I SA/Wa 1382/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. A. i M. R. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 maja 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 46/19 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz B. A. i M. R. sumę pieniężną w kwocie po 1000 (jeden tysiąc) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz B. A. i M. R. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. B. A. i M. R. (dalej jako skarżący) pismem z 13 maja 2021 r. (data prezentaty) wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o: 1) wymierzenie Prezydentowi [...] - na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a -grzywny w wysokości nie mniejszej niż 10.000 złotych, 2) przyznanie od organu na rzecz każdego ze skarżących - na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. - sumy pieniężnej w wysokości co najmniej po 5.000 zł, 3) stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4) przeprowadzenie postępowania o ukaranie organu grzywną w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 § 2 p.p.s.a., 5) zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz skarżących - na podstawie art. 200 p.p.s.a. - zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw - w związku z niewykonaniem przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 maja 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 46/19. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lutego 2016 r. o podjęcie postępowania zawieszonego postanowieniem z [...] kwietnia 2009 r., nr [...] - w terminie czternastu dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Ponadto Sąd stwierdził, że Prezydent dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 17 lipca 2019 r. (data prezentaty) - zatem wyznaczony przez Sąd termin upłynął 31 lipca 2019 r. Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również wystosowania przez B. A. wezwania do niezwłocznego wykonania wyroku, organ nie wykonał wskazanego powyżej wyroku. Dlatego też wniosła ona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę - żądając wymierzenia organowi grzywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 212/20, wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1.000 złotych, przyznał na rzecz B. A. sumę pieniężną w wysokości 500 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa Ponieważ Prezydent [...] w dalszym ciągu nie rozpoznał przedmiotowego wniosku - pismem z [...] sierpnia 2020 r. (data prezentaty) skarżąca ponownie wezwała organ do niezwłocznego wykonania wyroku Sądu i rozpoznania wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Następnie pismem z [...] maja 2021 r. (data prezentaty) B. A. i M. R. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi wskazali, że organ nie wykonał wyroku, pomimo iż termin wyznaczony przez Sąd już upłynął. Dlatego też - wobec trwającej bezczynności organu i niepodejmowania przez niego żadnych czynności zmierzających do rozpoznania wniosku z [...] lutego 2016 r. - ponownie wezwali Prezydenta [...] do wykonania prawomocnego wyroku i wydania postanowienia. Powyższe wezwanie nie przyniosło jednak żadnego rezultatu, gdyż do dnia wniesienia niniejszej skargi organ nie rozpoznał wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...]. Skarżący podnieśli, że w lipcu 2019 r. Prezydent był w posiadaniu akt administracyjnych sprawy, gdyż przekazał je Wojewodzie [...] dopiero 26 sierpnia 2019 r. Oznacza to, iż miał on możliwość podjęcia zawieszonego postępowania przez ponad miesiąc, lecz pozostawał w sprawie bezczynny. Podkreślili, że Prezydent uzyskał informację o ustaniu przyczyny zawieszenia postępowania już w piśmie z [...] lutego 2016 r., ponowionym następnie pismem z [...] października 2018 r. Jednakże - pomimo ustania przesłanek zawieszenia postępowania poprzez dostarczenie do akt postępowania odpowiednich dokumentów ustalających następstwo prawne po dawnych właścicielach nieruchomości - organ przez blisko 5 lat nie wydał stosownego postanowienia, pozostając w sprawie bezczynnym, co rażąco narusza prawo i świadczy wyłącznie o złej woli organu oraz o chęci przewlekania terminu ostatecznego załatwienia sprawy. Skarżący wskazali, że podjęcie zawieszonego postępowania jest prostą czynnością formalnoprawną , której nie sposób uznać za szczególnie skomplikowaną i wymagającą wieloletnich analiz. Usprawiedliwieniem bezczynności organu nie może być argument o skomplikowanym charakterze sprawy, gdyż podjęcie zawieszonego postępowania w niniejszej sprawie trudno uznać za sprawę o skomplikowanym charakterze. Sprawa jest jedną z tysięcy, podobną do innych, które od dziesiątek lat prowadzi wyspecjalizowany w nich organ. Czynność tę bez przeszkód organ mógł wykonać w ciągu jednego dnia, niezwłocznie po ustaniu przyczyny zawieszenia postępowania - brak jest więc obiektywnych przeszkód uniemożliwiających podjęcie zawieszonego postępowania i wydanie postanowienia w sprawie. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że postanowieniem z 23 kwietnia 2009 r. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie do czasu ustalenia następców prawnych: E. S., A. S.. A. S., N. z S., E. J., W. R., H. K. i ewentualnie ich spadkobierców. Pismem z [...] lutego 2016 r. radca prawny reprezentujący B. A. wniósł o podjęcie niniejszego postępowania. Następnie, uzupełniając akta sprawy, przedłożył ciąg postanowień spadkowych oraz aktów poświadczenia dziedziczenia. Po analizie przedłożonych do akt sprawy dokumentów Prezydent wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia złożonej dokumentacji - m. in. wezwał go do złożenia postanowienia spadkowego po A. S. Jednakże do dnia dzisiejszego powyższy dokument nie został dostarczony. Zgodnie z dyspozycją art. 97 § 2 k.p.a., gdy ustąpią przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania o których mowa w art. 97 § 1 pkt 1-4 k.p.a., organ administracji publicznej podejmie postępowanie z urzędu lub na żądanie strony. Z uwagi na fakt, iż przyczyna zawieszenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] na rzecz następców prawnych byłych właścicieli nie ustała - dlatego też Prezydent [...] postanowieniem nr [...] z [...] czerwca 2021 r. rozpoznał przedmiotowy wniosek i odmówił podjęcia zawieszonego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi [...] grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: p.p.s.a.. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 maja 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 46/19, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lutego 2016 r. o podjęcie postępowania zawieszonego postanowieniem z [...] kwietnia 2009 r. - w terminie czternastu dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 17 lipca 2019 r. (data prezentaty) - zatem wyznaczony przez Sąd termin upłynął 31 lipca 2019 r. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, iż do dnia wniesienia skargi do Sądu - mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżącą do wykonania prawomocnego wyroku i mimo tego, że już wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 212/20, wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1.000 złotych - organ w dalszym ciągu nie rozpoznał przedmiotowego wniosku. W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, iż niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych – w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Także fakt wykonania przez Prezydenta [...] wyroku WSA z 8 maja 2019 r. - postanowieniem z [...] czerwca 2021 r. rozpoznał on przedmiotowy wniosek i odmówił podjęcia zawieszonego postępowania - nie ma decydującego znaczenia w sprawie, gdyż nastąpiło to już po wniesieniu skargi do Sądu pismem z 13 maja 2021 r. (data prezentaty). Poza tym termin rozpoznania tego wniosku wyznaczony przez Sąd upłynął wcześniej - z dniem 31 lipca 2019 r. Zatem okres niewykonania wyroku Sądu wynosi prawie dwa lata. Zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę za niewykonanie wyroku Sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Skład orzekający ocenił, że w realiach niniejszej sprawy wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 2.000 złotych (dwa razy większa niż poprzednia grzywna), która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze także fakt, iż Prezydent [...] rozpoznał już przedmiotowy wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania. Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ - mimo wyroku Sądu stwierdzającego bezczynność Prezydenta [...] i mimo wyroku wymierzającego mu grzywnę - zakończył sprawę dopiero po upływie prawie dwóch lat od wyznaczonego przez Sąd terminu. Art. 154 § 7 p.p.s.a. stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Funkcją powyższego przepisu jest niewątpliwie zwalczanie bezczynności i przewlekłości organu w wykonywaniu wyroków sądu, lecz nie jest to funkcja jedyna. Przepis ten ponadto ma kompensować doznaną przez stronę postępowania krzywdę z powodu bezczynności i przewlekłości organu. W związku z powyższym Sąd uwzględnił wniosek skarżących - uznając za słuszne ich żądanie przyznania od organu sumy pieniężnej, będącej swego rodzaju zadośćuczynieniem za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Przy czym Sąd stoi na stanowisku, że zasadne jest przyznanie skarżącym sumy pieniężnej tylko w kwocie po 1.000 zł (jeden tysiąc), gdyż przyznanie wyższej kwoty jest niczym nie uzasadnione w okolicznościach niniejszej sprawy. Sąd zasądził też na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a. - który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.