I SA/Wa 1409/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Krystyna Kleiber (spr.) NSA Anna Lech Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2004 r. sprawy ze skargi Z.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń rodzinnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Centrum Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...] w części odmawiającej świadczeń rodzinnych na rzecz T.P.; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA/Wa 1409/04 UZASADNIENIE Kierownik Centrum Pomocy Społecznej w [...] działający z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] maja 2004 r., decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. przyznał Z.P. - zasiłek rodzinny na K.P. na okres od [...]maja 2004 r. do[...]sierpnia 2005 r. w kwocie po [...] zł miesięcznie, - dodatek z tytułu samotnego wychowania K.P. w kwocie [...] zł na okres od [...] maja 2004 r. do [...] sierpnia 2005 r., - dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego K.P., wyprawkę w kwocie [...] zł, a odmówił wypłacenia – zasiłku rodzinnego na syna T.P. oraz - dodatku z tytułu samotnego wychowywania T.P., - dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego T.P., - dodatku z tytułu podjęcia przez T.P. nauki poza miejscem zamieszkania. W uzasadnieniu decyzji nie wskazano żadnych okoliczności, które miałyby stanowić podstawę jej wydania. Odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyła Z.P. Decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika Centrum Pomocy Społecznej w [...] uzasadniając decyzję w sposób następujący. Z.P. złożyła w dniu [...] maja 2004r. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego dla dwojga dzieci T.P. ur. [...] kwietnia 1985r. i K.P. ur.[...] lipca 1986r. z tytułu samotnego wychowywania dzieci, rozpoczęcia roku szkolnego oraz podjęcia przez T.P. nauki poza miejscem zamieszkania. Oświadczyła, iż nie wychowuje dzieci razem z ich ojcem, jest osobą rozwiedzioną i załączyła wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 1987 r. rozwiązujący małżeństwo zawarte pomiędzy Z.P. z d. S. z A.P. Złożyła zaświadczenie z dnia [...] maja 2004 r. z Powiatowego Urzędu Pracy w [...] o zarejestrowaniu jej jako osoby bezrobotnej i pobraniu za miesiąc kwiecień 2004 r. zasiłku rodzinnego na dwie osoby w wysokości [...] zł, a zaświadczenie o dochodach Z.P. z dnia [...] kwietnia 2004 r. wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], wskazuje, że Z.P. uzyskała dochód za 2002 r. w wysokości 5368,20 zł. Córka wnioskodawczyni uczęszcza do Zespołu Szkół [...] w [...] do klasy pierwszej, a syn T.P. jest słuchaczem semestru drugiego 3 letniego liceum zaocznego z terminem ukończenia szkoły – 2006 r. a nadto przebywa w Ośrodku [...] [...] [...] [...] [...] od dnia [...] stycznia 2003r. Koszty ponoszone przez matkę – Z.P. związane z pobytem syna T. w Ośrodku oraz uczęszczania do szkoły wynoszą ok. [...] zł i składają się na nie: [...],[...],[...] i [...] oraz [...]. Dobrowolna składka na rzecz Ośrodka, czesne za szkołę ([...] zł za miesiąc) oraz dojazdy do szkoły - [...] zł miesięcznie. Dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł [...]zł. Stosownie do art. 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228 poz. 2255), zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w rodzinie zastępczej, a przepisy wymienionej ustawy przewidują jedynie możliwość odliczenia od dochodu kwot ponoszonych w związku z pobytem dzieci w placówkach zapewniających utrzymanie i w oparciu o dochód pomniejszony o wskazane kwoty, ustala prawo do zasiłku rodzinnego. Natomiast dodatki do zasiłku rodzinnego mogą przysługiwać wyłącznie wtedy, kiedy ustalono prawo do zasiłku rodzinnego na wskazane imiennie dziecko. Decyzję zaskarżyła Z.P. składając skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wnosiła o rozpatrzenie sprawy pod kątem przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci, dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz dodatku z tytułu podjęcia nauki przez dziecko poza miejscem zamieszkania dla syna – T.P. - ur. [...] kwietnia 1985 r., kwestionując dokonaną interpretację przepisów ustawy. Podkreśliła, że instytucja zapewniająca całodobowe utrzymanie, to taka, która zapewnia "nieodpłatnie pełne utrzymanie, w tym wyżywienie, zakwaterowanie i umundurowanie". Natomiast w przypadku syna - przebywa on w ośrodku, który zapewnia mu faktycznie wyżywienie i zakwaterowanie, ale opłacane z dobrowolnych składek rodziców, w tym także i jej. Nikt nie zapewnia im umundurowania, żadnych rzeczy dotyczących ubrania, czy utrzymania higieny osobistej, we wszystko to musi wyposażyć syna sama, czyli w ubrania, środki czystości, środki higieniczne, przybory i podręczniki szkolne. Ośrodek, w którym przebywa syn nie jest instytucją zapewniającą wszystko, zapewnia tylko łóżko i dach nad głową, o wszystkie inne potrzebne do przeżycia rzeczy musi zabezpieczyć wnioskodawczyni. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) Sąd rozstrzyga w granicach danej prawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skarg oraz powołaną podstawę prawną. Z tego względu wychodząc poza wnioski skarżącej Z.P., Sąd uchylił decyzje obu organów administracji publicznej. Podstawą wniosku Z.P. są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228 poz. 2255 z późniejszymi zmianami). Zgodnie z art. 4 powołanej ustawy zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka albo jednemu z rodziców albo faktycznemu opiekunowi dziecka lub osobie uczącej się, a stosownie do art. 5, wówczas gdy dochód rodzinny na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł miesięcznie. Przepis art. 6 ustawy stanowi, że zasiłek przysługuje do czasu ukończenie przez dziecko 18-tego roku życia, albo 21-szego roku, jeżeli uczy się. Przepis art. 7 pkt. 1 ustawy wyłącza możliwość przyznania zasiłku, jeżeli dziecko przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w rodzinie zastępczej. W art. 3 ustawy znajduje się ustawowe wyjaśnienie niektórych pojęć i zapis w pkt 7 stanowi, że "jeżeli w ustawie jest mowa o instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie - oznacza to dom pomocy społecznej, placówkę opiekuńczo-wychowawczą, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, zakład opiekuńczo-leczniczy, zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy, a także szkołę wojskową lub inną szkołą zapewniającą nieodpłatnie pełne utrzymanie, w tym wyżywienie, zakwaterowanie i umundurowanie", a art. 5 ust.7 "w przypadku gdy członek rodziny przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie i nie ponosi opłaty za pobyt, ustalając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, nie uwzględnia się osoby przebywającej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie". Wymienione przepisy zakreślają ramy ustaleń faktycznych, niezbędnych dla uwzględnienia bądź oddalenia wniosku Z.P. o przyznaniu zasiłku rodzinnego dla syna T.P. W odniesieniu do uprawnień syna T. zauważyć należy, że T.P. urodzony [...] kwietnia 1985 r. zarówno w dacie decyzji organu I instancji jak i Samorządowego Kolegium Odwoławczego miał ukończone 18 lat. Teoretycznie wiec on sam mógł ubiegać się o zasiłek, mogła też jego matka, która wyłącznie łoży na jego utrzymanie. Na pewno jednak przesłanką niezbędną jest niewykonywanie obowiązku alimentacyjnego przez ojca wobec syna jak też wywiązywanie się przez dziecko z obowiązku nauki. Tymczasem Kierownik Centrum Pomocy Społecznej nie ustalił czy T.P. dochodził osobiście, do czego jest uprawniony, obowiązku alimentacyjnego ojca, jak też czy szkoła do której uczęszcza – Zaoczne Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych jest placówką umożliwiającą równoczesną pracę zarobkową. Nie wyjaśnił też czy przebywając w niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej – Ośrodku [...] [...] [...] [...] [...] jest uczniem mieszczącej się tam szkoły – o ile jest tam prowadzona. Dostarczone zaświadczenie z tej placówki zawiera pozycje "czesne za szkołę 100 zł". Ustalenia takie są niezbędne do uznania czy Zaoczne Liceum w [...] to jedyne miejsce kształcenia T.P. czy też równolegle uczy się w Ośrodku [...]. Kierownik Centrum Pomocy Społecznej powinien też dążyć do ustalenia czy pobyt w Ośrodku w [...] ma uzasadnione podłoże lecznicze i czy nie zachodzi przypadek, o którym mowa w ust.2 art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. tj. możliwość występowania różnego stopnia niepełnosprawności. Lakoniczne w aktach sprawy dane o Ośrodku [...] [...] nie pozwalają stwierdzić czy jest on placówką, o której mowa w art. 3 pkt 7 i art. 5 pkt 7 tj., placówką, w której jest całodobowe utrzymanie i czy całkowicie czy częściowo finansowane przez leczących się lub ich rodziny, a w jakim stopniu z dotacji budżetowych. Dopiero wówczas ocenić można czy i w jaki sposób Z.P. ponosi koszty utrzymania swojego syna T. Wobec braków w postępowaniu administracyjnym – decyzje obu instancji należało uchylić. Organy administracji państwowej zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jak też do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, czuwając, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu, nie ponosiły szkody z powodu nieznajomości prawa – art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Podstawą wydanego orzeczenia jest art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270, a stosownie do przepisu art. 152 stwierdzono, że decyzja w części zaskarżonej nie podlega wykonaniu.