I SA/Wa 1446/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. L. i G. P. na opinię Dyrektora Warszawskiego Centrum Pomocy Rodzinie z dnia 30 czerwca 2023 r., nr DWSS.511.1193.2023.Ewa.17907 dotyczącą kandydatki do pełnienia funkcji rodziny zastępczej spokrewnionej postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić M. L. i G. P. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. Pismem z 27 maja 2024 r. M. L. i G. P. wnieśli skargę na opinię Dyrektora Warszawskiego Centrum Pomocy Rodzinie z 30 czerwca 2023 r., nr DWSS.511.1193.2023.Ewa.17907 dotyczącą skarżącej – kandydatki do pełnienia funkcji rodziny zastępczej spokrewnionej dla małoletniego D. G. i skarżącego – partnera kandydatki. Jednocześnie wnieśli o przywrócenie terminu do jej złożenia wskazując, że z zaskarżoną opinią w formie dokumentu mieli możliwość zapoznania się w dniu 20 maja 2024 r. w momencie przeglądania przez ich pełnomocnika akt sprawy VI Nsm 434/23 prowadzonej przed Sądem Rejonowym dla m.st. Warszawy VI Wydział Rodzinny i Nieletnich, do których została ona podłączona pomiędzy 9 a 15 maja br. Podkreślili, że opinia nie zawiera pouczenia o prawie do jej zaskarżenia oraz terminie do wniesienia od niej skargi. Wskazali, że o możliwości zaskarżenia dowiedzieli się od sędziego podczas rozprawy w dniu 15 maja 2024 r. przed Sądem Rejonowym (powołując się przy tym na załączony wydruk protokołu z tej rozprawy). Podnieśli, że wnioski zawarte w opinii, zwłaszcza o niezasadności kwalifikowania ich do udziału w szkoleniu kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej nie korespondują w pełni z treścią wykonanych w tej sprawie opinii psychologa, które to opinie stanowiły jeden z głównych dowodów w niniejszej sprawie. Podkreślili, że z opinii tej nie wynika, aby psycholog opiniujący w tej sprawie spełniał przesłankę z art. 42 ust. 1 pkt 5 lit. b) ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2024 r., poz. 177) dalej: "ustawa", który posiada, co najmniej wykształcenie wyższe magisterskie na kierunku psychologia oraz 2-letnie doświadczenie w poradnictwie rodzinnym w zakresie drugiej z przesłanek. Zaskarżonej opinii zarzucili naruszenie przepisów: 1. art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) dalej: "k.p.a.", polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, a w konsekwencji błędnym ustaleniu, że skarżąca nie spełnia wymogów wymienionych w art. 42 ust. 1 ustawy, w szczególności poprzez niejasne posługiwanie się określeniem posiadania obniżonych predyspozycji osobowościowych oraz umiarkowanych kompetencji wychowawczych do pełnienia funkcji rodziny zastępczej dla małoletniego bez wyjaśnienia, w czym organ dokładnie upatruje przeszkody w zakresie tych cech, wszystkie zaś pozostałe przesłanki są spełnione; 2. art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie przez organ wszechstronnej, wnikliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności poprzez dokonanie ustaleń bez odniesienia się do dowodów uzasadniających tego rodzaju ustalenia pozostających w sprzeczności z opiniami K. P. psychologa z WCPR z 9 maja 2023 r. w zakresie predyspozycji rodzicielskich M. L. i z 10 maja 2023 r. dotyczącej G. P., jako opiekuna wspierającego do sprawowania pieczy, jako rodziny zastępczej dla małoletniego wnuka D. G., podczas gdy prawidłowa ocena tego dowodu doprowadziłaby do przekonania, że istnieją podstawy do wstępnego zakwalifikowania skarżącej do udziału w szkoleniu kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej; 3. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób, który nie budzi zaufania jego uczestników do władzy publicznej; 4. pominięciu w rozstrzygnięciu opinii adresowania jej również do G. P., jako wnioskodawcy o przyznanie na jego rzecz prawa do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej dla małoletniego D. G. Zarzucili także naruszenie przepisów prawa materialnego: 1. art. 43 ustawy poprzez uznanie, że żadne ze skarżących nie spełnia wymogów kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej do odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 44 ust. 1 po otrzymaniu od organizatora rodzinnej pieczy zastępczej wstępnej akceptacji dokonanej na podstawie oceny spełniania warunków, o których mowa w art. 42 ust. 1 i ust. 2 ustawy; 2. art. 42 ust. 1 pkt 5 lit. b) ustawy, poprzez wydanie opinii przez WCPR na postawie opinii psychologa, który posiada, co najmniej wykształcenie wyższe magisterskie na kierunku psychologia oraz 2-letnie doświadczenie w poradnictwie rodzinnym w zakresie drugiej z przesłanek; 3. art. 43 ust. 3 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wskazującego, na brak wskazania wbrew kategorycznemu obowiązkowi obszarów wymagających poprawy w sytuacji, gdy wstępna kwalifikacja, o której mowa w ust. 1 tego przepisu ustawy, jest negatywna i brak pouczenia strony o przysługującym prawie wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) dalej: "p.p.s.a.", a także uzasadnienie zawarte w zaskarżonej opinii WCPR w części w jakiej kwestionuje ustalenia opinii psychologa bez wskazania dowodów uzasadniających tego rodzaju odstępstwo od tego dowodu nie spełnia wymogów szczegółowości wskazanej w tym przepisie. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, rozwinięte w obszernych motywach skargi, wnieśli o wyznaczenie rozprawy; o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej opinii, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. i skierowanie skarżących do odbycia szkolenia dla kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej spokrewnionej w najbliższym możliwym terminie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji; oraz o zasądzenie od organu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżących solidarnie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej. Wskazał, że opinia z 30 czerwca 2023 r. o kandydatach do pełnienia funkcji rodziny zastępczej spokrewnionej dla wnuka małoletniego D. G., przesłana została do Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie, przed którym toczy się postępowanie w sprawie umieszczenia w rodzinie zastępczej, sygn. akt: VI Nsm 434/23. Podniósł, że skarżący traktują przedmiotową opinię jak opinię, o której mowa w art. 43 ust. 2 i 3 ustawy i stąd wywodzą uprawnienie do jej zaskarżenia. Tymczasem wskazany przepis nie ma zastosowania w przypadku kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej spokrewnionej, a tylko taką rodziną zastępczą skarżący mogą być dla swojego wnuka. Wskazał, że w dniu 21 lutego 2023 r. do Warszawskiego Centrum Pomocy Rodzinie zgłosiła się skarżąca i złożyła wniosek o objęcie jej procesem kwalifikacji dla kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej spokrewnionej dla wnuka D. G. Do procesu kwalifikacji zgłosił się również partner kandydatki - skarżący, który współtworzył wówczas, wspólnie z nią środowisko opiekuńczo-wychowawcze dla dziecka. Skarżący poinformowali pracowników Centrum, że są dziadkami macierzystymi małoletniego, jednak nie pozostają w związku małżeńskim. Wobec powyższego skarżąca M. L. została kandydatką do pełnienia funkcji rodziny zastępczej spokrewnionej, zaś skarżący G. P. występował w procesie jako jego uczestnik. Organ stwierdził, że przepisy ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie nakładają na organizatora rodzinnej pieczy zastępczej obowiązku przeprowadzania szkoleń dla kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej spokrewnionej, ani na kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej spokrewnionej do odbycia takiego szkolenia i posiadania świadectwa ukończenia szkolenia. Podał, że rozpatrując wniosek kandydatów o objęcie ich procesem kwalifikacji zadaniem Warszawskiego Centrum Pomocy Rodzinie było sprawdzenie, czy kandydatka do pełnienia funkcji rodziny zastępczej spokrewnionej spełnia wymogi określone w przepisie art. 42 ust. 1 ustawy. Jednocześnie na podstawie przepisu art. 5792 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 1550) w przypadku konieczności uzyskania przez sąd informacji o kandydacie zakwalifikowanym do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, kandydacie zakwalifikowanym do prowadzenia rodzinnego domu dziecka, rodzinie zastępczej lub prowadzącym rodzinny dom dziecka innych niż zawarte w rejestrze, o którym mowa w art. 38d ust. 1 ustawy, sąd może wystąpić o informacje odpowiednio do właściwego: ośrodka pomocy społecznej czy do organizatora rodzinnej pieczy zastępczej. Podniósł, że przedmiotem skargi jest zatem opinia, którą Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie sporządziło w wyniku oceny kandydatki i jej partnera na podstawie art. 42 ust. 1 ustawy w zw. z art. 5792 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego. Na taką opinię nie przysługuje zaś skarga do sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ szczegółowo odniósł się do zarzutów skarżących podkreślając, że wbrew temu co twierdzą, Centrum przeprowadziło proces kwalifikacji dla M. L. jako kandydatki do pełnienia funkcji rodziny zastępczej spokrewnionej, w którym uczestniczył G. P. zgodnie z obowiązującymi w Centrum Zasadami. Ponadto pracownicy Centrum pozostawali w kontakcie ze skarżącymi i informowali ich o poszczególnych etapach procesu ich kwalifikacji oraz podejmowanych w ich sprawie działaniach ze strony WCPR. Podniósł, że kandydatka i jej partner 16 czerwca 2023 r. zostali poinformowani o decyzji Komisji podczas indywidualnego spotkania. Wówczas zostały przedstawione im powody niezakwalifikowania ich do ostatniego etapu procesu kwalifikacji, czyli do udziału w szkoleniu dla kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej spokrewnionej i barku rekomendacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej spokrewnionej dla małoletniego D. G. Ponadto przedstawiciele Komisji poinformowali skarżących, że z uwagi na powyższe niezwłocznie zostanie przesłana do Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy, VI Wydział Rodzinny i Nieletnich, negatywna opinia organizatora rodzinnej pieczy zastępczej, którym na terenie m.st. Warszawy jest WCPR, o kandydatce do pełnienia funkcji rodziny zastępczej i o jej partnerze, jako osobie współtworzącej z kandydatką środowisko opiekuńczo-wychowawcze dla D. Wskazał, że skarżący wysłuchali wątpliwości Komisji, przyjęli je do wiadomości, jednocześnie informowali, że mają pełnomocnika i będą odwoływać się od niekorzystnych decyzji w ich sprawie. Wobec powyższego pracownicy Centrum potwierdzili, że mają takie prawo. Jednocześnie M. L. podczas tego spotkania deklarowała, że zamierza realizować zalecenia, które otrzymała od psychologa i dopytywała pracowników WCPR, gdzie może realizować poszczególne zalecenia. Ponadto Skarżący nie dopytywali o możliwość wglądu w opinię, nie prosili również o pisemne uzasadnienie wydanej opinii w ich sprawie po zakończonym procesie kwalifikacji dla kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej spokrewnionej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3). Zdaniem Sądu skarga M. L. i G. P. jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu, zaskarżona opinia Dyrektora Warszawskiego Centrum Pomocy Rodzinie nie mieści się bowiem we wskazanym wyżej katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego. W szczególności wskazane pismo organu nie jest decyzją, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., ani innym aktem lub czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 p.p.s.a., które podlegałoby zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Słusznie wskazał organ, że opinia z 30 czerwca 2023 r., została sporządzona przez Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie w wyniku oceny kandydatki i jej partnera na podstawie art. 42 ust. 1 ustawy w zw. z art. 5792 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego. Zatem została sporządzona w celu uzyskania przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy dla potrzeb postępowania cywilnego (zarejestrowanego pod sygn. VI Nsm 434/23) informacji o kandydacie zakwalifikowanym do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, innych niż zawarte w rejestrze, o którym mowa w art. 38d ust. 1 ustawy. Na taką opinię zaś skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Zgodnie z art. 43 ust. 3 ustawy w przypadku gdy wstępna kwalifikacja, o której mowa w ust. 1 (tj. na wniosek kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka), jest negatywna, w dokumencie potwierdzającym przeprowadzenie tej wstępnej kwalifikacji organizator rodzinnej pieczy zastępczej szczegółowo uzasadnia przyczyny negatywnej wstępnej kwalifikacji i wskazuje obszary wymagające poprawy, z jednoczesnym pouczeniem strony o przysługującym prawie wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przepis ten dotyczy kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka. Skoro zatem ustawodawca szczegółowo określił katalog i nie wymienił w nim rodziny zastępczej spokrewnionej (a tylko taką rodziną zastępczą skarżący mogą być dla swojego wnuka) to na przedmiotową opinię z 30 czerwca 2023 r. skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w związku z art. 202 § 2 powołanej ustawy.