I SA/Wa 1359/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi X w K. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego przekazania gruntu rolnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] Minister Administracji i Cyfryzacji po rozpatrzeniu odwołania Rzymskokatolickiej Parafii p.w. św. [...] w [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., odmawiającej nieodpłatnego przekazania gruntu rolnego – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z [...] listopada 2013r., Rzymskokatolicka Parafia p.w. [...] w [...] zwróciła się do Wojewody [...] o nieodpłatne przekazanie na własność Parafii gruntów rolnych Skarbu Państwa znajdujących się w zasobie Agencji Nieruchomości Rolnych, o powierzchni [...] ha, na podstawie art. 70a ustawy z 17 maja 1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z faktem, że Rzymskokatolicka parafia p.w. [...] została ustanowiona 22 października 1793 r. Wojewoda [...] uznał, iż nie została spełniona ustawowa przesłanka podjęcia działalności na Ziemiach [...] po wskazanej w przepisie art. 70a dacie i dlatego decyzją z [...] lipca 2014r. nr [...] odmówił nieodpłatnego przekazania na rzecz ww. Parafii gruntów rolnych. W wyniku złożonego przez Parafię odwołania Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z [...] listopada 2014r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wojewoda [...], ponownie rozpoznając sprawę - decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., odmówił Rzymskokatolickiej Parafii p.w. [...] w [...], nieodpłatnego przekazania gruntu rolnego. W uzasadnieniu podniesiono, że decyzja właściwego miejscowo wojewody o przekazaniu własności nieruchomości w trybie i na zasadach przewidzianych w art. 70a ustawy musi zostać wydana za zgodą Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych. Mając na względzie powyższą okoliczność Wojewoda [...] przywołał postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2015 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych odmawiające przekazania Parafii gruntu rolnego ze względu na okoliczność, że aktualny dzierżawca gruntu rolnego "nie wyraża zgody na wyłączenia przedmiotowej działki z przedmiotu dzierżawy." Od powyższej decyzji Wojewody [...] odwołanie wniosła Rzymskokatolicka Parafia p.w. [...] w [...]. Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] Minister Administracji i Cyfryzacji po rozpatrzeniu odwołania Rzymskokatolickiej Parafii p.w. [...] w [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. W uzasadnieniu Minister wskazał, iż przekazanie gruntów znajdujących się w zasobach Państwowego Funduszu Ziemi albo w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa następuje w drodze decyzji wojewody właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wydanej za zgodą Prezesa Agencji Rolnej Skarbu Państwa - obecnie Agencji Nieruchomości Rolnych, działającej na podstawie ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2012 r. poz. 1187, z późn. zm.). Tak więc możliwość skorzystania z prawa określonego w art. 70a uzależniona jest od wzmiankowanej zgody Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych, której w rozpatrywanej sprawie odmówiono. W ocenie Ministra przepisy ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisy ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie upoważniają wojewody do ingerencji w postępowanie poprzedzające wydanie zgody lub tej zgody odmawiające. Przepisy prawa nie przekazują także dla wojewody uprawnień do kwestionowania zgody lub odmowy jej udzielenia. Skargę na powyższą decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] lipca 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Rzymskokatolicka Parafia p.w. [...] w [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucono: naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy: 1) naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 KPA, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, 2) naruszenie art. 107 § 1 i 3 KPA w zw. z art. 8 KPA przez nienależyte uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, a także poprzez dowolność w wydaniu decyzji przez niedostateczne i niepełne jej uzasadnienie oraz brak wskazania jej dokładnej podstawy prawnej, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: 1. naruszenie art 70a § 3 Ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 106 § 1 KPA, poprzez błędne przyjęcie, że w ramach wskazanego w tym przepisie współdziałania organów właściwych udział może brać osoba trzecia, którą w niniejszej sprawie miałaby być [...] sp. z o.o., a w konsekwencji błędne przyjęcie, że zasadnym jest oparcie zgody Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych na stanowisku tejże, 2. naruszenie art. 70a § 1 i 3 Ustawy, poprzez błędną jego wykładnię polegającą na błędnym przyjęciu, że przekazanie na własność gruntów znajdujących się w zasobie wymaga zgody osoby, która nieruchomość tę dzierżawi, podczas gdy zgoda dzierżawcy nie ma znaczenia w tymże postępowaniu, 3. naruszenie art 70 a § 1 Ustawy w zw. z art. 252 KC poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że znajdujące się w tym przepisie pojęcie "pozostawania gruntów w zarządzie lub użytkowaniu osób prawnych" obejmuje swym zakresem również dzierżawę, podczas, gdy instytucja ta ma odmienną naturę prawną, 4) naruszenie art. 70a ustawy poprzez błędne przyjęcie, iż przesłanki przekazania nieodpłatnie na własność nieruchomości w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione, z uwagi na to, że dzierżawca przedmiotowych nieruchomości nie wyraził zgody na wyłączenie z dzierżawy tej nieruchomości, pomimo iż brak jest takiego warunku w w/w przepisie. 5) naruszenie art. 678 KC w zw. z art. 694 KC poprzez uznanie, iż nieodpłatne zbycie przedmiotu dzierżawy skutkowałoby koniecznością wyłączenia przedmiotowej działki z przedmiotu umowy dzierżawy i skutkowałoby koniecznością zmiany tej umowy. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną. Norma prawa materialnego, która znalazła zastosowanie w niniejszej sprawie i którą przywołały oba organy to przepis art. 70a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29 poz. 154 ze zm.). W myśl tego przepisu osobom prawnym Kościoła Katolickiego, które po dniu 8 maja 1945 r. podjęły działalność na Ziemiach Zachodnich i Północnych, mogą być, na ich wniosek, przekazane nieodpłatnie na własność grunty znajdujące się w zasobach Państwowego Funduszu Ziemi albo w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa. Jeżeli grunty te znajdują się w zarządzie lub użytkowaniu osób prawnych, przekazanie na własność może nastąpić wyłącznie za zgodą tych osób. (ust.1). Wielkość przekazanej nieruchomości rolnej, wraz z gruntami rolnymi będącymi już własnością wnioskodawcy, nie może przekraczać w odniesieniu do: 1) gospodarstw rolnych parafii - 15 ha, 2) gospodarstw rolnych diecezji - 50 ha, 3) gospodarstw rolnych seminariów duchownych, diecezjalnych i zakonnych - 50 ha, 4) gospodarstw rolnych domów zgromadzeń zakonnych - 5 ha, chyba że domy te prowadzą działalność, o której mowa w art. 20 i 39; w tych przypadkach mogą być przekazane nieruchomości rolne o powierzchni do 50 ha. Przekazanie na własność nieruchomości, o których mowa w ust. 1 i 2, następuje w drodze decyzji wojewody właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wydanej za zgodą Prezesa Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Podsumowując, przesłankami do przekazania nieruchomości na własność kościelnej osobie prawnej są: 1) podjęcie przez osobę prawną Kościoła Katolickiego po dniu 8 maja 1945 r. działalności na Ziemiach Zachodnich i Północnych; 2) znajdowanie się gruntu w zasobach Państwowego Funduszu Ziemi albo w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa; 3) zgoda osoby prawnej – jeżeli grunty znajdują się w zarządzie lub użytkowaniu osoby prawnej; 4) spełnienie limitu obszarowego z art. 70a ust. 2 ustawy. Nawet jeśli te przesłanki zostałyby spełnione, konieczny jest jeszcze jeden warunek: zgoda Prezesa Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie Agencji Nieruchomości Rolnych). W przedmiotowej sprawie zabrakło właśnie tej zgody, gdyż jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] Prezes Agencji Nieruchomości Rolnych nie wyraził zgody na nieodpłatne przekazanie na rzecz skarżącej Parafii działki ewidencyjnej o nr [...] o pow. [...] ha. Postanowienie to było przedmiotem zaskarżenia w toku instancji i wreszcie wyrokiem tutejszego sądu z dnia 15 października 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 921/15 skarga została oddalona. Postanowienie to wydane zostało w administracyjnym toku instancji w tzw. postępowaniu incydentalnym z art. 106 Kpa, gdzie Prezes ANR ocenia istnienie podstaw do wyrażenia zgody na przekazanie konkretnej nieruchomości przez pryzmat nałożonych na Agencję zadań ustawowych oraz zasad gospodarowania nieruchomościami rolnymi. Wydanie tego postępowania rodzi określone skutki dla niniejszej sprawy, a mianowicie w toku postępowania głównego nie mogą być podnoszone zarzuty skierowane do tego postanowienia, bo one mogły być podnoszone jedynie w ramach postępowania incydentalnego. Tym samym na obecnym etapie nie może być kwestionowany brak zgody Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych na przekazanie przedmiotowych nieruchomości, gdyż ta kwestia była przedmiotem oceny w postępowaniu incydentalnym. Z powyższych względów w ocenie Sądu stanowisko organów w niniejszej sprawie należy uznać za prawidłowe. Należy bowiem mieć na uwadze, że przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisy ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa ( Dz. U. 2012 r. poz. 1187) nie upoważniają wojewody do ingerencji w postępowanie poprzedzające wydanie zgody lub tej zgody odmawiające. Przepisy prawa nie przekazują także dla wojewody uprawnień do kwestionowania zgody lub odmowy jej udzielenia. Zatem te zarzuty skargi, które koncentrują się na niewyrażeniu zgody przez dzierżawcę na przekazaniu gruntu oraz na rozważaniach dotyczących dalszego trwania umowy dzierżawy tych gruntów nie maja znaczenia w przedmiotowej sprawie. Za niezasadne też uznał Sąd zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 1 i § 3 KPA uznając, że organ właściwie zebrał i ocenił materiał dowodowy, oraz wbrew twierdzeniu skarżącej wskazał podstawę prawną wydanej decyzji, co wynika wprost z treści decyzji Wojewody [...], jak i utrzymującej ją mocy decyzji Ministra Administracji i Cyfryzacji. W tej sytuacji zarzuty skargi należy uznać za nieuzasadnione. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.