I SA/Wa 1391/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę. Minister Inwestycji i Rozwoju postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia Gminnej Spółdzielni "[...]" w [...], utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] kwietnia 2018 r., nr [...], odmawiające wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] września 2013 r., nr [...]. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie złożyła Gminna Spółdzielnia "[...]" w [...]. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wojewoda [...] decyzją z [...] września 2013 r., nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. przez P.P.I.E. "[...]" w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w [...] obręb [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha oraz prawa własności budynku jednokondygnacyjnego o pow. [...] m2 znajdującego się na działce nr [...] położonej w [...]. Gminna Spółdzielnia "[...]" w [...] zwana w dalszej części uzasadnienia "Spółdzielnią", pismem z dnia [...] grudnia 2013 r., wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z [...] września 2013 r. M.T.B.I.G.M postanowieniem z [...] stycznia 2015 r., nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 2013 r. Spółdzielnia pismem z [...] lutego 2015 r. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. postanowieniem z [...] stycznia 2015 r. Spółdzielnia pismem z [...] grudnia 2017 r., uzupełnionym pismami z [...] stycznia 2018 r. i z [...] marca 2018 r., wniosła o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z [...] września 2013 r., jako podstawę prawną przedmiotowego wniosku wskazując art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 k.p.a. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r., nr [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego ww. ostateczną decyzją z [...] września 2013 r., z uwagi na uchybienie przez wnioskodawcę terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania, określonego w art. 148 § 1 k.p.a. Spółdzielnia pismem z [...] maja 2018 r. wniosła zażalenie na ww. postanowienie podnosząc, że odmowa wznowienia przedmiotowego postępowania jest przedwczesna ponieważ nie zostało zakończone postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 2013 r. Minister Inwestycji i Rozwoju postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] kwietnia 2018 r. W uzasadnieniu postanowienia Minister wyjaśnił, że jako podstawę wniosku o wznowienie postępowania Spółdzielnia wskazała art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że Spółdzielnia pismem z [...] grudnia 2013 r. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 2013 r., objętej również wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją. Powzięła ona więc wiadomość o istnieniu ww. decyzji z [...] września 2013 r. najpóźniej w dniu [...] grudnia 2013 r., a zatem już na [...] lata przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania. Wniosek o wznowienie postępowania został zatem złożony ze znacznym uchybieniem miesięcznego terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a. Organ wskazał ponadto, że jako nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji z [...] września 2013 r. i nieznany organowi, który wydał decyzję, Spółdzielnia wskazała na ustalenia i wnioski zawarte w uzasadnieniu postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z [...] sierpnia 2017 r., sygn. akt [...], oddalającego apelację Spółdzielni od postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] lutego 2017 r., [...]. Przy pismach z [...] marca 2018 r. i z [...] kwietnia 2018 r. wnioskodawca przesłał kopię ww. postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z [...] sierpnia 2017 r. wraz z adnotacją r.pr. H.B., iż przesyłka zawierająca przedmiotowe postanowienie wraz z jego uzasadnieniem została odebrana w dniu [...] października 2017 r., zatem z tym dniem wnioskodawca powziął informację o ustaleniach i wnioskach zawartych w ww. postanowieniu Sądu Okręgowego w [...] z [...] sierpnia 2017 r. Mając na względzie powyższe Minister stwierdził, że miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania, określony w art. 148 § 1 k.p.a., upłynął na początku listopada 2017 r., tymczasem przedmiotowy wniosek datowany jest na dzień [...] grudnia 2017 r., a jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wniosek wpłynął do Wojewody [...] w dniu [...] grudnia 2017 r. Wobec powyższego również w tym przypadku Spółdzielnia złożyła wniosek o wznowienie postępowania z uchybieniem miesięcznego terminu określonego w k.p.a. Organ wskazał, że okoliczność niezakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 2013 r. nie miała znaczenia na tym etapie postępowania wznowieniowego. Wyjaśnił, że postępowanie wznowieniowe jest dwuetapowe. Pierwszy etap to jest tzw. etap wstępny, w którym organ bada wyłącznie czy wniosek o wznowienie spełnia warunki formalne, tj. m.in. czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów określonych w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. W niniejszej sprawie z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie nastąpiła przeszkoda formalna do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z [...] września 2013 r. W związku z tym, wynik toczącego się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji w żadnym razie nie wywrze wpływu na ocenę spełnienia warunków formalnych wniosku wznowieniowego, gdyż okoliczność wniesienia przez Spółdzielnię przedmiotowego wniosku z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. nie ulegnie zmianie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] kwietnia 2019 r. złożyła Spółdzielnia, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem i ponownie wskazując, że odmowa wznowienia przedmiotowego postępowania jest przedwczesna, ponieważ nie zostało zakończone postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 2013 r. Zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie administracji z mocy art. 7- 9 k.p.a. i nie zawieszenie postępowania z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia Wojewody z [...] kwietnia 2018 r. oraz zawieszenie postępowania o wznowienie do czasu ostatecznego załatwienia sprawy z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 2013 r., względnie przekazania sprawy do ponownego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zaskarżonym postanowieniem Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] kwietnia 2018 r. o odmowie wznowienia postępowania z uwagi na uchybienie terminu do złożenia wniosku o wznowienie (art. 149 § 3 w zw. z art. 148 § 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej "k.p.a."). Wznowienie postępowania jest instytucją prawną stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano, dotknięte było jedną z wad wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. lub w art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. W myśl art. 147 k.p.a., wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Przy tym, wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz w art. 145a i 145b k.p.a. następuje tylko na żądanie strony. Przy tym, przepisy k.p.a. ograniczają w czasie uprawnienie do złożenia podania o wznowienie postępowania. W myśl art. 148 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania może być wniesione w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a w razie gdy żąda wznowienia postępowania na podstawie określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.). W związku z ograniczeniem czasowym, organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu badać zachowanie terminu do złożenia podania o wznowienie. Postępowanie zainicjowanie wniesieniem podania o wznowienie jest dwuetapowe. Pierwszy etap tzw. wstępny (wyjaśniający) rozpoczyna wniosek strony, zgłoszony właściwemu organowi, o wznowienie postępowania i kończy się albo wydaniem postanowienia o wznowieniu (art. 149 § 1 k.p.a.) albo podjęciem postanowienia o odmowie wznowienia (art. 149 § 3 k.p.a.). Drugi etap, tzw. właściwy, po wydaniu postanowienia o wznowieniu, polega na przeprowadzeniu postępowania dowodowego i ma na celu zbadanie zaistnienia przesłanek wznowienia, a kończy się wydaniem decyzji z art. 151 § 1 k.p.a. albo decyzji z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., względnie też decyzji wydawanej na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. Wyjaśnić również trzeba, że w pierwszym etapie, tzw. wstępnym, badaniu podlega wyłącznie to czy z żądaniem wznowienia postępowania występuje strona, czy zachowała ona ustawowy termin na wniesienie tego żądania oraz czy powołuje się na ustawowe przesłanki wznowienia (art. 145 § 1 k.p.a.). Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek, pomimo uchybienia terminu, stanowiłoby bowiem rażące naruszenie wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości decyzji ostatecznych. Stwierdzenie przez organ administracji publicznej, w fazie wstępnej postępowania, uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy, gdyż skutkować musi odmową jego wznowienia z przyczyn formalnych (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 marca 2018 r., II GSK 2495/16; z 9 maja 2018 r., II OSK 2628/17 oraz z 25 października 2018 r., I OSK 2813/16, dostępne w bazie orzeczeń CBOSA). Przez użyte w art. 148 § 2 k.p.a. sformułowanie "dowiedzenie się przez stronę o decyzji" uznać należy dzień, w którym strona powzięła wiadomość o istnieniu decyzji. Przy tym, elementami istotnymi tej wiedzy, niezależnie od źródła, z którego ona pochodzi, jest fakt wydania decyzji i przedmiot zawartego w niej rozstrzygnięcia. Jest to zatem dzień, w którym strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi o takie dane, jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest natomiast konieczne dokładne poznanie pełnej treści decyzji. Wystarczy, jeżeli strona posiadła informację czego dana decyzja dotyczy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 sierpnia 2018 r., II OSK 2226/18). W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania, a jako jego podstawę wskazała przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a., czyli odpowiednio strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu oraz wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Organy orzekające w sprawie uznały, że podanie skarżącej o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] września 2013 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu wskazanego w art. 148 k.p.a. Po analizie akt sprawy Sąd powyższą ocenę organów podziela. Akta sprawy potwierdzają bowiem, że o treści decyzji Wojewody [...] z [...] września 2013 r. skarżąca dowiedziała się najpóźniej w dniu [...] grudnia 2013 r., kiedy wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Występując do Ministra z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji skarżąca musiała niewątpliwie znać treść decyzji, o której stwierdzenie nieważności wnosiła. Nie może zatem budzić wątpliwości, że wniesienie przez skarżącą wniosku o wznowienie postępowania, opartego na przesłance określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w dniu [...] grudnia 2017 r. nastąpiło z uchybieniem jednomiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. Jeśli zaś chodzi o drugą z powołanych przez skarżącą przesłankę wznowieniową, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jako nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji z [...] września 2013 r. i nieznany organowi, który wydał decyzję, wskazała ona na ustalenia i wnioski zawarte w uzasadnieniu postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z [...] sierpnia 2017 r., sygn. akt III [...] oddalającego apelację Spółdzielni od postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] lutego 2017 r., sygn. akt [...]. Przy pismach z [...] marca 2018 r. i z [...] kwietnia 2018 r. wnioskodawczyni przesłała kopię ww. postanowienia z [...] sierpnia 2017 r. wraz z adnotacją r.pr. H.B., iż przesyłka zawierająca przedmiotowe postanowienie wraz z jego uzasadnieniem została odebrana w dniu [...] października 2017 r. Należy więc uznać za zasadne ustalenia organów obu instancji, iż z tym dniem wnioskodawczyni powzięła informację o ustaleniach i wnioskach zawartych w ww. postanowieniu z [...] sierpnia 2017 r. Miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania, określony w art. 148 § 1 k.p.a., upłynął z dniem [...] listopada 2017 r. Wniesienie przez skarżącą wniosku o wznowienie postępowania, opartego na przesłance określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w dniu 11 grudnia 2017 r. również w tym przypadku nastąpiło z uchybieniem jednomiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Stwierdzenie zaś niezachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania spowodowało po stronie organu obowiązek wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu za zasadne należy uznać stanowisko Ministra wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym wpływu na wynik sprawy nie mogło mieć toczące się równolegle postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 2013 r. Postępowanie wznowieniowe jest dwuetapowe, zaś w jego pierwszym etapie wstępnym organ bada m.in. czy podanie o wznowienie zostało wniesione z zachowaniem terminów określonych w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. W przedmiotowej sprawie nastąpiła przeszkoda formalna do wznowienia postępowania, albowiem podanie zostało wniesione po upływie ustawowego terminu. Wynik toczącego się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 2013 r. w żaden sposób nie może wywrzeć wpływu na ocenę spełnienia warunków formalnych wniosku o wznowienie postępowania, w tym brak terminowości wniesienia takiego podania. Wbrew twierdzeniom skargi brak jest więc podstaw do zawieszenia postępowania zainicjowanego przedmiotowym podaniem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] września 2013 r. Mając powyższe na uwadze, Sąd podzielił stanowisko organów, że skarżąca uchybiła terminowi z art. 148 § 1 i 2 k.p.a., co musiało skutkować odmową wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. W tej sytuacji, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji. ----------------------- 7