I SA/Wa 1428/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2009 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K. K. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w W., [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych. Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r. wydanej przez Prezydenta Miasta W. o odmowie przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na opłatę wody, gazu i czynszu mieszkaniowego w wysokości [...] zł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z 10 czerwca 2008 r. J. S. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy W. o pomoc m.in. na zapłatę za gaz, wodę i czynsz mieszkaniowy w kwocie [...] zł. Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. orzeczono o odmowie przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na opłatę wody, gazu i czynszu mieszkaniowego w wysokości [...] zł. Od powyższej decyzji w ustawowym terminie odwołał się J. S. Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało na przepisy art. 3 i 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Organ podkreślił, że decyzje dotyczące przyznania lub odmowy przyznania zasiłku celowego mają charakter uznaniowy. Zdaniem organu II instancji organ I instancji nie przekroczył granic uznania. Przyznanie zasiłku celowego nie jest obowiązkiem organów, a ośrodki pomocy społecznej zachowują w tej mierze znaczny zakres swobody zarówno w ocenie warunków bytowych osoby zainteresowanej jak i w ocenie okoliczności sprawy. Organ wskazał, że przy wydawaniu decyzji należy brać pod uwagę zarówno ograniczone środki finansowe i potrzeby innych podopiecznych. Wobec tego konieczne jest dokonywanie wyborów, które ze zgłaszanych potrzeb powinny być zaspokajane w pierwszej kolejności. Nie jest bowiem możliwe aby przy ograniczonych środkach jakimi dysponuje Ośrodek Pomocy Społecznej realizował on wszystkie wnioski o pomoc składane przez zainteresowanych, w sytuacji gdy pod opieką tego Ośrodka znajduje się wielu klientów w takiej samej albo nawet gorszej sytuacji materialnej oraz o takich samych lub nawet większych potrzebach. Organ wskazał, że wnioskodawca stale wysuwa roszczenia wobec Ośrodka Pomocy Społecznej i brak jest możliwości zadośćuczynienia wszelkim zgłaszanym wnioskom o pomoc finansową. Ośrodek dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi na udzielanie pomocy wszystkim swoim klientom i z tego powodu konieczne jest dokonywanie wyborów, które ze zgłaszanych potrzeb powinny być zaspokajane w pierwszej kolejności. Wnioskodawca korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej od 1998 r. i systematycznie udzielana jest mu pomoc zarówno w formie rzeczowej (talony obiadowe) oraz finansowej (zasiłki). Tylko w okresie od stycznia do czerwca 2008 r. uzyskał pomoc na ogólną kwotę [...] zł. Organ podniósł, że skarżący posiada nieruchomość w Mszczonowie i w sytuacji gdy oczekuje pomocy ze środków publicznych powinien najpierw wykorzystać własne możliwości. Osoba oczekująca pomocy zobowiązana jest do współpracy z Ośrodkiem Pomocy Społecznej celem udzielenia sobie pomocy oraz wyjścia z trudnej sytuacji, w której się znajduje, a nie jedynie zgłaszać bezwarunkowe postulaty o kolejną pomoc finansową. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy społecznej – osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Z kolei rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Odnosząc się jeszcze do treści odwołania organ wskazał, że kwestie innej pomocy (opłaty za okulary, leki) zostały rozpatrzone odrębnymi decyzjami i nie stanowią przedmiotu rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji. Organ powołując się na orzecznictwo sądowe dotyczące pomocy w formie zasiłku celowego na opłatę czynszu wskazał, że spłata zadłużenia z tytułu czynszu mieszkaniowego nie może być uznana za niezbędną potrzebę bytową uzasadniającą przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej. Zaległości czynszowe – chociaż obciążają dłużnika i mają wpływ na jego sytuację życiową – nie mogą być uważane za potrzebę osobistą, gdyż bezpośrednią korzyść z przyznanego zasiłku odniesie wierzyciel. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. S. Wskazał na swoją trudną sytuację zdrowotną i osobistą. Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z 13 lutego 2009 r. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Wskazał na naruszenie przez organy przepisów art. 7 i 79 kpa oraz art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Podniósł, że uznaniowość decyzji administracyjnej nakłada na organy podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu sprawy. Zarzucił, że organy bezpodstawnie przyjęły, że skarżący nie wykorzystuje swoich możliwości w poprawieniu sytuacji materialnej, gdyż skarżący będący w konflikcie ze współwłaścicielką nieruchomości w M. nie może tą nieruchomością dysponować. Wskazał, że skarżący jest chory i jego jedynym źródłem utrzymania jest pomoc społeczna. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co skutkuje oddaleniem skargi wobec jej niezasadności. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 59 z późn. zm.), pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Prawidłowo organ uznał, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Wobec tego samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia, ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać świadczenie. Uznanie administracyjne obejmuje ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżącego, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącemu zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Jak słusznie wskazał organ II instancji uznanie administracyjne obejmuje prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz finansowych możliwości ośrodków pomocy społecznej. Wiadomo jest, że organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Dlatego w przypadku decyzji uznaniowej działanie organu oznacza załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków (por. wyrok NSA z 19 VI 2007 r sygn. I OSK 1464/06 lex nr 299415). Kontrolując decyzję uznaniową Sąd ustala, czy dopuszczalne było jej wydanie, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania oraz czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze, nie budzi zastrzeżeń Sądu przekonująca argumentacja organów, uzasadniająca odmowę przyznania zasiłku celowego na opłatę wody, gazu i czynszu za mieszkanie. Zważyć należy, że skarżący od 1998 r. objęty jest różnymi formami pomocy społecznej: zasiłek stały, opłata ubezpieczenia, zasiłki celowe na zakup leków, okularów, na leczenie, na zakup żywności i artykułów chemicznych, pomoc w postaci posiłków wydawanych przez stołówkę "[...]". Tylko w pierwszym półroczu 2008 r. skarżący otrzymał (łącznie z wyrównaniem zasiłku stałego) pomoc finansową w kwocie ponad [...] zł (wyliczenie k. 166 akt adm.). Odmowa przyznania pomocy na opłacenie gazu, wody i czynszu w sytuacji zaspakajania innych niezbędnych potrzeb życiowych skarżącego oraz gdy skarżący nie może się wylegitymować dowodami na to, że koszty tego rodzaju faktycznie ponosi (opłaty za gaz uiściła synowa zamieszkująca w tym samym lokalu co skarżący), nie nasuwa zastrzeżeń. Znaczenie ma też brak tytułu prawnego do lokalu i zadłużenie na kwotę ponad [...] zł (wyrok Sądu Rejonowego dla W. z 14 I 2008 r. I [...]). Z tych przyczyn odmowa nie narusza też zasady swobodnego uznania organu. Zważyć bowiem należy, że organ pomocy społecznej zaspakaja także potrzeby innych osób. Jak wskazał organ I instancji w dacie wydawania decyzji pozostało do rozpoznania jeszcze 30 wniosków o pomoc. Wobec tego organ nie może koncentrować się na zaspokojeniu wszystkich zgłoszonych przez skarżącego potrzeb, z pokrzywdzeniem innych osób potrzebujących koniecznego wsparcia finansowego. Wbrew zarzutom skargi organ nie może pomijać okoliczności, że skarżący wraz z siostrą posiada majątek, który wprawdzie jest przedmiotem postępowań sądowych, jednakże nie oznacza to, że skarżący nie może tym udziałem rozporządzać, np. zbyć w celu poprawy swojej sytuacji materialnej. Niezasadne są też zarzuty zawarte w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego z 13 lutego 2009 r. odnośnie naruszenia przez organy przepisów art. 7, 77 kpa oraz art. 3 i 39 ustawy o pomocy społecznej. Organy obydwu instancji wszechstronnie i zgodnie z przepisami prawa przeprowadziły postępowanie (w tym wywiad ) i wydały trafne rozstrzygnięcie. Skarżący jest objęty stałą pomocą w różnych formach, właśnie z uwagi na stan zdrowia i sytuację materialną. Jednakże jak wyżej wskazano, nie każde żądanie może być zaspokojone przez organ. Rekapitulując, należy stwierdzić, że nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w kwestii podjętego rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 wyżej powołanej ustawy.