I SA/Wa 1424/12

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A.D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2013 r. sygn. I SA/Wa 1424/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A.D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2012 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Pełnomocnik substytucyjny skarżącego w piśmie z dnia 21 stycznia 2013 r., zwracając się o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku oraz jego doręczenie wraz z uzasadnieniem, wystąpił o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w części dotyczącej opłaty od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W wypełnionym formularzu PPF skarżący zwrócił się z kolei o pełne zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Skarżący, przedstawiając swoją sytuację materialną i osobistą, wyjaśnił jednocześnie, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną. Źródłem utrzymania obojga są świadczenia emerytalne (jego oraz żony) w łącznej wysokości [...] zł. Wnioskodawca, jak wyjaśnił, zamieszkuje w domu jednorodzinnym, stanowiącym przedmiot własności córki. Koszty eksploatacyjne utrzymania domu ponoszone są przez skarżącego. Skarżący w uzasadnieniu wniosku wskazał na pozostałe koszty, które zobowiązany jest w skali roku ponosić (utrzymanie samochodu, koszty leczenia, zakup żywności). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest natomiast możliwe wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wniosek osobiście złożony przez skarżącego nie może być w rozpoznawanej sprawie traktowany jako pozostający w sprzeczności z treścią wniosku złożonego przez jego pełnomocnika w związku z tym, że zakres żądanego przez stronę uprawnienia wynikającego z prawa pomocy (pełne zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu) odnosi się do tej postaci wskazywanego prawa, które nie stanowiło przedmiotu wniosku zgłoszonego przez pełnomocnika (skarżący ponowił jednocześnie żądanie zwolnienia go z opłaty kancelaryjnej). Nie można zatem przyjąć, by wystąpienie przez skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym stanowiło czynność sprostowania bądź odwołania oświadczenia pełnomocnika, podlegającą ocenie odnośnie do jej dopuszczalności (art. 41 p.p.s.a.). Merytoryczne odniesienie się do wniosku skarżącego poprzedzone musi zostać jednocześnie wyjaśnieniem, że w wyniku rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym z dnia 11 sierpnia 2012 r., postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2012 r. ustanowiono dla wnioskodawcy z urzędu w toczącym się postępowaniu z jego skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2012 r. pełnomocnika (adwokata), odmawiając jednocześnie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. Po wydaniu przez Sąd I instancji orzeczenia oddalającego skargę skarżący nie przestał być reprezentowany przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika, co powoduje, że nie jest możliwe ocenienie podstaw wniosku we wskazywanej części, albowiem wniosek ten dotyczy uprawnienia, które strona postępowania już (w dalszym ciągu) posiada. Tej części żądania, w której skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, nadać należy charakter wniosku o zmianę postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w związku z tym, że zaznaczona materia wchodziła w zakres rozstrzygnięcia z dnia 30 sierpnia 2012 r. W myśl art. 165 p.p.s.a., zmiana postanowienia odmawiającego zwolnienia skarżącego z kosztów sądowych, co obejmuje również wnioskowane przez pełnomocnika skarżącego zwolnienie z opłaty kancelaryjnej, jest możliwa w przypadku stwierdzenia, że w sprawie doszło do zmiany okoliczności faktycznych, której następstwem jest brak możliwości ponoszenia przez stronę kosztów postępowania w wysokości dotąd ustalonej. W przywołanym postanowieniu z dnia 30 sierpnia 2012 r. przyjęto, że wysokość uzyskiwanego przez rodzinę wnioskodawcy dochodu jest wystarczająca, by był on w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – wygospodarować środki pieniężne na poniesienie kosztów sądowych jednorazowo do wysokości 200 zł. Tak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, jak i wpis od skargi kasacyjnej związane są z obowiązkiem uiszczenia kosztów sądowych, których wysokość nie przekracza wymienionej wyżej kwoty – stosownie do § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wpis od skargi kasacyjnej w rozstrzyganym przypadku wynosi 100 zł (opłata kancelaryjna jest wyznaczona na tę samą kwotę). Powyższe oznacza, że przyczyna zmiany postanowienia w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych powinna tkwić w istotnym zubożeniu skarżącego, które nie pozwala mu w chwili obecnej na partycypowanie w kosztach postępowania sądowego na zasadach wcześniej przez Sąd ustalonych (por. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r. sygn. II OZ 102/13; postanowienie NSA z 10 października 2012 r. sygn. II OZ 878/12). Z przedstawionych przez skarżącego wyjaśnień nie wynika jednak, by w ocenianym półroczu doszło do znacznego obniżenia deklarowanych dochodów gospodarstwa domowego lub istotnego zwiększenia jego wydatków. W świetle sporządzonego przez wnioskodawcę bilansu zarówno dochody jego i małżonki z tytułu otrzymywanych świadczeń ([...] zł) są podobne, jak i poziom obciążenia finansowego rodziny pozostał bez zmian, skoro przywoływane wydatki, tak w zakresie ich rodzaju, jak również poziomu obciążenia, z którym się one wiążą, były już albo wcześniej zgłaszane (akcentowany wcześniej fakt ponoszenia znaczących wydatków na leczenie), albo podlegały uwzględnieniu, gdyż należy je uznać za typowe dla ocenianego przypadku (wydatki z tytułu eksploatacji domu i wydatki na konieczne utrzymanie dwuosobowej rodziny). Skarżący w dalszym ciągu zamieszkuje w poprzednim miejscu (dom należący do córki), nie zmienił się także zbiór pozostałych przedmiotów majątkowych do niego należących, z którymi łączy się obowiązek ponoszenia określonych wydatków (wymieniony szczegółowo we wniosku samochód osobowy). Obciążenie finansowe wynikające z podjęcia przez skarżącego czynności zmierzających do wniesienia skargi kasacyjnej od orzeczenia sądu I instancji konfrontowane z poziomem dochodów i wydatków rodziny nie prowadzi zatem do przyjęcia oceny, która nakazywałaby uznanie, że dotychczasowe ustalenia odnoszące się do możliwości finansowych wnioskodawcy, ze względu na zmianę istotnych elementów składających się na tę ocenę, powinny zostać w postępowaniu sądowym poddane modyfikacji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 165 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.