I SA/Wa 1386/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania J. P. (dalej powoływana jako skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008r. znak: [...] - odmawiającą skarżącej i B. B. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia 11 kwietnia 2007 r. skarżąca wniosła o przyznanie prawa rekompensaty za mienie utracone przez A. H. znajdujące się w miejscowości U. W wyniku rozpatrzenia tego wniosku, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty wskazując na treść art. 1 ust. 1a i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Organ wywiódł, że w świetle tych przepisów prawo do rekompensaty przysługuje m.in. osobom i ich spadkobiercom, które na skutek okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. lub umowy z 15 lutego 1951 r. pomiędzy RP a ZSRR pozostawiły nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Natomiast U., w których znajdują się nieruchomości utracone przez A. H. jedynie do 1951 r. znajdowały się na obszarze wchodzącym w skład ZSRR, a więc poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej. Obecnie są położone na terytorium Rzeczypospolite Polskiej. W oparciu o powyższe ustalenia organ stwierdził, że spadkobierczyniom po A. H. nie przysługuje określone w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia w U. nieruchomości, w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. lub w związku z ww. umową z 1951 r. Decyzją z dnia [...] października 2008r., znak: [...], Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008r. i umorzył postępowanie prowadzone przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu do decyzji, organ drugiej instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] została skierowana do strony postępowania do B. B., która w ocenie Ministra Skarbu Państwa nie była stroną w sprawie, gdyż nie złożyła wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, ani nie upoważniła skarżącej do działania w jej imieniu. Wyrokiem z dnia 17 marca 2009r., sygn. akt I SA/Wa 1880/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2008 roku. W uzasadnieniu do wyroku, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, co miało wpływ na wynik sprawy. Sąd nakazał także, aby przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ odwoławczy wyjaśnił, czy skarżąca działała w postępowaniu wyłącznie we własnym imieniu, czy też również jako pełnomocnik B. B. Rozpatrując ponownie sprawę Minister Skarbu Państwa zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2009r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. W związku z oświadczeniem B. B. z dnia 3 grudnia 2008 r., w którym stwierdziła ona, że skarżąca działa również w jej imieniu, nie istniały już żadne wątpliwości co do kręgu stron postępowania. W uzasadnieniu decyzji Minister stwierdził, że ustawa z dnia 8 lipca 2005r., określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939r. dokonanego na podstawie tzw. układów republikańskich, wymienionych w art. 1 ust. 1 pkt 1-4. Ponadto, ustawa ta stwierdza (art. 1 ust. 1a), że prawo do rekompensaty przysługuje również osobom, które pozostawiły nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z umową pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o zamianie odcinków terytoriów państwowych z dnia 15 lutego 1951r. oraz, że przepisy ust. 1 stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 2). Na podstawie art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005r., prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Mając na uwadze przytoczone powyżej przepisy, Minister stwierdził, że przesłanką konieczną do potwierdzenia stronie prawa do rekompensaty jest fakt pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego. W niniejszej sprawie, skarżąca i B. B. ubiegają się o rekompensatę za mienie nieruchome będące własnością ich ojca - A. H. nieruchomości te, jak wynika z akt sprawy, znajdowały się w miejscowości U., która tylko czasowo (w latach 1945-1951) wchodziła w skład ZSRR, natomiast od 1951r. do chwili obecnej leży na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z powyższym, potwierdzenie stronom prawa do rekompensaty na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest niemożliwe. Skarżąca nie zgodziła się z tym rozstrzygnięciem i wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzuciła naruszenie art. 7 Kpa poprzez rozpoznanie sprawy bez zbadania słuszności zgłaszanych roszczeń. Ponadto zarzuciła naruszenie art. 1 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Skarżąca wskazała, że do 1951 r. U. znajdowały się poza granicami Państwa Polskiego i mienie zostało utracone w wyniku wypędzenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Zdaniem skarżącej art. 1 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. daje prawo do rekompensaty osobom, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną 1939 r. były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) - dalej powoływana jako ppsa, sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie mogła być uwzględniona, bowiem zarówno zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa, jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. nie naruszają prawa. Na wstępie podkreślić należy, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w art. 1 ust. 1 określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie tzw. układów republikańskich, w tym układu z dnia 9 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczącego ewakuacji obywateli polskich z terytorium U.S.R.R. i ludności ukraińskiej z terytorium Polski. Przepisy tej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 2). Zgodnie natomiast z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. prawo do rekompensaty przysługuje tylko w właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: 1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1; 2) posiada obywatelstwo polskie. Również art. 1 ust. 1a tej ustawy dodany ustawą z dnia 8 września 2006 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 195, poz. 1437) odnosi się tylko i wyłącznie do tych nieruchomości objętych umową pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o zamianie odcinków terytoriów państwowych z dnia 15 lutego 1951 r., które znajdują się poza obecnymi granicami RP. Zaznaczyć trzeba, że wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną łącznie wszystkie wskazane wyżej przesłanki. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. W rozpoznawanej sprawie podstawą odmowy uwzględnienia wniosku złożonego przez skarżącą było ustalenie przez organy obu instancji, że mienie pozostawione przez ojca skarżącej znajdowało się w miejscowości U. , które od 1951 r. wchodzą w skład Rzeczypospolitej Polskiej. Nie jest to więc nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Państwa Polskiego. W tym względzie art. 2 jest jednoznaczny. Skoro nieruchomość utracona przez ojca skarżącej znajduje się na terenie Rzeczypospolitej Polskiej to nie może być tym samym mowy o zastosowaniu przepisów ustawy odnoszących się do mienia znajdującego się poza aktualnymi granicami Państwa Polskiego. Przy tym przypomnieć należy, że brak jest w polskim systemie prawnym regulacji dotyczącej kwestii reprywatyzacyjnych i rewindykacyjnych dotyczących nieruchomości utraconych w związku z II Wojną Światową pozostających obecnie w granicach RP. W związku z powyższym stwierdzić należy, że zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja Wojewody [...] nie naruszają prawa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku