I SA/Wa 1423/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędziowie: WSA Agnieszka Miernik (spr.) WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi T. S. i S. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania oddala skargę. Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt o pow. [...] m2, zajęty pod część drogi wojewódzkiej nr [...] – ul. [...] w W., oznaczony w ewidencji gruntów jako część dz. ew. nr [...] z obrębu [...], pochodzący z księgi hipotecznej "[...]". Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: T. S. i S. C. wnioskiem z dnia 20 grudnia 2005 r. wystąpili o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), powoływanej dalej jako "Przepisy wprowadzające (...)". Prezydent W. decyzją z dnia [...] marca 2012 r. umorzył postępowanie wszczęte powyższym wnioskiem, jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że opisany grunt znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), powoływanego dalej jako "dekret". Z kolei z mocy art. 1 dekretu wszystkie gruntu położone na obszarze W. przeszły, z dniem jego wejścia w życie, na własność gminy W., a następnie w 1950 r. stały się własnością Skarbu Państwa. Wobec tego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie art. 73 ustawy – Przepisy wprowadzające (...). Skoro przedmiotowa nieruchomość stanowi już własność Skarbu Państwa, Prezydent W. uznał, że bezprzedmiotowe jest również prowadzone w ww. trybie postępowania o odszkodowanie. Na skutek odwołania od powyższej decyzji, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2012 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2012 r. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy – Przepisy wprowadzające (...), własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego mogą stać się z dniem 1 stycznia 1999 r. jedynie te nieruchomości, które w dacie 31 grudnia 1998 r. nie stanowiły ich własności. Skoro zatem, jak wynika z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r., przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła już własność Skarbu Państwa, bowiem na mocy dekretu z dnia 26 października 1945 r. stała się własnością gminy W., a od 1950 r. Skarbu Państwa, to grunt ten nie może stanowić przedmiotu odszkodowania w trybie art. 73 ustawy – Przepisy wprowadzające (...). Organ wskazał jednocześnie, że kwestię odszkodowań za nieruchomości, które na podstawie dekretu z 1945 r. przeszły na własność Skarbu Państwa, reguluje przepis art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 ze zm.). Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli T. S. i S. C., wnosząc o uchylenie decyzji organu I i II instancji. W uzasadnieniu skargi wskazali, że Prezydent W. decyzjami z dnia [...] stycznia 2005 r. przyznał im prawo użytkowania wieczystego do trzech działek spośród całej nieruchomości przejętej na podstawie dekretu z 1945 r. We wszystkich trzech decyzjach organ wskazał przy tym, że wniosek skarżących dotyczący działki o pow. [...] m2, zostanie rozpatrzony odrębną decyzją. Wobec nierozstrzygnięcia sprawy w tym przedmiocie, skarżący wystąpili o przyznanie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę. Przy tym zarówno z wniosku, jak również z odwołania, w których skarżący przywołali ww. decyzje o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego, jasno wynika, że żądanie dotyczy uzyskania odszkodowania w związku z unieważnieniem decyzji wydanych w trybie dekretu z 1945 r. W tej sytuacji organy obowiązane były wyjaśnić, jaka jest podstawa żądania odszkodowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując pod tym kątem kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że w art. 73 ustawy - Przepisy wprowadzające (...) ustawodawca uregulował kwestię zajęcia pod drogi publiczne, bez wywłaszczenia, gruntów nie stanowiących własności Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością tych podmiotów. Nabycie własności stwierdza właściwy wojewoda w drodze decyzji, która stanowi podstawę ujawnienia prawa w księdze wieczystej. Za przejęcie nieruchomości jej właścicielowi przysługuje odszkodowanie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, ustalane na jego wniosek złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Przepis art. 105 § 1 kpa stanowi z kolei, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz doktrynie przyjmuje się natomiast, że z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia, gdy istnieją okoliczności czyniące wydanie decyzji administracyjnej rozstrzygającej sprawę co do jej istoty prawnie niemożliwym z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli zabraknie któregokolwiek z elementów tego stosunku materialnoprawnego. Sprawa administracyjna jest więc bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 kpa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (por. wyroki NSA z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt II OSK 286/05; Lex nr 190997; z dnia 21 lutego 2006 r. sygn. akt I OSK 967/05, Lex nr 201507; B.Adamiak, J.Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2000, s. 426 – 428; M.Jaśkowska, A.Wróbel: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2000, s. 577). Z bezprzedmiotowością postępowania mamy zatem do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych, przedmiotowa nieruchomość o pow. [...]m2, zajęta pod część drogi wojewódzkiej nr [...] – ul. [...] w W., oznaczona w ewidencji gruntów jako część dz. ew. nr [...], pochodząca z księgi hipotecznej "[...]", objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, na mocy którego wszystkie gruntu położone na obszarze W. przeszły, z dniem jego wejścia w życie, na własność gminy W., a następnie z mocy art. 32 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130), stały się własnością Skarbu Państwa. Powyższe stało się podstawą umorzenia, prowadzonego przed Wojewodą [...], w trybie art. 73 ustawy – Przepisy wprowadzające (...), postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia przez Województwo [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przedmiotowej nieruchomości (decyzja z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...]). Skoro zatem, jak wskazano powyżej, własnością Skarbu Państwa w trybie art. 73 ust. 1 ustawy – Przepisy wprowadzające (...), mogą stać się jedynie nieruchomości które w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiły jego własności, a w niniejszej sprawie Skarb Państwa w tej dacie właścicielem nieruchomości już był, bowiem nabył ją w trybie dekretu z 1945 r., to bezprzedmiotowym było orzekanie o przyznaniu odszkodowania za ww. grunt w trybie art. 73 ust. 4 ustawy – Przepisy wprowadzające (...). Wskazać ponadto należy, że z wnioskiem o przyznanie odszkodowania w trybie art. 73 ustawy – Przepisy wprowadzające, mogły wystąpić jedynie podmioty legitymujące się na dzień 31 grudnia 1998 r. prawem własności nieruchomości. Skoro zatem skarżący w tej dacie nie byli właścicielami nieruchomości, bowiem jak już wskazano, jej właścicielem na mocy dekretu z 1945 r. był Skarb Państwa, to tym samym uznać należało, że również i z tej przyczyny postępowanie niniejsze stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących nierozpoznania przez organ wniosku skarżących o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu o pow. [...] m2, wskazać należy, że wobec zawartego w decyzjach Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2005 r. stwierdzenia, że wniosek ten zostanie rozpatrzony odrębną decyzją, stronie przysługiwała skarga na bezczynność organu w tym przedmiocie. Kwestia ta nie może być natomiast przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie, która dotyczy umorzenia postępowania prowadzonego w trybie art. 73 ust. 4 ustawy – Przepisy wprowadzające (...). Nie mogą prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji również zarzuty skargi dotyczące niedostatecznego wyjaśnienia przez organy żądania strony. We wniosku z dnia 20 grudnia 2005 r. skarżący wyraźnie wskazali, że wnoszą o przyznanie odszkodowania w trybie art. 73 ustawy – Przepisy wprowadzające (...) i w takim też trybie żądanie to zostało rozpoznane. Prezydent W. w piśmie z dnia 15 maja 2006 r. szczegółowo wyjaśnił treść art. 73 ustawy – Przepisy wprowadzające (...) wskazując, że dotyczy on nieruchomości nie stanowiących własności Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Argumenty, podniesione dopiero w skardze, co do braku rozpoznania przez organ żądania wniosku, w sytuacji, gdy organ wiedział, że przedmiotowy grunt jest gruntem dekretowym, mogłyby odnieść skutek, gdyby podniesione zostały w toku postępowania administracyjnego. Zauważyć przy tym należy, że Wojewoda [...] mając na względzie to, że przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z 1945 r., pouczył jednocześnie skarżących, że kwestię odszkodowań za nieruchomości, które na podstawie dekretu przeszły na własność Skarbu Państwa, reguluje przepis art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) orzekł jak w sentencji wyroku.