, o czy wprost wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 15 lipca 2006 r. III CZP 53/2006 OSNC 2007, nr 4, poz. 58 z tezą: "przepis art. 3 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (jedn. tekst: Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.) nie wyłącza dopuszczalności zniesienia przez sąd odrębnej własności lokali w postępowaniu o zniesienie współwłasności nieruchomości wspólnej, jeżeli możliwy jest fizyczny podział budynku, w którym ustanowiono odrębną własność lokali." Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarżący nie wykazali, aby zaskarżona uchwała naruszała ich interes prawny lub uprawnienie a sam Sąd niezależnie od treści skargi, nie stwierdził, aby uchwała ta naruszała uprawnienie bądź interes prawny skarżących. W związku z powyższym można wskazać, iż po stronie skarżących występuje jedynie interes faktyczny, który może być naruszony zaskarżoną uchwałą, który wyraża się w ograniczeniu w przyszłości możliwości dysponowania całą nieruchomością, której obecnie skarżący są współwłaścicielami. Ponadto nie może ujść uwadze i to, że skarżący nie nabyli całej nieruchomości, ale tylko udział w niej. Prawo własności zaś nie jest tożsame z prawem współwłasności. Nabywając prawo współwłasności, współwłaściciel winien liczyć się z ograniczeniami co do korzystania z "rzeczy wspólnej" w ten sposób, że takie korzystanie musi uwzględniać drugiego czy też innych współwłaścicieli. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że brak wykazania naruszenia interesu prawnego bądź obowiązku wobec skarżących czyni w sprawie niniejszej niedopuszczalnym orzekanie o zgodności z prawem zaskarżonej uchwały. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania na rzecz Gminy K., ponieważ zgodnie z art. 200 i 201 ppsa sąd zasądza koszty w postępowaniu pierwszoinstancyjnym w razie uwzględnienia skargi albo umorzenia z przyczyn wymienionych w art. 54 § 3 ppsa oraz art. 118 § 2 ppsa. Żadna z tych okoliczności w tej sprawie nie zachodziła. Sąd nie uwzględnił wniosku o odroczenie rozprawy z powodu wypowiedzenia przez pełnomocnika skarżącego pełnomocnictwa z uwagi na to, iż zgodnie z art. 42 § 2 ppsa adwokat lub radca prawny, który wypowiedział pełnomocnictwo, obowiązany jest działać za stronę jeszcze przez dwa tygodnie, chyba że mocodawca zwolni go od tego obowiązku. Z wniosku złożonego przez pełnomocnika skarżącego nie wynika, by został zwolniony przez J. G. z obowiązku reprezentowania go w rozpoznawanej sprawie.