I SA/Wa 1403/16
WyrokWSA w Warszawie2017-01-09
Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Marta Kołtun - Kulik, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa z 1971 r. jest dotknięta wadą nieważności w postaci rażącego naruszenia prawa, w szczególności z uwagi na brak udziału wszystkich spadkobierców w postępowaniu?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, utrzymująca w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z 1971 r., nie narusza prawa. Sąd stwierdził, że postępowanie nieważnościowe ma charakter nadzwyczajny i służy jedynie weryfikacji decyzji pod kątem wad kwalifikowanych z art. 156 § 1 k.p.a. Brak udziału wszystkich spadkobierców w postępowaniu z 1971 r. nie stanowi przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, lecz może być podstawą do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a tryby te są rozłączne.Stan faktyczny
Wnioskodawca W. M. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 1971 r. o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego jego spadkodawczyni, E. M. Wojewoda i Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówili stwierdzenia nieważności decyzji, uznając, że gospodarstwo było opuszczone i spełnione zostały przesłanki do jego przejęcia. Wnioskodawca zarzucił m.in. rażące naruszenie prawa z uwagi na brak udziału wszystkich spadkobierców w postępowaniu z 1971 r. WSA w Warszawie oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie WSA Marta Kołtun - Kulik WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1971 r., nr [...].
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w decyzją z dnia [...] grudnia 1971 r. nr [...], orzekło o przejęciu na własność Państwa, bez odszkodowania, gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, w skład którego wchodziła działka oznaczona numerem ewidencyjnym [...], położona na terenie wsi [...], będąca we władaniu spadkobierców E. M.
Pismem z dnia [...] maja 2014 r. następca prawny E. M. – W. M., złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia
1971 r. w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a).
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1971 r.
Odwołanie od decyzji Wojewody [...] wniósł W. M., podnosząc, szereg zarzutów świadczących jego zdaniem o tym, że decyzja z 1971r. wydana została bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem prawa. Wnioskodawca wskazał również, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki pozwalające zakwalifikować gospodarstwo jego matki do kategorii gospodarstw opuszczonych.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r. uznając, że w sprawie nie zaistniały podstawy do stwierdzenia nieważności badanej decyzji z dnia [...] grudnia 1971 r.
Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1971 r. została wydana na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 39 poz. 174 z późn. zm.). Dyspozycja zawarta w tym przepisie przewidywała możliwość przejęcia na własność Państwa gospodarstw rolnych opuszczonych przez właścicieli. Definicja gospodarstwa opuszczonego została zawarta z kolei w § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 39, poz. 198). W myśl tego przepisu za gospodarstwo opuszczone, uważano gospodarstwo, które spełniało następujące przesłanki:
1) nie zamieszkiwał w nim właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym
2) nie było ono w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.
Zdaniem organu nie ulega wątpliwości, że gospodarstwo należące pierwotnie do E. M. mogło zostać uznane za gospodarstwo rolne, ponieważ w jego skład wchodziły grunty, które mogły stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, tj. grunty orne o pow. [...] ha, sad o pow. [...] ha oraz las o pow. [...] ha.
Ponadto przedmiotowe gospodarstwo rolne było gospodarstwem opuszczonym, Minister wskazał, iż kwestia niezamieszkiwania gospodarstwa (tj. spełnienie przesłanki nr 1) pozostaje w sprawie bezsporna. Okoliczność tę potwierdzają bowiem dane zawarte w protokole z dnia [...] września 1977 r., z których wynika, że w gospodarstwie znajdującym się w posiadaniu spadkobierców E. M. brak było zabudowań (por. wzmiankę o treści "zabudowań brak").
Analizując wystąpienie przesłanki nr 2, Minister zwrócił uwagę na dokonane w tym zakresie ustalenia, zawarte w badanej decyzji z dnia [...] grudnia 1971 r., z których wynikało, że spadkobiercy E. M. nie wykazywali zainteresowania gospodarstwem, a znaczna część gruntów (wchodzących w skład tego gospodarstwa) nie była użytkowana. Z [...] ha gruntów gospodarstwa, na pow. [...] ha rosła [...] w wieku ok. 6 lat, (zabieg zalesienia został dokonany przez Państwo). Pozostałe grunty (tj. ok. [...] ha) od 1971 r. zostały zagospodarowane przez K. G. Dane zawarte w badanej decyzji są zgodne ze zgromadzonym w postępowaniu zwykłym materiałem dowodowym. W aktach sprawy znajduje się bowiem protokół z dnia [...] września 1971 r. potwierdzający brak użytkowania wszystkich gruntów omawianego gospodarstwa do roku 1970, a od 1971 r. znacznej ich części. Zgromadzona ówcześnie dokumentacja pozwala stwierdzić, że przejęcie gospodarstwa na własność Państwa nie nastąpiło wbrew przesłance nr 2.
Odnosząc się do zarzutów Wnioskodawcy organ wskazał, że zarzut, w którym powołuje się on na wady protokołu z dnia [...] września 1971 r., tj. na jego lakoniczność, brak wskazania terminu zalesienia, pomylenie lasu z sadem, nie może mieć wpływu na wydane w sprawie rozstrzygnięcie. Przepisy ustawy z dnia 13 lipca 1957 r., jak również przepisy wydanego na jej podstawie rozporządzenia wykonawczego, nie określały bowiem stopnia szczegółowości danych, które winny zostać zawarte w takim protokole, co więcej nie określały także obowiązku jego sporządzenia. Z kolei ewentualne pomylenie lasu z sadem mogło mieć miejsce jedynie w odniesieniu do nieznacznej części gruntów - stanowiącej [...] ha (por. dane zawarte w wypisie z rejestru gruntów z 1971 r.). Wskazana ewentualna pomyłka nie dowodzi jednak tego, że ustalenia co do braku użytkowania tej części działki oraz znacznej części gospodarstwa były wadliwe.
Minister nie zgodził się również ze stroną, że w postępowaniu zwykłym doszło do nieprawidłowego ustalenia stanu władania, gdyż E. M. figurowała w operacie ewidencji gruntów jako osoba władająca gruntem wchodzącym w skład gospodarstwa. Po śmierci dawnej właścicielki, prawa do gruntu nabyli zatem wszyscy jej zstępni. Wskazana przez Skarżącego osoba spoza kręgu zstępnych, tj. K. G. brał udział w oględzinach omawianego gospodarstwa i nie zgłaszał uwag względem ustaleń dotyczących stanu władania (tym gospodarstwem) poczynionych w protokole z dnia [...] września 1977 r. - co czyni podniesiony zarzut bezpodstawnym.
Odnosząc się natomiast do zarzutu, iż spadkobiercy E. M. nie zostali powiadomieni o toczącym się postępowaniu w sprawie przejęcia, Minister wskazał, że okoliczność ta może stanowić ewentualną przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Nie może ona natomiast stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.
Na rozstrzygnięcie sprawy nie może mieć także wpływu zarzut dotyczący kwestii uprawiania przez K. G. i A. D. K. wszystkich gruntów wchodzących w skład omawianego gospodarstwa. Okoliczność ta nie znajduje bowiem potwierdzenia w żadnym z dokumentów, którymi dysponował ówczesny organ.
W ocenie organu brak jest równocześnie podstaw do uwzględnienia wniosku o przesłuchanie S. G., H. G., A. K.j na okoliczność tego, że należące do zstępnych E. M. gospodarstwo nie było opuszczone. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest bowiem postępowaniem całkowicie odmiennym od postępowania prowadzonego w trybie zwykłym, gdyż celem dokonywanej w postępowaniu nadzorczym weryfikacji, nie jest ustalenie, czy konkretna nieruchomość powinna zostać przejęta na własność Państwa i w konsekwencji gromadzenie na tę okoliczność dowodów jak w postępowaniu pierwotnym.
Na powyższą decyzję W. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie, z uwagi na niewyjaśnienie w prowadzonym postępowaniu wszystkich okoliczności sprawy, świadczących o konieczności stwierdzenia nieważności decyzji z 1971 r.
Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. Naruszenie przepisu art. 75 k.p.a., poprzez jego nieuwzględnienie przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
2. Naruszenie przepisu art. 7 k.p.a poprzez brak działania z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz niepodjęcie z urzędu ani na wniosek stron czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (w tym, nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków).
3. Naruszenie przepisu art. 8 k.p.a poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej z uwagi na uznaniowe odstąpienie od przeprowadzenia dowodu w sprawie.
4. Naruszenie przepisu art. 77 k.p.a poprzez niedochowanie zasady wyczerpującego zgromadzenia i rozpoznania materiału dowodowego poprzez zaniechania przesłuchania świadków, niewyjaśnienie kwestii błędnego ustalenia kręgu stron postępowania przez organ wydający decyzję z dnia [...] grudnia 1971 r., co wypełnia przesłankę z art. 156 par. 1 pkt 2 k.p.a. oraz poprzez niezbadanie, czy prawidłowo uznano w 1971 r., że nieruchomość o pow. [...] ha we wsi [...] wypełnia definicję gospodarstwa rolnego.
5. Rażące naruszenie przepisów, które świadczy o nieważności wydanej decyzji, tj.:
- art. 90 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym na dzień 1 grudnia1971r., z którego wynikało, że organ musiał zawiesić to postępowanie;
- naruszenie art. 25 k.p.a. w brzmieniu w dniu wydania decyzji, z uwagi na to, że organ nie ustalił stron postępowania, a wskazał jedynie, iż są to spadkobiercy zmarłej M. G., co doprowadziło w konsekwencji do naruszenia tego przepisu poprzez brak umożliwienia tym osobom czynnego udziału w postępowaniu o czym świadczy m. in. brak skierowania do nich decyzji o przejęciu nieruchomości. Skarżący podniósł również, że k.p.a. w tamtym okresie nie przewidywał możliwości doręczenia przez ogłoszenie, dlatego też decyzja powinna zostać doręczona bezpośrednio stronom postępowania.
W ocenie strony skarżącej w przedmiotowej sprawie wyjaśnienia wymaga również kwestia ewentualnego podziału gospodarstwa rolnego w kontekście zapisu w decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1971 r., gdzie, jako współwłaściciele gospodarstwa rolnego, o powierzchni [...] ha, figurują spadkobiercy G. M. Należy, zatem skonfrontować dowody w oparciu, o które ustalono, że podział miał miejsce (a jeśli tak, czy był to podział prawny, faktyczny, czy do użytkowania i czy ewentualnie powstałe w jego wyniku gospodarstwo rolne odpowiada cytowanej wyżej definicji (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 443/14).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – dalej jako "ppsa".
Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] nie naruszają prawa.
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było w trybie nieważnościowym na podstawie art. 156 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) – "dalej jako "k.p.a". Postępowanie takie jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 k.p.a., stąd też ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia - a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum, lecz ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach określonych przez ten przepis (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 1985 r., sygn. akt I SA 89/85, ONSA 1985, Nr 1, poz. 30). Organ orzeka wyłączenie kasacyjnie, stwierdzając nieważność decyzji albo jej niezgodność z prawem, a w przypadku braku przesłanek takiego orzeczenia - odmawia stwierdzenia nieważności decyzji.
Wśród przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a - ustawodawca wskazał także "rażące naruszenie prawa" (pkt 2 ww. § 1). W doktrynie i orzecznictwie utrwalił się pogląd, że naruszenie może być uznane za rażące, gdy jest ono oczywiste i koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W wyniku tego naruszenia powstają zatem skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować.
Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, jest wyraźne wskazanie, jaki konkretny przepis został naruszony, przy czym nie wystarczy samo tylko stwierdzenie o tym, iż doszło do takiego naruszenia prawa. Organ zobowiązany jest do wykazania, że uchybienie jakim dotknięta jest kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja, ma charakter kwalifikowany i stanowi rażące naruszenie prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji możliwe jest wtedy, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu. Przy czym nie chodzi o błędy w wykładni prawa, ale o jego przekroczenie w sposób jasny i niedwuznaczny. Tylko wówczas treść wadliwej decyzji i czynności ją poprzedzające stanowią zaprzeczenie stanu prawnego.
Reasumując z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde naruszenie prawa, a jedynie dyskwalifikujące decyzję w takim stopniu, iż niezbędne jest zniweczenie wszelkich jej następstw, w taki sposób, jakby gdyby od początku nie została wydana.
W postępowaniu nieważnościowym organ ogranicza się do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego, poczynionych w toku i na gruncie zwykłego postępowania. Oznacza to badanie ostatecznie zakończonej sprawy, na gruncie wyłącznie zgromadzonego tam materiału dowodowego, pod kątem naruszenia norm materialnych oraz procedury uregulowanej w kpa, a także przepisów o charakterze procesowym zawartych w regulacjach obejmujących prawo materialne.
W niniejszej sprawie przedmiotem badania przez organy administracji publicznej było orzeczenie Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1971 r., o przejęciu na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 15 lipca 1961 r. zmieniającą ustawę z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 32, poz. 161) oraz § 1 pkt 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198) , gospodarstwa rolnego położonego na terenie wsi [...], stanowiącego własność G. M.
Stosownie do ww. art. 2 ust. 1ustawy gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r. oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest okoliczność, czy przedmiotowe gospodarstwo rolne było "gospodarstwem opuszczonym" oraz czy wydanie kontrolowanej decyzji z pominięciem udziału w sprawie wszystkich spadkobierców zmarłej w 1962 r. właścicielki gospodarstwa wpływa na ocenę, że zapadła ona z rażącym naruszeniem prawa.
W tym zakresie wyjaśnić należy, że wcześniej powołane rozporządzenie w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych stanowiło, iż za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.
Zdaniem Sądu organy nadzoru trafnie wywiodły, że w aktach sprawy brak jest dokumentów, które zaprzeczyłyby tezie, iż kontrolowana decyzja wydana została z poszanowaniem podstawy prawnej dokonanego rozstrzygnięcia.
Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu z przeprowadzonej lustracji gospodarstwa rolnego z dnia [...] września 1971 r., w przedmiotowym gospodarstwie brak było jakichkolwiek zabudowań. Tym samym nikt w nim nie zamieszkiwał ani też nie trzymał inwentarza żywego lub martwego. Protokół potwierdza, że właścicielka gruntów zmarła przed 10 laty, a jej następcy prawni nie interesują się jego losem. Znaczna część gospodarstwa o powierzchni [...] ha została zalesiona przez Państwo lasem [...], który w dacie oględzin miał 6 lat. Obecny przy czynnościach sołtys wsi, a zarazem brat rodzony zmarłej E. M., K. G. potwierdził powyższe swoim podpisem, a ponadto podał do protokołu, że w 1971 r. użytkuje pozostałą część gruntów o powierzchni [...] ha.
Wskazane ustalenia potwierdza ponadto treść samej decyzji zawarta w jej uzasadnieniu.
Zatem uznać należy, że przedmiotowe gospodarstwo nie było uprawiane. Od kilku lat natomiast grunty zostały zalesione przez Państwo, zaś część użytkowana w 1971 r. przez K. G. nie była zapewne przedmiotem dzierżawy, skoro w/w nie podał takiej informacji w trakcie oględzin poprzedzających jego przejęcie na własność Skarbu Państwa.
Jako całkowicie nietrafne należy ocenić zarzuty Skarżącego w kwestii zaniechania prowadzenia przez organy administracji postępowania dowodowego w celu dokonania weryfikacji prawidłowości wydania kontrolowanej decyzji w świetle zgłoszonych przez niego wniosków dowodowych, w szczególności o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków.
Jak wskazano na wstępie uzasadnienia, w postępowaniu nadzorczym organ kontroli analizuje ewentualne uchybienia i wadliwości proceduralne oraz w zakresie prawa materialnego zaistniałe w toku i na gruncie postępowania zwykłego. Oznacza to całkowity zakaz gromadzenia nowego materiału dowodowego w ramach prowadzonego postępowania, ponieważ w toku postępowanie nieważnościowego, inicjowanego po przeszło 40 latach, nie ma miejsca na rekonstrukcję od nowa stanu faktycznego sprawy jak w postępowaniu zwyczajnym, aby zaprzeczyć ustaleniom zawartym w kwestionowanej decyzji.
Sąd aprobuje także pogląd organu, że zarzut Skarżącego, iż nie wszyscy następcy prawni E. M. brali udział w postępowaniu zakończonym wydaniem analizowanej decyzji, w niniejszej sprawie nie może zostać uznany za skuteczny. Ewentualne zaistnienie tej wady postępowania nie może być bowiem rozważane w kategoriach wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. - a w konsekwencji skutkować nieważnością decyzji objętej postępowaniem nieważnościowym. Zarzut pozbawienia czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym może być rozważany wyłącznie na gruncie przesłanek wznowienia postępowania, konkretnie przesłanki unormowanej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych uznaje się, że tryby nadzorcze wskazane powyżej mają charakter rozłączny - w związku z czym w postępowaniu nieważnościowym nie można orzekać o podstawach wznowienia postępowania. Tryby te są w stosunku do siebie niekonkurencyjne, tzn. nie mogą być stosowane zamiennie, albowiem każdy z nich ma na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji.
Sąd nie znalazł także podstaw do uwzględnienia zarzutu W. M. odnoszącego się do niewyjaśnienia przez organ kwestii dokonania ewentualnego podziału gospodarstwa rolnego E. M. pomiędzy jej spadkobierców. Zważyć bowiem należy, że dokonanie jakiegokolwiek podziału o charakterze faktycznym pozostaje bez wpływu na prawidłowość kontrolowanej decyzji, natomiast w aktach sprawy nie ma żadnego dokumentu, który by uprawdopodobnił dokonanie przez nich podziału prawnego. Przeciwnie, przedstawienie przez Skarżącego postanowienia spadkowego po zmarłej Matce wydanego w 2013 r. jednoznacznie wskazuje, że jej następcy prawni uzyskali potwierdzenie swoich praw dopiero w tej dacie, a zatem nie mogli wcześniej czynić żadnych skutecznych czynności majątkowych odnośnie masy spadkowej, niezależnie od tego co weszło w jej skład.
Słusznie zatem organy orzekające w niniejszej sprawie uznały, że brak jest przesłanek do stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia. Sąd podziela jednocześnie w całości rozważania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dotyczące spełnienia przesłanek powodujących konieczność uznania przedmiotowego gospodarstwa za opuszczone.
W tych okolicznościach Sąd uznał, iż organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy jej rozstrzyganiu. Zarówno Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi jak i Wojewoda [...] przekonująco uzasadnili swoje stanowisko, spełniając wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a. i zyskując całkowitą aprobatę Sądu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia
2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło