I SA/Wa 1397/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie asesor WSA Iwona Kosińska asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Anna Oleksiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2006 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń oddala skargę. Wójt Gminy S. decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nr [...], w której jako podstawę prawną wskazał m.in. art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 10 ust. 1 i art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) wezwał D. J. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku wychowawczego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego za okres od 22 grudnia 2003 r. do 31 sierpnia 2005 r. w łącznej wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że z wyjaśnienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, iż w okresie od 4 kwietnia 2003 do 9 kwietnia 2003 r. D. J. pobierała zasiłek chorobowy, od 10 kwietnia 2003 r. do 8 października 2003 r. zasiłek macierzyński a następnie od 9 października do 30 kwietnia 2004 r. zasiłek wychowawczy. W toku postępowania wyjaśniającego ZUS uzyskał skrócony akt zgonu płatnika składek H. C. (pracodawcy), z którego wynika, iż wymieniona zmarła 21 grudnia 2003 r. Zgodnie z art. 63² § 1 Kodeksu pracy z dniem śmierci pracodawcy umowa o pracę z pracownikami wygasa. Tym samym umowa zawarta z D. J. wygasła z dniem 21 grudnia 2003 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił nadpłatę zasiłku wychowawczego za okres od 22 grudnia 2003 r. do 30 kwietnia 2004 r. w kwocie [...] zł. Przyczyną powstałej nadpłaty było niepoinformowanie o wygaśnięciu umowy o pracę. Nadpłata powstała z powodów istniejących po stronie świadczeniobiorcy. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w S. kontynuując wypłatę przyznanego przez ZUS zasiłku wychowawczego w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego wypłacił D. J. kwotę [...] zł w okresie od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. Zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych są to nienależnie pobrane świadczenia, ponieważ D. J. nie ujawniła, że nie pozostaje w stosunku pracy, nie przebywa na urlopie wychowawczym i pracodawca nie może opłacać za nią składki zdrowotnej. Zgodnie z art. 27 ust. 13 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) składkę na ubezpieczenie zdrowotne za osobę korzystającą z urlopu wychowawczego oblicza pracodawca. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował, że na koncie płatnika składek H. C. zaewidencjonowano dokumentu rozliczeniowe ZUS DRA oraz ZUS RSP dotyczące D. J. jako osoby przebywającej na urlopie wychowawczym za okres od stycznia do grudnia 2004 r. W miejscu podpisu osoby składającej te dokumenty widnieje podpis P. J. Do ZUS w 2004 r. wpływały deklaracje i składki potwierdzające, że D. J. pozostaje w stosunku pracy, chociaż pracodawca w tym czasie już nie żył, o czym wymieniona nie poinformowała. Tym samym zarówno w ZUS w P. jak i w GOPS S. wypłacały nienależne świadczenia, które zgodnie z art. 30 ust. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych podlegają egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania D. J., decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, iż płatnik składek H. C. zmarła w dniu 21 grudnia 2003 r. Zgodnie z art. 63² Kodeksu pracy z dniem śmierci pracodawcy umowy o pracę z pracownikami wygasają. Tym samym umowa o pracę D. J. wygasła 21 grudnia 2003 r. Z notatki ZUS w P. w sprawie ujawnienia nadpłaty i przyczyn jej postania, sporządzonej w dniu 26 stycznia 2006 r. wynika, że przyczyną nadpłaty było niepoinformowanie przez świadczeniobiorcę o wygaśnięciu umowy o pracę z powodu śmierci pracodawcy a sama nadpłata powstała z przyczyn zaistniałych po stronie świadczeniobiorcy. Decyzje ZUS w P. z dnia [...] grudnia 2003 r. i z dnia [...] stycznia 2004 r. o przyznaniu D. J. prawa do zasiłku wychowawczego zawierają pouczenie, iż o ustaniu stosunku pracy lub zaistniałych innych okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłku należy niezwłocznie powiadomić Wydział Zasiłków ZUS. Okoliczność, że D. J. nie poinformowała o ustaniu stosunku pracy nie budzi wątpliwości w świetle dokumentacji ZUS w P., która nie zawiera żadnego dokumentu potwierdzającego zgłoszenie ustania stosunku pracy. W tej sytuacji brak jest podstaw do uznania, że to ZUS doprowadził do nienależnego pobierania świadczeń, co podnosiła skarżąca. Z pisma ZUS w P. z dnia 13 kwietnia 2006 r. wynika, że pracodawczyni D. J. – H. C. w 2004 r. widniała jako płatnik składek, a dokumenty rozliczeniowe składał mąż odwołującej. Postępowanie wyjaśniające faktyczny okres zatrudnienia D. J. zostało wszczęte na skutek wystąpienia Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. Decyzja pierwszej instancji jest prawidłowa zarówno w zakresie rozstrzygnięcia jak i uzasadnienia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła D. J. podając w niej, że nie zgadza się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2006 r. i jej uzasadnieniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd uwzględnia skargę, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Takiego naruszenia prawa w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził. Zasadnicze znaczenie w sprawie ma ustalenie, że stosunek pracy D. J. wygasł w dniu 21 grudnia 2003 r., tj. w dniu śmierci pracodawcy – H. C. Osoba pobierająca świadczenie uzależnione od istnienia stosunku pracy miała w tej sytuacji obowiązek niezwłocznie powiadomić o tym zdarzeniu ZUS w P. Skarżąca została w decyzji ZUS z dnia [...] grudnia 2003 r. i [...] stycznia 2004 r. pouczona o obowiązku poinformowaniu o ustaniu stosunku pracy lub zaistnieniu innych okoliczności mających wpływ na prawo do zasiłku. W postępowaniu wyjaśniającym ustalono, że skarżąca nie dopełniła tego obowiązku a nawet po ustaniu stosunku pracy mąż skarżącej przedstawiał w ZUS w P. dokumenty w imieniu nieżyjącego pracodawcy (rok 2004) potwierdzające istnienie stosunku pracy D. J. W tej sytuacji nie można wykluczyć świadomego wprowadzenia w błąd organu wypłacającego świadczenie, co stanowi jedną z podstaw do uznania, że pobrane świadczenie jest nienależne (art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Należy dodać, że na uprawnionego do świadczeń ustawa o świadczeniach rodzinnych nakłada obowiązek zawiadomienia o okolicznościach powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy prawidłowo ustaliły zarówno kwotę nienależnie pobranych świadczeń jak i charakter pobranych świadczeń. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.