I SA/Wa 1371/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Maria Tarnowska WSA Bogdan Wolski (spr.) Protokolant Ewa Czarnota po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2010 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M. W., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2010 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania D. B., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...], uznającą, że zasiłek pielęgnacyjny przyznany decyzją z dnia [...] października 2005 r., nr [...], zmienioną decyzją z dnia [...] października 2006 r., nr [...], wypłacony za okres od 1 listopada 2008 r. do 30 września 2009 r., jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami oraz zobowiązującą D. B. do zwrotu kwoty [...] zł z ustawowymi odsetkami. Organ przedstawił następujący stan sprawy. W dniu [...] września 2009 r. Prezydent W. wszczął z urzędu posterowanie administracyjne w sprawie zmiany decyzji z dnia [...] października 2005 r., zmienionej decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., w związku z ustaniem, że od dnia 1 listopada 2008 r. D. B. otrzymuje z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych emeryturę wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym. W efekcie wszczętego postępowania została wydana decyzja zmieniająca decyzję z dnia [...] października 2005 r. w ten sposób, że okres pobierania zasiłku pielęgnacyjnego został ustalony od dnia 31 października 2008 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. Prezydent W. stwierdził, że zasiłek pielęgnacyjny wypłacony z okres od 1 listopada 2008 r. do 30 września 2009 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi oraz zobowiązał D. B. do zwrotu kwoty [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami. D. B. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, w którym wskazuje na trudną sytuację materialną i zły stan zdrowia oraz zwraca się z prośbą o umorzenie w całości lub części należności albo rozłożenie kwoty na raty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że z chwilą przyznania przez organ emerytalny dodatku pielęgnacyjnego na podstawie art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, strona utraciła uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego. Zakresem niniejszego postępowania objęte jest wyłącznie zbadanie prawidłowości decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2010 r. uznającej, że wypłacony zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem nienależnie pobranym, a nie sprawa umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Postępowanie takie będzie mogło być wszczęte w trybie przewidzianym w art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdy przedmiotowa decyzja stanie się ostateczna. Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, iż decyzja z dnia [...] lutego 2010 r. jest zgodna z obowiązującym prawem. D. B. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2010 r., w której opisała swoją sytuację majątkową i osobistą oraz wniosła o umorzenie należności. W piśmie z [...] października 2010 r. skarżąca, reprezentowana przez ustawionego pełnomocnika, zarzuciła ponadto, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 104 § 2 k.p.a., bowiem nie rozstrzygnięto o wszystkich żądaniach strony. Decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 8 i 9 k.p.a., gdyż stronie skarżącej nie wyjaśniono w sposób dostateczny trybu postępowania i istoty niniejszej sprawy przez brak wskazania organu właściwego do umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego oraz czasu i trybu złożenia takiego wniosku. Skarżąca wystąpiła w związku z tym o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło w odpowiedzi na skargę o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wskazuje, iż w toku postępowania administracyjnego nie uchybiono prawu w sposób uzasadniający uchylenie wydanych decyzji. Na wstępie Sąd zauważa, iż nietrafne stanowisko organu odwoławczego, iż postępowanie w przedmiocie umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia w trybie art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych będzie mogło być wszczęte dopiero, gdy decyzja wydana w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia stanie się ostateczna. Należy bowiem odróżnić wszczęcie postępowania, które następuje, w odniesieniu do postępowania inicjowanego na wniosek z chwilą wniesienia podania, od zaistnienia przesłanek do rozpoznania tego podania i rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli zatem w piśmie z [...] października 2009 r. D. B. wystąpiła także o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia, to należało przyjąć, iż w dniu wniesienia tego pisma zostało wszczęte postępowanie w tym przedmiocie, co wynika wprost z art. 67 § 1 k.p.a. Wydanie decyzji dotyczącej wniosku o umorzenie należności powinno oczywiście nastąpić dopiero po uprawomocnieniu się decyzji potwierdzającej fakt pobrania nienależnego świadczenia i ustaleniu wysokości tego świadczenia. Spełnienie tego warunku nastąpi, jeżeli postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie należności zostanie zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu uprawomocnienia się decyzji wydanej na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dodać w tym miejscu należy, iż wniosek o umorzenie należności lub jej rozłożenie na raty został ponowiony przez D. B. w odwołaniu od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2010 r. Na rozprawie w dniu 15 listopada 2010 r. pełnomocnik skarżącej przedłożył Sądowi kopię pisma skarżącej z [...] października 2010 r., w którym zawarto wyraźnie sformułowany wniosek o umorzenie należności. Oznacza to, iż postępowanie w sprawie umorzenia należności zostało wszczęte najpóźniej w dniu wniesienia do organu pisma z [...] października 2010 r. Nietrafność stanowiska organu co do dopuszczalności (skuteczności) wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności dopiero po zakończeniu postępowania w sprawie ustalenia wysokości nienależnie pobranego świadczenia, nie miała jednak wpływu na sposób rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy administracyjnej, a więc sprawy, w której należało wyłącznie ustalić czy wnioskodawczyni jest zobowiązana do zwrotu nienależnie uzyskanego świadczenia i kwoty tego świadczenia. Odnosząc się do zarzutów skargi należy zatem stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie organy obu instancji nie były obowiązane ocenić czy istnieją podstawy do umorzenia należności. Przepisy art. 30 ust. 1 i art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowią bowiem podstawę prawną rozstrzygnięcia dwóch odrębnych spraw (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2008 r.,I OSK 18/08, niepubl.). Wobec tego chybiony był zarzut naruszenia art. 104 § 2 k.p.a. Decyzja Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2010 r. i decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2010 r. nie dotyczyły wniosku o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Nie można wobec tego zasadnie zarzucić tym organom, iż nie wyjaśniły stronie w dostateczny sposób zasad i trybu złożenia takiego wniosku, co zdaniem skarżącej, ma prowadzić do naruszenia art. 8 i 9 k.p.a. Niemniej jednak należy zauważyć, iż w decyzji organu odwoławczego wyjaśniono, iż wydane dotychczas decyzje nie odnoszą się do wniosku o umorzenie należności na podstawie art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ wskazał także, odwołując się do wymienionego przepisu, na podstawie jakich okoliczności może nastąpić umorzenie należności i jaki organ jest właściwy do wydania decyzji w tej sprawie. Oceniając wydane decyzje w zakresie wynikającym z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd stwierdza, iż z akt administracyjnych wynika, że w dniu złożenia wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego D. B. została pouczona o okolicznościach wyłączających uprawnienie do otrzymywania tego świadczenia. Wnioskodawczyni ponadto zobowiązała się do niezwłocznego powiadomienia organu o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do zasiłku. Jeżeli zatem wnioskodawczyni została pouczona, iż zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego, a następnie wnioskodawczyni pobierała w okresie od 1 listopada 2008 r. do 30 września 2009 r. także dodatek pielęgnacyjny, to zasiłek pielęgnacyjny wypłacony skarżącej w tym okresie należy uznać za świadczenie należało uznać za świadczenie nienależnie pobrane, o którym mowa w art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a.