I SA/Wa 1392/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 10 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. O. – kuratora spadku po A. K. o uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2014 r., sygn.. akt I SA/Wa 1392/14 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi Gminy Miejskiej [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia przez gminę prawa własności nieruchomości postanawia odmówić uchylenia postanowienia. Gmina Miejska [...] pismem z dnia 4 kwietnia 2014 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości, wnosząc jednocześnie o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1392/14 uwzględnił wniosek i wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji podnosząc, że strona skarżąca wykazała okoliczności określone w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Zażalenie uczestnika postępowania A. O. – kuratora spadku po A. K. na powyższe postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 lipca 2014 r., sygn. akt I OZ 586/14. W dniu 25 września 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek A. O. – kuratora spadku po A. K. o uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1392/14 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że w przedmiotowej sprawie doszło do zmiany okoliczności uzasadniającej uchylenie przez Sąd na podstawie art. 61 § 4 ppsa postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia przez gminę prawa własności nieruchomości. W ocenie wnioskodawcy okolicznością uzasadniającą zastosowanie art. 61 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest fakt wydania przez Sąd Rejonowy [...], Wydział [...] orzeczenia z dnia [...] lipca 2014 r. sygn. akt [...], którym dokonano wpisu w księdze wieczystej Kw nr [...] w postaci wykreślenia w dziale II w/w księgi wieczystej Gminy [...] i wpisania w jej miejsce jako współwłaścicieli A. K. w ¾ części i J. K. w ¼ części. Powyższe orzeczenie zostało wydane na skutek wniosku o wpis złożonego [...] marca 2014 r. Tym samym w ocenie wnioskodawcy dalsze utrzymywanie postanowienia o wstrzymaniu wykonalności decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2014 r. jest bezprzedmiotowe, gdyż "trudny do odwrócenia skutek" w postaci wykreślenia Gminy Miejskiej [...] z księgi wieczystej Kw nr [...] będący podstawą w/w decyzji ziścił się już po jej orzeczeniu wraz z wydaniem przez Sąd Rejonowy [...], Wydział [...] orzeczenia z dnia [...] lipca 2014 r Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek o zmianę postanowienia z dnia 19 maja 2014 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 61 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) stanowi, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Zgodnie z tym przepisem, sąd administracyjny jest władny, m.in. zmienić swoje postanowienie wydane w trybie art. 61 § 3 ppsa tylko i wyłącznie w oparciu o przesłankę "zmiany okoliczności sprawy". Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. A zatem zmianę okoliczności, o jakich mowa w art. 61 § 4 ppsa., należy odnieść do treści art. 61 § 3 tego aktu, według którego sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W innym wypadku wydane postanowienie nie może być modyfikowane lub uchylone (por. Prawo o postępowaniu administracyjnym Komentarz Tadeusz Woś, Hanna Knysiak-Molczyk, Marta Romańska, pod. red. Tadeusza Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 499). Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. O takim potencjalnym niebezpieczeństwie jest mowa w art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i z tą sytuacją należy wiązać możliwość wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że zaskarżoną decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2014 r., nr KKU – [...] utrzymano w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] o uchyleniu ostatecznej decyzji tegoż Wojewody z dnia [...] grudnia 2011 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości. W niniejszej sprawie chodzi więc o ocenę, czy może powstać znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wywołane wykonaniem zaskarżonej decyzji, jeżeli okazałoby się, że w wyniku uwzględnienia skargi, sąd uznałby, że nie było podstaw do stwierdzenia, że Gmina [...] nie nabyła z mocy prawa własności nieruchomości. W ocenie Sądu, wykonanie zaskarżonej decyzji przed rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z tego powodu, że w razie uwzględnienia skargi może okazać się, że decyzja komunalizacyjna pozostaje w mocy, a w międzyczasie nastąpiła zmiana stanu prawnego nieruchomości (np. nieruchomość została sprzedana innej osobie). Wyrządzenie szkody lub trudnych do odwrócenia skutków może dotknąć przede wszystkim właściciela, ale też inne podmioty. Ponadto należy zauważyć, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z możliwością powołania się na to, iż decyzja komunalizacyjna została ostatecznie wyeliminowana z obrotu ze skutkiem od daty jej wydania, co może już stanowić podstawę do kolejnych postępowań, w tym do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Podkreślić należy, że zaskarżona decyzja może być podstawą do wykreślenia z księgi wieczystej Gminy Miejskiej [...] jako właściciela nieruchomości. Potencjalność zmiany stosunków własnościowych nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją lub możliwość dokonania zmian w dotyczącej jej księdze wieczystej – stwarzają, zdaniem Sądu, niebezpieczeństwo spowodowania przez tę decyzję skutków trudnych do odwrócenia. Zważyć bowiem należy, że są to skutki, których w przypadku uchylenia decyzji przez sąd administracyjny, organ nie będzie mógł – przy użyciu dostępnych mu środków prawnych – cofnąć jednostronną czynnością (aktem). W związku z powyższym należy stwierdzić, iż powołane w piśmie z dnia 23 września 2014 r. (data stempla pocztowego) przez wnioskodawcę okoliczności nie mogą mieć wpływu na zmianę okoliczności, o jakich mowa w art. 61 § 4 ppsa, które mogłyby przemawiać za zmianą ww. postanowienia Sądu z dnia 19 maja 2014 r. Tym bardziej, że sąd wieczystoksięgowy przy wydaniu orzeczenia z dnia [...] lipca 2014 r. związany był stanem rzeczy istniejącym w chwili złożenia wniosku (t.j. w dniu [...] marca 2014 r., kiedy przedmiotowa decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2014 r. była już ostateczna lecz nieprawomocna), a nie z chwili orzekania (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2009 r., III CZP 80/09). Informacyjnie należy również wskazać, iż w razie zaistnienia niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Roszczenie o usunięcie niezgodności może być ujawnione przez ostrzeżenie. Podstawą wpisu ostrzeżenia jest nieprawomocne orzeczenie sądu lub postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia [art. 10 ust. 1 i 2. ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 707 ze zm.)]. Ponadto należy podkreślić, iż rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych wyłącza wzmianka o wniosku, o skardze na orzeczenie referendarza sądowego, o apelacji lub kasacji oraz ostrzeżenie dotyczące niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości (art. 8 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 61 § 4 i § 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.