I SA/Wa 1458/13
WyrokWSA w Warszawie2014-05-14
Skład orzekający: Tadeusz Nowak, Dorota Apostolidis, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ocenił dowody dotyczące prawa własności nieruchomości w postępowaniu o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP, a także czy wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty został złożony w ustawowym terminie?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości wskazane w punkcie II decyzji Wojewody, uznając, że organ administracji błędnie ocenił zgromadzone dowody, naruszając przepisy k.p.a. dotyczące postępowania wyjaśniającego i oceny dowodów. W pozostałym zakresie, dotyczącym odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość wskazaną w punkcie III decyzji Wojewody, sąd oddalił skargę, uznając, że wniosek został złożony po terminie ustawowym.Stan faktyczny
Skarżąca M. K. domagała się potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza granicami RP. Wojewoda odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty w odniesieniu do dwóch nieruchomości (pkt II decyzji) oraz jednej nieruchomości gruntowej (pkt III decyzji). Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody w zaskarżonej części. Skarżąca wniosła skargę do WSA, kwestionując odmowę potwierdzenia prawa do rekompensaty w punktach II i III decyzji Wojewody.Rozstrzygnięcie
1. uchyla zaskarżoną decyzję w części, w której utrzymuje ona w mocy punkt II decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r.; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja w pkt II nie podlega wykonaniu; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącej M. K. kwotę 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Przemysław Żmich Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2014 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części, w której utrzymuje ona w mocy punkt II decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja w pkt II nie podlega wykonaniu; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącej M. K. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Minister Skarbu Państwa po rozpatrzeniu odwołania M. K. z dnia [...] od decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] znak: [...], orzekającej w punkcie II i III o odmowie potwierdzenia M.K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Pana S.S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] Wojewody [...] z dnia [...], znak: [...], w zaskarżonych punktach II i III.
Wojewoda [...] w pkt. I decyzji nr [...] z dnia [...] znak: [...] potwierdził prawo M. K. do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. S. nieruchomości poza obecnymi granicami RP we L. przy ulicy [...] oraz na [...] i na [...], woj. [...]. Ponadto Wojewoda [...] odmówił M. K. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S.S. poza obecnymi granicami RP: w pkt. II - nieruchomości we [...] na rogu ulic [...] i [...], l.kat. [...] oraz nieruchomości przy ulicy [...], l.kat. [...] oraz w pkt III. - nieruchomości gruntowej położonej we [...] oznaczonej jako działka l.kat. [...].
W przedmiotowej sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Pismem z dnia [...] M. K. wystąpiła do Urzędu Rejonowego w [...] o zarejestrowanie roszczeń dotyczących mienia pozostawionego poza obecnymi granicami RP. Przedmiotem tych roszczeń były nieruchomości:
• parcela budowlana i parcela gruntowa wraz z jednopiętrową kamienicą, we [...], [...] (własność S. S.),
• parcela budowlana przy ul. [...] we [...] o pow. [...] m kw.,
• budynek parterowy murowany ([...]),
• kamienica dwupiętrowa przy ul. [...] we [...] l.kat. [...],
• parcela na gościńcu - osiem placów o łącznej pow. [...] m kw. w miejscowości [...] gm. [...],
Pismem z dnia [...] M.K. ponowiła wniosek o przyznanie rekompensaty za nieruchomości pozostawione na byłym terytorium RP.
Pismem z dnia [...] pełnomocnik Strony złożył wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. W uzasadnieniu wskazano, że S.S. pozostawił dwie nieruchomości zabudowane położone we [...] : przy ulicy [...] (l. kat. [...], dom mieszkalny 2-piętrowy) i przy ulicy [...] (l. kat. [...], dom mieszkalny parterowy) oraz dwie parcele budowlane na [...] i [...] (łączna pow. [...] m kw.).
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Wojewoda [...] stwierdził, że M. K. posiada prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. S. nieruchomości we [...] przy ul. [...] oraz na [...] i [...] woj. [...]. Organ wojewódzki wezwał Stronę do przedłożenia operatów szacunkowych i wskazania formy realizacji prawa do rekompensaty.
Pismem z dnia [...] pełnomocnik Strony wniósł o uzupełnienie postanowienia z dnia [...] o nieruchomość we [...] na rogu ulic [...] i [...] l.kat. [...], na której posadowiony był budynek mieszkalny dwupiętrowy, o nieruchomość we [...] przy ul. [...], l.kat. [...], na której posadowiony był budynek mieszkalny dwupiętrowy oraz nieruchomość gruntową -parcelę budowlaną oznaczoną l.kat. [...].
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Wojewoda [...] odmówił uzupełnienia swojego postanowienia z dnia [...].
Decyzją nr [...] z dnia [...] Wojewoda [...] w pkt. I potwierdził M.K. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S.S. nieruchomości położonych poza obecnymi granicami RP we [...] przy ul. [...] oraz na [...] i na [...], woj. [...]. Ponadto określił wysokość przysługującej M.K. rekompensaty.
W pkt. II Wojewoda odmówił Wnioskodawczyni potwierdzenia prawa do rekompensaty w odniesieniu do:
a) nieruchomości we [...] na rogu ulic [...] i [...] I. kat. [...],
b) nieruchomości we [...] na ul. [...], I. kat. [...],
W pkt. III odmówiono Wnioskodawczyni potwierdzenia prawa do rekompensaty w odniesieniu do nieruchomości gruntowej położonej we [...], I. kart. [...].
Pismem z dnia [...] pełnomocnik Strony złożył odwołanie od powyższej decyzji, zaskarżając ją w sposób wyraźny wyłącznie w punktach II i III, dotyczących odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty.
Minister Skarbu Państwa uznając, że nie może wykroczyć poza wyznaczone odwołaniem granice kompetencji organu odwoławczego stwierdził, że wydana decyzja Wojewody [...] w części, w której nie została zaskarżona w terminie, tj. w pkt. I dotyczącym potwierdzenia prawa do rekompensaty, jest decyzją ostateczną.
Przedmiotem postępowania odwoławczego była wyłącznie decyzja Wojewody [...] w zaskarżonej części, tj. w pkt. II i III, w których odmówiono potwierdzenia prawa do rekompensaty.
Pierwszą z istotnych kwestii w sprawie było ustalenie zakresu przedmiotowego złożonego wniosku i określenie, za jakie nieruchomości strona postępowania domagała się przyznania rekompensaty. Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowe postępowanie prowadzone było na podstawie wniosku z dnia [...]. Wniosek ten nie obejmował, jak prawidłowo wskazał w zaskarżonej decyzji organ I instancji, potwierdzenia prawa do rekompensaty za pozostawioną nieruchomość gruntową położoną we [...], oznaczoną l.kat. [...].
Organ odwoławczy podkreślił, że do wniosku na dzień jego złożenia nie zostały załączone żadne dokumenty wskazujące, iż strona występuje o potwierdzenie prawa do rekompensaty również za powyższy składnik majątku nieruchomego, należący do jej poprzednika prawnego. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika też, że w chwili złożenia wniosku Strona miała jakiekolwiek informacje na temat przysługiwania S.S. lub jego rodzicom A. i W.S. prawa własności do tej nieruchomości. Na fakt jej posiadania przed wybuchem wojny wskazuje dopiero poświadczony za zgodność z oryginałem w dniu [...] odpis wezwania płatniczego z dnia [...], złożony przy piśmie pełnomocnika Strony z dnia [...], w którym wymieniono również tę nieruchomość gruntową, l.kat. [...].
W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że modyfikowanie pierwotnego wniosku - jego rozszerzanie, było możliwe wyłącznie w terminie do jego złożenia określonego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., tj. do dnia 31 grudnia 2008 r.
Zatem w odniesieniu do rozstrzygnięcia w pkt. III decyzji organ I instancji prawidłowo wskazał, że rozszerzenie wniosku o przedmiotową nieruchomość nastąpiło po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., w związku z czym roszczenie to wygasło. W związku z tym Wojewoda [...], zgodnie z art. 7 ust. 2 ww. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. zobowiązany był wydać w ww. zakresie decyzję odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty.
W odniesieniu do pkt. II zaskarżonej decyzji organ wskazał, że z przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wynika, iż warunkiem niezbędnym do uzyskania potwierdzenia prawa do rekompensaty jest ustalenie tytułu własności do nieruchomości, na czas ich pozostawienia (art. 2 zd. pierwsze).
W przedmiotowej sprawie dla potwierdzenia prawa do rekompensaty niezbędnym było wykazanie, że w chwili śmierci W. i A. małżonkowie S. byli właścicielami przedmiotowych nieruchomości
Nie ulega wątpliwości, że W. i A. małżonkowie S. wybudowali dom mieszkalny położony na działkach l.kat. [...] i [...]. Jak wynika z planów budynku, został on podzielony na dwie odrębne nieruchomości budynkowe - jedna z nich określana jest jako budynek przy ulicy [...] nr [...], druga - jako budynek na rogu ulic [...] i [...]. Dokumenty wskazujące na przysługujące małżonkom S. prawo własności datowane są na lata [...].
Z okresu późniejszego jedynym dowodem o charakterze pośrednim jest pismo Urzędu Skarbowego we [...] z dnia [...], w którym wskazano, że na pokrycie kosztów budowy domu przy ul. [...] wydano część dochodu z lat [...], osiągniętego z budynku we [...] przy ul. [...] nr [...].
W związku z tym organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada, że ciężar dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wyprowadza skutki prawne (por. wyroki NSA w Warszawie - sygn. akt III SA 2431/99, III SA 2322/98, wyrok WSA w Warszawie - sygn. akt IV SA/Wa 46/08). Oznacza to, że obowiązek poszukiwania dowodów ciąży nie tylko na organie administracji, ale obarcza on także stronę, która w swym dobrze rozumianym interesie powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych. Inicjatywa dowodowa musi być w tym zakresie przejawiana nie tylko przez organ, ale przede wszystkim przez stronę postępowania.
W przedmiotowej sprawie Strona nie udowodniła, że S.S. był właścicielem przedmiotowych nieruchomości położonych we [...] przy ul. [...], l.kat. [...] oraz na rogu ulic [...] i [...] l.kat. [...] w momencie ich pozostawienia (a dokładnie w momencie nabycia spadku po rodzicach). Zgromadzone dowody nie stanowią w ocenie organu odwoławczego dowodów w znaczeniu art. 6 ust. 1 pkt 1 - nie świadczą o pozostawieniu nieruchomości. Nie można na ich podstawie stwierdzić, że ww. osoby były właścicielami przedmiotowych nieruchomości w [...]. Nie zostało więc udowodnione, że własność tej nieruchomości mogła przejść w wyniku spadkobrania na rzecz S.S.
Odnosząc się do przedłożonego organowi treści tłumaczenia zaświadczenia archiwalnego z dnia [...] organ odwoławczy stwierdził, że wbrew stanowisku skarżącego nie wynika z niego, że W. i A. S. widnieją jako współwłaściciele nieruchomości przy ulicy [...] we [...] we [...]. Podana w tym piśmie ("S. W. i A., przed wybuchem Drugiej Wojny Światowej we wrześniu 1939 roku widnieją jako współwłaściciele nieruchomości na ulicy [...] nr [...] we [...]") data wrzesień 1939 odnosi się do daty wybuchu wojny, nie zaś do daty, w której widnieją ww. osoby jako współwłaściciele.
Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji zgodnie z nałożonymi na niego w art. 7 i 77 k.p.a. obowiązkami przeprowadził w tej sprawie postępowanie wyjaśniające. Organ podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Wojewoda występował do krajowych oraz zagranicznych instytucji archiwalnych z wnioskiem o dowody na potwierdzenie prawa własności A. i W. S. do przedmiotowej nieruchomości gruntowej. Działania te przyniosły rezultat negatywny.
W odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418, z późn. zm.). Zgodnie z treścią art. 2 pkt 1 i 2 powołanej ustawy, prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy oraz posiada obywatelstwo polskie. Stosownie do art. 3 ust. 2 tej ustawy, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 powołanej ustawy. Jednocześnie art. 5 ust. 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, że potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r.
Oceniając więc ustalenia organów dot. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S.S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej, tj. nieruchomości gruntowej położonej we [...], oznaczonej jako działka [...]. kat. [...], a określonej w pkt. III decyzji Wojewody zauważyć należy, że postępowanie w danej sprawie może zostać wszczęte i toczy się wyłącznie na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Nadto ustawodawca ograniczył w czasie możliwość złożenia takiego wniosku do dnia 31 grudnia 2008 r. Zachowanie tego terminu jest tym samym warunkiem koniecznym do merytorycznego rozpoznania wniosku, ponieważ po jego bezskutecznym upływie roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania wygasa, a więc następuje bezwzględna utrata możliwości jego dochodzenia przez stronę. Przewidziany w art. 5 ust. 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej termin do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty jest zatem terminem prawa materialnego, które to terminy są nieprzywracane, gdyż nie ma do nich zastosowania art. 58 § 1 k.p.a. odnoszący się do terminów prawa procesowego. Przywrócenie terminu prawa materialnego jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy prawa określające dany termin. Powołana ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. nie przewiduje natomiast możliwości przywrócenia terminu wskazanego w jej art. 5 ust. 1.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, że M. K. złożyła pisemny wniosek o przyznanie rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dot. działki [...] kat. [...] w dniu [...], brak jest jakichkolwiek dowodów - i Skarżąca również nie przedstawiła takich na potwierdzenie swoich zarzutów - że przed dniem [...] w jakiejkolwiek formie (pisemnej czy ustnej) skarżąca złożyła przedmiotowy wniosek dot. działki wymienionej w pkt. III decyzji Wojewody. Prawidłowo organ I instancji uznał, że rozszerzenie wniosku o przedmiotową nieruchomość nastąpiło po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., w związku z czym roszczenie to wygasło.
W tej sytuacji Sąd orzekający stanął na stanowisku, że zaskarżona decyzja w części dot. pkt. III jest zgodna z prawem.
Oceniając ustalenia organów dot. nieruchomości we [...] na rogu ulic [...] i [...] kat. [...] i nieruchomości we [...] na ul. [...] [...] kat. [...] określonych w pkt. II decyzji Wojewody zauważyć należy, że W. i A. małżonkowie S. wybudowali dom mieszkalny położony na działkach l.kat. [...] i [...]. Jak wynika z planów budynku został on podzielony na dwie odrębne nieruchomości budynkowe - jedna z nich określana jest jako budynek przy ulicy [...] nr [...], druga - jako budynek na rogu ulic [...] i [...]. Wskazują na to dokumenty datowane na lata [...].
Z okresu późniejszego zachował się dowód o charakterze pośrednim, jakim jest pismo Urzędu Skarbowego we [...] z dnia [...], w którym wskazano, że na pokrycie kosztów budowy domu przy ul. [...] wydano część dochodu z lat [...], osiągniętego z budynku we [...] przy ul. [...] nr [...].
Na okoliczność pozostawienia nieruchomości przy ul. [...] wnioskodawczyni przedłożyła zaświadczenie archiwalne Archiwum Państwowego Obwodu [...] z dnia [...] nr [...], zgodnie z którym Państwo S. A. i W. przed wybuchem drugiej wojny światowej we wrześniu 1939 r. widnieją jako współwłaściciele nieruchomości na ul. [...] nr [...] we [...]. Powyższe zaświadczenie poświadcza, że W. i A.S. byli właścicielami nieruchomości przy ul. [...] przed wybuchem II wojny światowej, jednakże nie precyzuje dokładnej daty/roku, według którego małżeństwo S. było właścicielami przedmiotowej nieruchomości. Wiadomo jedynie, że było to przed wybuchem II wojny światowej.
Zdaniem Wojewody [...] zgodnie z ww. zaświadczeniem W. i A.S. byli właścicielami nieruchomości przy ul. [...] według stanu na rok [...]. Odnosząc się natomiast do Księgi Adresowej [...] Rocznik [...] wskazał, iż w ocenie organu nie stanowi ona dowodu stwierdzającego prawo własności do nieruchomości, zwłaszcza w kontekście innego ustalenia, że w latach A. i W.S. budowali dom przy ul. [...], w którym zamieszkiwali od [...] do [...], tj. do śmierci.
Wskazał, że przedłożone przez wnioskodawczynię dokumenty opisane w pkt. III i IV dotyczące nieruchomości przy ul. [...], nieruchomości przy zbiegu ulic [...] i [...] potwierdzają stan własności W. i A.S. na rok [...], natomiast na podstawie tych dokumentów nie jest możliwe stwierdzenie, że taki stan własności istniał do dnia [...], tj. do dnia wybuchu II wojny światowej oraz do dnia śmierci właścicieli nieruchomości.
Wojewoda wskazał również, że w podaniu z dnia [...] o wydanie orzeczenia odszkodowawczego S. S. wyraźnie wskazał, które nieruchomości zostały pozostawione przez niego we [...], tj. nieruchomość miejska przy ul. [...] oraz parcele budowlane na [...] i [...]. W powyższym podaniu S.S. nie wspomniał o tym, iż pozostawił we [...] nieruchomość przy ul. [...] oraz nieruchomości położonej przy zbiegu ulic [...] i [...].
W ocenie organu prowadzącego postępowanie w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest dokumentów, na podstawie których można stwierdzić, iż W. oraz A. S. byli właścicielami nieruchomości przy ul. [...] oraz przy zbiegu ulic [...] i [...] na moment swojej śmierci, oraz że nieruchomości te zostały nabyte przez S. S. w wyniku następstwa prawnego po rodzicach.
W związku z powyższym należy przypomnieć, że zgodnie z art. 6 ust. 4 z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 2005.169.1418) dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2 art. 6, mogą być w szczególności:
1) urzędowy opis mienia;
2) orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny;
3) dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki [...], Republiki [...],[...],[...], lub innych państw;
4) wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego.
W przypadku braku dokumentów, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2, dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy:
1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej;
2) nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 i Nr 281, poz. 2782 oraz z 2005 r. Nr 130, poz. 1087) - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. – ust. 5 art. 6 ustawy.
Jeżeli wniosek nie spełnia wymogów określonych w ust. 1-3, wojewoda wzywa wnioskodawcę do usunięcia braków w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania.
Jak wynika więc z powyższego katalog dowodów wymieniony w art. 6 ust. 4 ustawy z 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest katalogiem otwartym.
Organ administracji odmawiając potwierdzenia prawa do rekompensaty za przedmiotowe nieruchomości oparł się wyłącznie na jednym dowodzie — orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...], błędnie oceniając lub pomijając pozostałe dowody, zgromadzone w sprawie, pomimo, że są dopuszczane przez art. 6 ust. 4 Ustawy Zabużańskiej, a zatem potwierdzające prawo własności do nieruchomości położonych we [...] przy ul. [...].
Zgodnie z art. 6 ust. 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 Ustawy Zabużańskiej dowodami, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości, rodzaju i powierzchni, mogą być "w szczególności" (katalog otwarty — przyp- T. Pigiel], urzędowy opis mienia, dokumenty urzędowe, w tym sądowne pozyskane z archiwów. Należy przy tym pamiętać, iż wymieniony w art. 6 ust. 4 katalog dowodów nie jest katalogiem zamkniętym, na co zwracały wielokrotnie uwagę sądy administracyjne (m.in. WSA w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 21 października 2012 roku, sygn. akt: I SA/Wa 5/11, NSA w wyroku z 20 września 2012 roku, sygn. akt: I OSK 423/12).
Zgodnie z art. 75 k.p.a. organ powinien dopuścić wszelkie dowody, w tym zeznania i oświadczenia złożone w niniejszej sprawie, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie są sprzeczne z prawem.
Zdaniem Sądu, organ administracji w zaskarżonej części decyzji wbrew dyspozycji przepisu art. 80 k.p.a. dokonał oceny dowodów z przekroczeniem zasady swobodnej ich oceny, a więc w sposób zupełnie dowolny, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego, a w konsekwencji odmową potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości wskazane w pkt. II decyzji Wojewody [...]. Należy podzielić stanowisko strony skarżącej, że organy obu instancji dokonały zupełnie dowolnej analizy akt niniejszej sprawy, w szczególności Zaświadczenia Archiwum Obwodu [...] z dnia [...] nr [...].
Rozpoznając ponownie sprawę, Minister Skarbu Państwa jeszcze raz dokona oceny zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie dot. nieruchomości wymienionych w pkt. II decyzji Wojewody [...] i utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją Ministra z uwzględnieniem powyższych rozważań, a następnie wyda ponowne rozstrzygnięcie w tej części, uzasadniając je zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a., ze wskazaniem faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Reasumując, z tych wszystkich względów Sąd uznał, że decyzja Ministra Skarbu utrzymująca w mocy punkt II decyzji nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] została wydana z naruszeniem art. 7, 75 § 1, 77 § 1 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.
W pozostałym zakresie w którym Minister Skarbu utrzymał w mocy punkt III decyzji nr [...] Wojewody [...] z dnia [...], Sąd skargę oddalił w oparciu o art. 151 p.p.s.a.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło