I SA/Wa 1369/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2012 r. sprawy ze skargi S. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę. I. Stan faktyczny 1. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania H. S.A. w upadłości w G. reprezentowanej przez syndyka masy upadłości, od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez H. w G. prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa położonego w G. przy ul. [...], oznaczonego jako działka nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. 2. W uzasadnieniu decyzji Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej podał, że wnioskiem z dnia 23 stycznia 2009 r. H. S.A. w upadłości w G. reprezentowana przez syndyka masy upadłości, wystąpiła do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez H. w G. prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa położonego w G. przy ul. [...] na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. 3. W uzasadnieniu decyzji Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził, że organ pierwszej instancji odmawiając stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez H. w G. prawa użytkowania wieczystego wskazał, iż przedłożony przez wnioskodawcę dokument w postaci oświadczenia S. C. na okoliczność potwierdzenia prawa zarządu do gruntu nie jest wystarczający do stwierdzenia, iż prawo to istniało; wyjaśnił również, iż w oświadczeniu tym nie wskazano rodzaju dokumentów, które istniały i z których wynikało prawo zarządu, a które zaginęły. W toku postępowania organ pierwszej instancji - Wojewoda [...], pismem z dnia 3 listopada 2010 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia dokumentów, które, stosownie do § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w mich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 z późn. zm), potwierdziłyby istnienie w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu przedmiotową nieruchomością. W odpowiedzi na powyższe, przy piśmie z dnia 18 listopada 2010 r., do akt sprawy załączono wypis z ewidencji gruntów wg stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., z którego wynika, iż nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] (odpowiadająca obecnie działce nr [...]), stanowiła własność Skarbu Państwa we władaniu H. w G. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uznał, iż stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r., jeśli zaś właściwy organ nie dysponuje takimi dokumentami, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie, zgodnie z § 4 ust. 2 tego rozporządzenia. Jeżeli natomiast nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym, złożonych zgodnie z art. 75 kpa, stosownie do § 4 ust. 3 tego rozporządzenia. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził również, iż wnioskodawca nie powołał się na żaden dokument, który mógłby wskazywać na przekazanie gruntu, oraz zauważył, że prawa zarządu do gruntu nie można domniemywać, prawo to powinno wynikać z konkretnych dokumentów. Odnosząc się zaś do zarzutu, iż istnienie prawa zarządu H. w G. do przedmiotowej działki potwierdzone zostało także przez Prezydenta Miasta G. w piśmie z dnia 17 listopada 2009 r., wyjaśnił, iż w piśmie tym wskazano, iż potwierdzenia posiadania gruntu dokonuje się na podstawie oświadczenia S. C., natomiast na okoliczność prawa zarządu nie powołano żadnych dokumentów. W oświadczeniu z dnia 27 marca 2009 r., złożonym w trybie 75 § 2 kpa, S. C. stwierdził jedynie, iż przedmiotowa nieruchomość od 1968 r. była użytkowana przez H. z przeznaczeniem pod tor kolei wąskotorowej oraz skład drewna. Z oświadczenia tego nie wynika, aby istniały jakiekolwiek dokumenty, które nie zachowały się, a które jednak potwierdzałyby przekazanie nieruchomość w zarząd; z oświadczenia tego nie wynika również, aby prawo takie zostało ustanowione. Organ wskazał, iż prawo zarządu do gruntu nie mogło powstać na skutek faktycznego korzystania z gruntu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1094/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, skoro mimo wezwań organu pierwszej instancji wnioskodawca nie przedłożył dowodu potwierdzającego zarząd gruntem, a świadek nie miał żadnej wiedzy na temat dokumentacji dotyczącej władania gruntem w formie prawem przewidzianej i nie zeznał, że fakt sprawowania zarządu miał miejsce, to Wojewoda [...] trafnie wywiódł, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku uwłaszczeniowego. 4. Zdaniem Sądu, stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości. II. Zarzuty zawarte w skardze i stanowisko organu 1. Skargę na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła H. S.A. w upadłości likwidacyjnej reprezentowana przez syndyka masy upadłości; zarzucając naruszenie: (1) art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez niedostateczne wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności; (2) prawa materialnego, tj. art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1977 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki niezbędne do stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa i będącego w zarządzie skarżącego – - wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez stronę skarżącą z mocy prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu położonego w G. przy ul. Z. 2. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. III. Uzasadnienie prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 2. Zaskarżoną decyzją Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r. odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez H. w G. prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa położonego w G. przy ul. [...], oznaczonego jako działka nr [...] Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. 3.1 Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 z późn. zm.), grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, stały się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego z zachowaniem praw osób trzecich. Jednocześnie art. 2 ust. 2 tej ustawy stanowił, że budynki, lokale i inne urządzenia znajdujące się na tych gruntach, będących dnia 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych, stały się od tego dnia z mocy prawa własnością tych osób. Nabycie nastąpiło odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych. Stosownie zaś do art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ((j.t. Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 z późn. zm.), w sprawach stwierdzenia nabycia z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r., z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz B., które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem 1 stycznia 1998 r., należy stosować wymienione w tym przepisie zasady. Z przepisów tych wynika, że podstawową przesłanką uwłaszczenia państwowych i komunalnych osób prawnych - było legitymowanie się przez te osoby w dniu 5 grudnia 1990 r. prawem zarządu gruntami oraz budynkami, lokalami i urządzeniami położonymi na tym gruncie. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 z późn. zm.) - właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów: (1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd, (2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., (3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu, (4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa, (5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości, (6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, (7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., (8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości, (9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r., (10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno - zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Nie budzi wątpliwości, że zarządu nie można było uzyskać w sposób dorozumiany, zdarzenie prawne będące podstawą powstania prawa zarządu powinno mieć zatem określoną formę, np. decyzji administracyjnej, umowy, odpisu z księgi wieczystej. Art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74, z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 grudnia 1990 r. przewidywał powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób, co oznacza, że prawa do gruntu takie jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogły powstać w sposób dorozumiany. Sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował o powstaniu zarządu. Dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być (1) decyzja o oddaniu w zarząd, (2) zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, (3) bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, które niniejszy skład orzekający podziela w zupełności, istnienia zarządu nie można domniemywać (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 listopada 1999 r. I SA 2240/98, LEX nr 47368, z dnia 2 lutego 2006 r. I OSK 1295/05, LEX nr 194864). Istotne jest również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna była określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (uchwala składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r. III CZP 81/93, OSNC z 1994 r., nr 2, poz. 27). Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter deklaratoryjny i stanowi podstawę ujawnienia prawa wieczystego użytkowania oraz własności państwowej lub komunalnej osoby prawnej w księdze wieczystej. Należy więc przyjąć, że chociaż uwłaszczenie następuje z mocy prawa, to brak takiej decyzji uniemożliwia dokonanie czynności rozporządzającej przez osobę, która ma być uwłaszczona, np. uniemożliwia sprzedaż nieruchomości (por. uchwała SN z dnia 29 lipca 1993 r., III CZP 64/93, OSNCP 1993, nr 12, poz. 209). 3.2 Jak wynika z akt sprawy, przedmiotowa nieruchomość stanowi grunt niezabudowany, położona jest w G. przy ul. [...], oznaczona jako działka nr [...], stanowi własność Skarbu Państwa. Wnioskiem z dnia 23 stycznia 2009 r. H. S.A. w upadłości w G. wystąpiła do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez H. w G. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu - podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Słusznie organ uznał, że stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych w zamkniętym katalogu z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu - a żadnego z nich strona nie przedstawiła, i że oświadczenie świadka S. C. złożone w trybie art. 75 § 2 kpa, stwierdzające, iż działka nr [...] od 1968 r. była użytkowana przez H. i przeznaczona była pod tor kolei wąskotorowej - nie jest wystarczające dla potwierdzenia prawa zarządu w dniu 5 grudnia 1990 r. Samo faktyczne władanie gruntem nie jest wystarczające do stwierdzenia istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu. IV. Stwierdzić więc należy, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, w tym art. 7 i 77 § 1 kpa, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem musiałyby skutkować koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. V. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.