I SA/Wa 138/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2015 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej jako "k.p.a."), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. w dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup żywności w [...] r. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia [...] r. P. P. wystąpiła o przyznanie pomocy materialnej na [...], [...] i [...] kwartał [...] r. obejmującą m.in. zasiłek celowy na pokrycie zakupu żywności w pełnej wysokości [...] zł. W dniu [...] r. P. P. oświadczyła, że nie może korzystać z punktu żywieniowego, gdyż punkt ten nie zapewnia jej [...] posiłków diety leczniczej. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent W. odmówił przyznania zasiłku celowego na zakup żywności w [...] r. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotowy wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności na miesiąc [...] r. złożony został w miesiącu [...] r., a zatem zgodnie z treścią art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej nie mógł być rozpatrzony. Przepis ten stanowi bowiem, że świadczenie pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca w którym został złożony wniosek. Ponadto Prezydent wskazał, że decyzją z dnia [...] r. nr [...] została skarżącej przyznana pomoc w formie zasiłku celowego w [...] r. z przeznaczeniem na dofinansowanie żywności w wysokości [...] zł. Ostatecznie Prezydent podniósł, że zaproponowano P. P. pomoc w formie posiłków w punkcie żywieniowym, jednakże wnioskodawczyni nie była zainteresowana taka formą pomocy uzasadniając odmowę koniecznością stosowania diety [...] posiłków dziennie, mimo, iż z pisma lekarza z dnia [...] r. konieczność stosowania takiej diety nie została potwierdzona. Odwołanie od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] r. złożyła P. P. . Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. w dnia [...] r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w myśl art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej organ może przyznać zasiłek celowy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Tak skonstruowany przepis przesądza, że udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego następuje w sferze uznania administracyjnego. Kryteria podlegające ocenie zawarte są w art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Kolegium wskazało, że wnioskodawczyni prezentuje postawę roszczeniową domagając się stałej, comiesięcznej pomocy w wysokości wielokrotnie przekraczającej kryterium dochodowe. Tymczasem zasiłek celowy ma charakter doraźny, a nie stały. Kolegium wskazało, że wnioskodawczyni objęta jest stałą pomocą organu, zaś w miesiącu [...] r. przyznano jej zasiłek celowy w wysokości [...] zł na opłacenie energii elektrycznej, zasiłek okresowy w wysokości [...] zł, zasiłek na zakup żywności w kwocie [...] zł oraz zasiłek celowy na zakup odzieży w wysokości [...] zł. Kolegium podniosło, że wnioskodawczyni, mimo ciążącego na jej ojcu obowiązku alimentacyjnego, rezygnuje świadomie z tej formy pomocy finansowej. Ostatecznie organ zauważył, że wnioskodawczyni została przyznana pomoc na zakup żywności decyzją z dnia [...] r. nr [...]. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła P. P. . W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie podkreślenia wymaga, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 39 ust 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej stronie może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może zatem, w myśl ww. przepisu, zostać przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, także kosztów pogrzebu, przy czym użycie sformułowania "w szczególności" świadczy o tym, że jest to katalog przykładowy. Tym samym z brzmienia powołanych unormowań i użytego w nich zwrotu "może", wynika, że decyzja wydana w tym trybie przez organ administracji, ma charakter uznaniowy, co oznacza, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym powoduje, że nawet fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Oczywistym jest przy tym, że owo uznanie administracyjne doznaje ograniczeń. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika bowiem, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (art. 3 ust. 1 i 4 cytowanej ustawy). Jednocześnie z treści art. 2 ust. 1 i 2 i art. 3 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wynika, że polityka społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości poprzez zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Reasumując powyższe należy wskazać, iż pomoc społeczna realizowana jest w stosunku do osób, które nie potrafią same w sposób obiektywny przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znalazły. Jednocześnie udzielenie tej pomocy zmierzać ma do usamodzielnienia się tychże osób. Przyznanie zasiłku celowego, jako pomocy udzielanej na konkretny cel, podlega uznaniu administracyjnemu, które obejmuje również prawo organu da oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w odniesieniu do konkretnej osoby, jak i w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że skarżąca jest osobą prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie uzyskuje dochodu. Skarżąca mieszka w trzypokojowym mieszkaniu wraz z matką, która prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] r., a także oświadczeń samej skarżącej wynika, że skarżąca nie otrzymuje pomocy finansowej od rodziców, przy czym swojego ojca nie zna i świadomie rezygnuje z możliwości uzyskania od niego alimentów. Również z akt administracyjnych sprawy wynika, że do dnia [...] r. tj. do dnia określonego we wcześniejszym orzeczeniu o niepełnosprawności, skarżącej został przyznany zasiłek stały w wysokości [...] zł. Ponadto skarżącej udzielono pomoc finansową w zakresie opłacenia rachunków za energię elektryczną. Decyzją Prezydenta W. z dnia [...] r. nr [...] przyznano skarżącej również pomoc finansową w formie zasiłku celowego w [...] r. z przeznaczeniem na dofinansowanie zakupu żywności w wysokości [...] zł. Jednocześnie Miejski zespół ds. orzekania o niepełnosprawności kolejnym orzeczeniem tj. z dnia [...] r. postanowił zaliczyć skarżącą do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do [...] r., przy czym w ocenie ww. zespołu skarżąca może podjąć pracę na stanowisku przystosowanym do niepełnosprawności, przy czym skarżąca odwołała się od powyższego orzeczenia. Należy przypomnieć, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Tym samym organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt l OSK 1464/06, Lex nr 299415; z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt l OSK 624/07, Lex nr 500091; z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1498/10). W ocenie Sądu należy uznać, że w okolicznościach niniejszej sprawy organy orzekające nie przekroczyły granic uznania administracyjnego wynikającego z treści art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej odmawiając skarżącej przyznania zasiłku celowego na zakup żywności w miesiącu [...] r. Przepis art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, jak wskazano powyżej, przesądza bowiem, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej jednakże treść ww. przepisu nie uzasadnia stwierdzenia, że organ pomocy społecznej musi przyznać ją w wysokości wnioskowanej. W niniejszej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia jest wniosek skarżącej o przyznanie pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zakup żywności w ramach diety leczniczej składającej się z [...] posiłków. Po pierwsze należy zauważyć, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca świadomie zrezygnowała z pomocy udzielanej przez Stowarzyszenie S. "[...]" w zakresie pomocy związanej z dostarczeniem żywności oraz z posiłków w punkcie żywieniowym. Takie działanie nie może stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącej o pomoc finansową ze środków pomocy społecznej w wysokości wnioskowanej przez skarżącą. Należy bowiem zauważyć, że świadczenia z pomocy społecznej stanowią formę wspomożenia osób w celu przezwyciężenia trudnej sytuacji w jakiej się znalazły i mają jedynie charakter pomocniczy, tzn. są przyznawane w zakresie w jakim osoby ubiegające się o ich przyznanie same we własnym zakresie nie są w stanie ich zapewnić. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca świadomie rezygnuje z możliwości ustanowienia obowiązku alimentacyjnego od jej ojca twierdząc, że "nie chce mieć z nim nic wspólnego". Tymczasem z treści art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r., poz. 583) wynika, że obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Rezygnacja z ustanowienia alimentów od ojca skarżącej nie może oznaczać, że ciężar utrzymania skarżącej ma pokrywać państwo w ramach środków przeznaczonych na pomoc społeczną. Jednocześnie ośrodek pomocy ma ograniczone możliwości finansowe, przy czym skarżąca nie została pozbawiona pomocy w tym zakresie, albowiem decyzją Prezydenta W. z dnia [...] r. nr [...] przyznano skarżącej pomoc finansową w formie zasiłku celowego w [...] r. z przeznaczeniem na dofinansowanie zakupu żywności w wysokości [...] zł. Powyższe oznacza, że organy odmawiając przyznania zasiłku celowego na zakup żywności w miesiącu [...] r. nie pozbawiły skarżącej pomocy, a jedynie miarkując środki finansowe jakimi dysponowały oraz sytuację skarżącej, jak również potrzeby innych osób ubiegających się o pomoc ograniczyły ją do kwoty jaką mogły przyznać. Na marginesie również wskazać trzeba, że kwota wnioskowana przez skarżącą z pomocy społecznej na zakup miesięczny żywności jest kwotą w sposób znaczny przekraczającą również najniższą emeryturę lub rentę obowiązującą od 1 marca 2015 r., a zatem po waloryzacji dokonanej w 2015 r. Zgodnie z komunikatami Prezesa ZUS ww. świadczenia emerytalno-rentowe wynoszą bowiem: 880,45 zł (emerytura, renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i renta rodzinna), 675,13 zł (renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy) , zaś w przypadku niezdolności do pracy w związku z wypadkiem lub chorobą zawodową odpowiednio: 1056,54 (emerytura w przypadku całkowitej niezdolności) i 810,16 zł (emerytura w przypadku częściowej niezdolności). Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.