I SA/Wa 1357/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 18 marca 2022 r. nr DO-II.7610.53.2022.AB w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 8 lutego 2022 r. nr NWIV.752.132.2014; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz [...] S.A. w W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Rozwoju i Technologii zaskarżoną decyzją z 18 marca 2022 r. nr DO-II.7610.53.2022.AB na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., zwanej dalej: k.p.a., po ponownym rozpatrzeniu sprawy w wyniku odwołania spółki [...] z siedzibą w W. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 8 lutego 2022 r. nr NWIV.752.132.2014 odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wojewoda Śląski ww. decyzją z 8 lutego 2022 r. na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899) oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.) odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w W., prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w [...], obręb [...], obejmującego działkę nr [...] o pow. [...] ha, uregulowaną w księdze wieczystej nr [...]. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca zarzuciła nieuwzględnienie, że ww. nieruchomość znajdowała się w zarządzie [...] w W. Minister Rozwoju i Technologii utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że sporna nieruchomość stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa, co potwierdza treść księgi wieczystej nr [...]. Przedsiębiorstwo państwowe [...] posiadało również w dniu 5 grudnia 1990 r. prawo zarządu do tej nieruchomości. Spełnione były więc przesłanki uwłaszczenia określone w art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednakże, w myśl art. 200 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich. Jak natomiast wynika z pisma Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2013 r., nr [...], działka nr [...] jest częściowo zajęta przez drogę publiczną - drogę krajową nr [...] - ul. [...]. Z kolei, jak wynika z pisma Zarządu Dróg Miejskich w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], fragment tej działki znajdował się w dniu 5 grudnia 1990 r. w pasie drogowym ówczesnej drogi krajowej nr [...] - ul. [...], która została zaliczona do kategorii dróg publicznych Uchwałą Rady Ministrów Nr 192 z dnia 2 grudnia 1985 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (M. P. Nr 3, poz. 16). Skoro zatem część działki nr [...] stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. drogę krajową, a więc drogę zaliczoną na podstawie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych do jednej z kategorii tych dróg, to nie mogła podlegać uwłaszczeniu jako grunt objęty prawami osób trzecich - zarządcy drogowego. Ponadto, zajęcie nieruchomości pod pas drogi publicznej uniemożliwia jej uwłaszczenie z uwagi na fakt, iż drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego, co wynika z art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Mając to na uwadze Wojewoda [...] pismem z [...] sierpnia 2014 r. nr [...] wezwał Skarżącą do przedłożenia projektu podziału geodezyjnego działki nr [...], uzgodnionego z właściwym zarządcą drogi publicznej, w celu zatwierdzenia podziału na podstawie art. 96 ust. 1b w zw. z art. 95 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżąca w piśmie z 4 września 2014 r. nr [...] poinformowała, iż zostanie zlecony firmie zewnętrznej projekt podziału spornej działki, natomiast do wydania decyzji z 8 lutego 2022 r. nie przedłożyła stosownych dokumentów świadczących o podziale. Zdaniem organu, strona zainteresowana korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem nie powinna rezygnować z aktywności dowodowej, zwłaszcza w sytuacjach, w których ocena materiału dowodowego nie jest w pełni jednoznaczna. Reasumując organ stwierdził, że w sprawie wystąpiła negatywna przesłanka uwłaszczenia, tj. naruszenie praw osób trzecich. W skardze na powyższą decyzję Skarżąca zaskarżyła wydane w sprawie decyzje w całości wnosząc o ich uchylenie i zwrot kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. a) art. 7 oraz art. 8 k.p.a. poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy; b) art. 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art. 75 § 1 ab initio k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; 2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu poprzez odmowę nabycia przez [...], z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, podczas gdy warunki nabycia zostały spełnione. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Sąd nie może natomiast orzekać w kwestiach wykraczających poza przedmiot zaskarżenia (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt OSK 1595/04). Kontrolując wydane w tej sprawie decyzje w oparciu o powołane kryterium Sąd stwierdził, że nie są one zgodne z prawem. Podstawę materialnoprawną decyzji wydanych w rozpoznawanej sprawie stanowił przepis art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z treścią art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy. Z powołanego przepisu wynika, że organ może wydać decyzję na jego podstawie wtedy, gdy objęta wnioskiem o uwłaszczenie nieruchomość w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa oraz wnioskodawca legitymował się w tym dniu prawem zarządu do tej nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie grunt położony w [...], obejmujący działkę nr [...] o pow. [...] ha stanowił w dniu 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa, co potwierdza treść księgi wieczystej nr [...]. Przedsiębiorstwo państwowe [...] posiadało również w dniu 5 grudnia 1990 r. prawo zarządu do tej nieruchomości (decyzja z 4 maja 1987 r.). Z ustalonego przez organ stanu sprawy wynika jednak, że [...] nie spełnia przesłanek uwłaszczenia co do części tej nieruchomości. W świetle art. 200 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 2a ustawy o drogach publicznych nie ma bowiem możliwości uwłaszczenia co do tej części spornej nieruchomości, która stanowi drogę publiczną. Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się natomiast do tego, kto ma sporządzić mapę podziałową spornej nieruchomości, organ czy strona zainteresowana rozstrzygnięciem. Wojewoda Śląski pismem z 27 sierpnia 2014 r. nr NWIV.752.132.2014 wezwał Skarżącą do przedłożenia projektu podziału geodezyjnego działki nr [...], uzgodnionego z właściwym zarządcą drogi publicznej, w celu zatwierdzenia podziału na podstawie art. 96 ust. 1b w zw. z art. 95 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżąca w piśmie z 4 września 2014 r. nr [...] poinformowała, iż zostanie zlecony firmie zewnętrznej projekt podziału spornej działki. Do wydania decyzji z 8 lutego 2022 r. Skarżąca nie przedłożyła natomiast stosownych dokumentów świadczących o podziale, co zdaniem organów uzasadniało podjęte rozstrzygnięcie, gdyż strona zainteresowana korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem nie powinna rezygnować z aktywności dowodowej w tym zakresie. Sąd nie podziela powyższego stanowiska organów. Oceniając tę sporną kwestię należy zauważyć, że wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ administracji konieczność podejmowania wszelkich czynności, które służą rozstrzygnięciu sprawy. Organ z urzędu zobowiązany jest przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z 26 października 1984 r., sygn. akt II SA 1205/84). Nie znaczy to oczywiście, że strona jest zwolniona ze współdziałania w tym zakresie. Jak wskazuje się w orzecznictwie, brak jest w świetle art. 7 k.p.a. podstaw do biernej postawy organu w sytuacji, w której oczywistym jest, tak jak w rozpoznawanym przypadku, że strona Skarżąca ma prawo do uwłaszczenia ale z pewnym ograniczeniem. Strona postępowania administracyjnego ma prawo liczyć na to, że organ podejmie wszystkie niezbędne czynności które będą służyły prawidłowemu ustaleniu stanu faktycznego (art. 8 k.p.a.), w sposób wyczerpujący zbierze i rozpatrzy materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), w tym dopuści dowody przyczyniające się do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego (art. 75 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie prawidłowo zebranych dowodów ustali stan faktyczny, do czego zobowiązuje go art. 80 k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 października 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1025/22). W ocenie Sądu, organ nie przeprowadził istotnego w tej sprawie dowodu, co do podziału geodezyjnego działki nr [...], uzgodnionego z właściwym zarządcą drogi publicznej, w celu zatwierdzenia podziału na podstawie art. 96 ust. 1b w zw. z art. 95 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nakładając ten obowiązek na stronę Skarżącą. Zgodnie zaś z treścią art. 96 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomościami w przypadku wydzielenia nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa (...) nie wydaje się decyzji o podziale, o której mowa w ust. 1 tego przepisu. Ostateczna decyzja o nabyciu własności lub użytkowania wieczystego (...) zatwierdza podział. Na podstawie art. 96 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomościami dokonuje się zatem zatwierdzenia podziału nieruchomości w decyzji potwierdzającej nabycie własności lub nabycie użytkowania wieczystego z mocy prawa (rozstrzygnięcie o zatwierdzeniu podziału powinno się znaleźć w sentencji tych decyzji), jednak może to nastąpić po uprzednim sporządzeniu dokumentacji geodezyjnej, jaka jest konieczna do celów podziałowych. Bez takiej dokumentacji geodezyjnej nie byłoby bowiem możliwe dokonanie odpowiednich zmian w ewidencji gruntów i budynków ani w księgach wieczystych. Ta dokumentacja geodezyjna stanowić powinna załącznik do decyzji. Z wyżej powołanym przepisem koreluje przepis art. 95 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym wydzielenie części nieruchomości której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa, może nastąpić niezależnie od ustaleń planu miejscowego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 października 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1195/15 oraz E. Bończak-Kucharczyk, Komentarz aktualizowany do art. 96 ustawy o gospodarce nieruchomościami, LEX/el. 2022, uwaga 4). Dlatego Sąd uznał, że organ dopuścił się naruszenia wskazanych przepisów prawa procesowego (w zakresie braku sporządzenia dokumentacji geodezyjnej - mapy podziałowej), co skutkowało nieuwzględnieniem w części wniosku o uwłaszczenie. W konsekwencji organ naruszył także treść art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ przeprowadzi stosowny dowód z mapy podziału i dopiero wówczas oceni przesłanki do uwłaszczenia w zakresie odpowiedniej części spornej nieruchomości. Ze wskazanych powodów Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając na rzecz strony Skarżącej zwrot kosztów, to jest uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.).