I SA/Wa 1432/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2011 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [....] grudnia 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego K. P. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [....] orzekającą o obowiązku zwrotu przez K. P. należności otrzymanych przez uprawnionego K. P. w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, iż decyzją Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2009 r. orzeczono o obowiązku zwrotu należności otrzymanych przez K. P. reprezentowanego przez A. P., w okresie od października 2008 r. do 30 września 2009 r., z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, iż na podstawie decyzji z dnia [...] października 2008 r. w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. wypłacono na rzecz osoby uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie [...] zł. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378 ze zm.) dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej łącznie z ustawowymi odsetkami. Od decyzji odwołanie wniósł K. P. argumentując, że organ orzekający nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego i obciążył go obowiązkiem zwrotu świadczeń alimentacyjnych otrzymanych przez A. P. Odwołujący wskazał, że przeciwko A. P. toczy się postępowanie karne dotyczące poświadczenia nieprawdy, a przed Sądem Rejonowym [...] zawisła sprawa o ustalenie, że obowiązek alimentacyjny wygasł z dniem 1 stycznia 2008 r.. Odwołujący podał, że od 1 stycznia 2008 r. syn K. P. zamieszkuje z ojcem – K. P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie wskazało, że z zebranych materiałów dowodowych wynika, iż wyrokiem z dnia 16 września 1997 r. sygn. akt [....] Sąd Rejonowy dla W. zasądził alimenty na rzecz K. P. w wysokości [...] zł miesięcznie oraz A. P. w wysokości [...] zł miesięcznie. Z zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji z [...] sierpnia 2008 r. wynika, że w okresie ostatnich dwóch miesięcy egzekucja alimentów okazała się bezskuteczna. W związku z powyższym A. P. wystąpiła o świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] przyznano A. P. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionego K. P. w wysokości [....] zł od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. Organ odwoławczy wskazując na treść przepisów art. 27 ust. 1, 1a, 2 i 3 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wyjaśnił, że organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W konsekwencji decyzją z [...] grudnia 2009 r. Prezydent W. orzekł o obowiązku zwrotu należności otrzymanych przez uprawnionego K. P., reprezentowanego przez A. P. w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w aktach sprawy znajdują się dwa wykluczające się oświadczenia K. P. i A. P. dotyczące miejsca pobytu syna K. W ocenie organu odwoławczego w przedstawionym stanie faktycznym, miejsce pobytu dziecka nie ma znaczenia przy wypłacie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Do czasu zmiany wyroków przez Sąd w kwestii alimentów i miejsca pobytu dziecka, organ administracji jest związany prawomocnym wyrokiem i zobowiązany do wypłaty świadczeń zgodnie ze złożonym wnioskiem. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K. P. W ocenie skarżącego decyzja jest wadliwa, gdyż została wydana pomimo tego, iż A. P. nie była uprawniona do pobierania świadczeń. Skarżący podniósł, iż A. P. ukryła przed organem fakt, iż uprawniony do alimentów z nią nie zamieszkuje. K. P. od stycznia 2008 r. przebywa na stałe pod wyłączną opieką ojca. K. P. złożył pozew o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności od 1 grudnia 2008 r., a zatem organ powinien zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd zasadności powództwa przeciwewgzekucyjnego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 3 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 786/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę K. P. oddalił. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 299/11 powyższy wyrok uchylił i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż wobec orzeczenia prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. sygn. akt [....] o pozbawieniu wyroku zasądzającego alimenty od K. P. wykonalności począwszy od 1 stycznia 2008 r., w tym okresie nie można było uznać go za dłużnika alimentacyjnego zobowiązanego, w myśl art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, do zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. W związku z powyższym Sad uznał, iż Sąd I instancji dokonał błędnej oceny prawnej w tym zakresie i przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie niezbędna jest ponowna analiza wyroku Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. sygn. akt [....]. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należy uznać za zasadną. Zgodnie z art. 190 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku zaś z dnia 17 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 299/11 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż pozbawienie wykonalności prawomocnego wyroku zasądzającego alimenty (brak tytułu wykonawczego) powoduje, że dłużnik alimentacyjny nie jest już osobą, od której organ właściwy wierzyciela może żądać zwrotu kwot wypłaconych z funduszu alimentacyjnego od dłużnika alimentacyjnego . Podstawę materialnoprawną decyzji organu I instancji orzekającej o obowiązku zwrotu należności otrzymanych przez uprawnionego K. P., reprezentowanego przez A. P., w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 4.800 zł w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji, stanowił art. 27 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7). Zgodnie z treścią art. 27 ust. 1 tej ustawy dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej łącznie z ustawowymi odsetkami. Stosownie zaś do art. 27 ust. 2 tej ustawy organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Dłużnikiem alimentacyjnym w świetle art. 2 pkt 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dłużnikiem alimentacyjnym jest osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. Zgodnie z art. 776 Kodeksu postępowania cywilnego tytułem wykonawczym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Tytuł wykonawczy, stanowiąc podstawę prowadzenia określonego postępowania egzekucyjnego, wyznacza jego przedmiot i wskazuje strony postępowania egzekucyjnego. Nie jest zaś możliwe prowadzenie egzekucji po pozbawieniu tytułu wykonawczego wykonalności. W rozpoznawanej sprawie podstawę prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko K. P. stanowił wyrok zaoczny Sądu Rejonowego [....] z dnia [...] września 1997 r. sygn. akt [...] zaopatrzony w klauzulę wykonalności z dnia [...] września 1997 r. Tak więc wyrok ten zaopatrzony w klauzulę wykonalności stanowił tytuł wykonawczy w rozumieniu art. 776 kpc, zgodnie z którym K. P. był osobą zobowiązaną do alimentów na rzecz K. P., a ponieważ egzekucja wobec niego okazała się bezskuteczna, świadczenie alimentacyjne zostało wypłacone osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego. Do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, zobowiązany jest dłużnik alimentacyjny (art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r.), którym był K. P. Jednakże jak wynika z załączonego do skargi kasacyjnej prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. sygn. akt [....] pkt 2 wyroku Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] września 1997 r. sygn. akt [....] w zakresie należnych alimentów od K. P. na rzecz małoletniego K. P. za okres począwszy od 1 stycznia 2008 r. został pozbawiony wykonalności. Powyższe oznacza, że w okresie objętym decyzją Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2009 r. (od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r.) K. P. nie był dłużnikiem alimentacyjnym w rozumieniu ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, gdyż w dacie uprawomocnienia się w/w wyroku przestał istnieć tytuł wykonawczy począwszy od 1 stycznia 2008 r., a więc nie mógł on być osobą zobowiązaną do zwrotu organowi wierzyciela należności świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego za okres od dnia 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. W tej sytuacji decyzje organów obu instancji jako wydane z naruszeniem art. 27 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów musiały zostać przez Sąd uchylone. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 152 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.