I SA/Wa 1459/19
WyrokWSA w Warszawie2020-09-10
Skład orzekający: Monika Sawa, Dorota Apostolidis, Joanna Skiba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy działki wydzielone w wyniku podziału nieruchomości, które nie zostały określone w decyzji podziałowej jako przeznaczone pod drogę publiczną, mogą stanowić podstawę do ustalenia odszkodowania za odjęcie prawa własności?Ratio decidendi
Decyzja podziałowa musi jednoznacznie wskazywać, że działka została wydzielona pod drogę publiczną, aby nastąpiło przejście prawa własności na rzecz podmiotu publicznego i powstała przesłanka do ustalenia odszkodowania. Organ orzekający o odszkodowaniu jest związany treścią decyzji podziałowej i nie ma kompetencji do samodzielnego ustalania, czy działka została wydzielona pod drogę publiczną. W braku takiego wskazania w decyzji podziałowej, odmowa ustalenia odszkodowania jest prawidłowa.Stan faktyczny
L.Z. i A.T. wnioskowali o ustalenie odszkodowania za działki gruntu przeznaczone pod projektowane drogi publiczne, które powstały w wyniku podziału nieruchomości zatwierdzonego decyzją z 1997 roku. Prezydent miasta odmówił ustalenia odszkodowania, wskazując, że działki nie zostały wydzielone pod drogę publiczną, a prawo własności nie przeszło na podmiot publiczny. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa i błędną ocenę stanu faktycznego i prawnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I SA/Wa 1459/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 września 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa Sędziowie WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Wiktoria Sosnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2020 r. sprawy ze skargi L.Z. i A.Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania L. Z. i A. T. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...].
Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
Pismem z dnia 30 listopada 2016 r., uzupełnionym 17 września 2017 r. L. Z. i A. T. wystąpiły do Prezydenta [...] o wydanie decyzji o odszkodowaniu za działki gruntu nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 nr [...] o pow. [...] m2 oraz nr [...] o pow. [...] m2, przeznaczone pod projektowane drogi publiczne w wyniku podziału nieruchomości dokonanego na wniosek jej właściciela decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 1997 r.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] Prezydent [...] odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości położone w [...] w dzielnicy [...], przy ulicy [...] w obrębie ewidencyjnym [...] oznaczone jako działki nr [...] o powierzchni [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 uregulowane w księdze wieczystej KW Nr [...]. W uzasadnieniu stwierdził, że z uwagi na to, że nie nastąpiło przejście prawa własności na rzecz Skarbu Państwa czy też jednostek samorządu terytorialnego, brak jest przesłanek do ustalenia odszkodowania, które stanowi konsekwencje odjęcia prawa własności. Jednocześnie organ I instancji wskazał, że przedmiotowa decyzja rozpatruje część wniosku A.T. i L.Z. z dnia [...] listopada 2016 r. Natomiast co do działek numer: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...] z obrębu [...] wydane zostaną osobne rozstrzygnięcia.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyły L. Z. i A. T., nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu I instancji i wskazując, że działki ew. nr [...] i [...] w projekcie planu zagospodarowania przeznaczone są pod projektowaną drogę publiczną [...].
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania L. Z. i A. T. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie wskazuje, że ostateczną decyzją z dnia [...] lipca 1997 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami
i wywłaszczaniu nieruchomości, Burmistrz Gminy [...], zatwierdził projekt podziału nieruchomości uregulowanej w KW [...] dz. [...], dz. [...] oraz KW [...] dz. [...], dz. [...] i dz. [...] położonej w Gminie [...] przy ulicy [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...],[...],[...],[...] i [...]z obrębu [...]. W wyniku niniejszego podziału powstały m. in. działki ew. nr [...] i [...], które po scaleniu z działkami nr ew. [...] i [...] miały stanowić działkę nr [...] o pow. [...] m2. W uzasadnieniu niniejszej decyzji stwierdzono, że działka nr [...] stanowić będzie drogę do wszystkich nowopowstałych działek.
Podniesiono, że z wygenerowanego dnia 26 kwietnia 2019 r. wydruku strony internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości prowadzonej dla Podsystemu Dostępu do Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych obejmującego treść księgi wieczystej KW Nr [...] wynika, że jako współwłaściciele działek ew. nr [...] i [...] wpisani są A. Z. oraz D. J. i E. N.. Ponadto w dziale III księgi wieczystej wpisana jest na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1998 r., Rep A nr [...], ustanowiona na okres do prawomocnego wydzielenia drogi dojazdowej, nieodpłatna służebność gruntowa polegająca na prawie przechodu
i przejazdu przez nieruchomość stanowiącą działki nr [...] i [...] z obrębu [...].
Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazano, że sam fakt ustanowienia na drodze służebności gruntowej wyklucza uznanie jej za drogę publiczną.
Podkreślono ponadto, że to z decyzji podziałowej musi wynikać, że wydzielona działka gruntu została wydzielona pod drogę publiczną, a nie jedynie pod drogę, jako ciąg komunikacyjny, która nie ma charakteru publicznego. Z decyzji podziałowej wynika jednoznacznie, że przedmiotowe działki zostały wydzielone jako drogi, ale nie o charakterze publicznym. Wynika to wprost z powołanej podstawy prawnej decyzji oraz jej rozstrzygnięcia. Stosownie do art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 z późn. zm., dalej u.g.n.), podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki nie mają dostępu do drogi publicznej, przy czym za dostęp do drogi publicznej uważa się m.in. wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustaleniem na tej drodze odpowiednich służebności drogowych. Stosownie zaś do art. 99 u.g.n. jeżeli zapewnienie dostępu do drogi publicznej ma polegać na ustaleniu służebności, o których mowa w powołanym wyżej przepisie, podziału nieruchomości dokonuje się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostaną one ustanowione. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Wobec powyższego nie budzi zdaniem Wojewody żadnych wątpliwości, że wydzielona w wyniku podziału droga nie ma charakteru drogi publicznej.
Mając na uwadze, że na działkach ew. nr [...] i [...] jest ustanowiona służebność gruntowa przechodu i przejazdu i zgodnie z treścią księgi wieczystej prawo własności nadal przysługuje osobom fizycznym stwierdzono, że przedmiotowe działki nie zostały wydzielone pod drogę publiczną i ich wydzielenie nie spowodowało naruszenia istoty prawa własności.
Potwierdza to w ocenie Wojewody również umowa dożywocia zawarta w dniu [...] marca 2003 r. w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...], na podstawie której L. Z. przeniosła na rzecz A. T. własność działek nr [...] i [...], a także umowa sprzedaży zawarta w dniu [...] grudnia 2011 r. w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...], na podstawie której L.Z. działająca w imieniu własnym oraz w imieniu i na rzecz swojej córki A. T. - oświadczając, że nieruchomości stanowiące m. in. działki gruntu numer [...] i [...] wolne są od jakichkolwiek długów i praw osób trzecich, a nadto, że nie zachodzą żadne faktyczne i prawne przeszkody w rozporządzaniu tymi nieruchomościami, w tym nie toczy się żadne postępowanie sądowe, administracyjne lub egzekucyjne dotyczące przedmiotowych nieruchomości - sprzedała E. i D. małż. N. udział wynoszący [...] część m. in. w nieruchomości [...] i [...].
Wojewoda podkreślił, że w sprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania podstawowe znaczenie ma decyzja podziałowa. Skoro z decyzji podziałowej nie wynika, że działka gruntu została wydzielona pod drogę publiczną nie jest możliwe zastosowanie art. 98 u.g.n.
Mając powyższe na uwadze stwierdzono, że grunt stanowiący działki ewidencyjne nr [...] i [...] nie został wydzielony pod drogę publiczną i nie przeszedł na własność podmiotu publicznoprawnego na podstawie decyzji Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] lipca 1997 r., nr [...] zatwierdzającej podział nieruchomości. Brak jest zatem przesłanki do ustalenia odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n., który stanowi konsekwencję odjęcia prawa własności nieruchomości.
Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2019r. wniosły L. Z. i A. T..
Zaskarżonej decyzji zarzuciły:
1. naruszenie art. 32 pkt. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
2. naruszenie przepisów wyznaczających ogólne zasady prowadzenia postępowania administracyjnego przez organy w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją, tj.:
- art. 6 k.p.a. który wskazuje, że "organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa".
- art. 7 i 8 k.p.a. przez załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu strony wskutek naruszenia zasady praworządności;
- art.9 i art. 10 k.p.a. wobec nie informowania stron o okolicznościach faktycznych
i prawnych mogących mieć wpływ na podjęcie decyzji i nie zapewnienia czynnego udziału w każdym stadium postępowania a przed wydaniem decyzji umożliwienie wypowiedzenia się w sprawie.
Ponadto zarzucono organowi błędną ocenę zaistniałych faktów tj.:
- art. 77 i 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całościowego materiału dowodowego;
- art.75 k.p.a. § 1;
- art. 80 k.p.a. poprzez brak właściwej oceny materiału dowodowego;
3. naruszenie - art. 138 § 2 w zw. z art. 61 k.p.a. poprzez nie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi
I instancji;
4. błędną interpretację art.155 k.p.a., jako podstawę do wydania decyzji, od której wnoszone jest odwołanie;
5. art.156 § 1 pkt. 2 w związku z wydaniem decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje;
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz.2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.
Ostateczną decyzją z [...] lipca 1997 r. nr [...] wydaną na podstawie art.10 ust.1 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, Burmistrz Gminy [...] zatwierdził projekt podziału nieruchomości zatwierdził projekt podziału nieruchomości uregulowanej w KW [...] dz. [...], dz. [...] oraz KW [...] dz. [...], dz. [...] i dz. [...] położonej w Gminie [...] przy ulicy [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...],[...],[...],[...] i [...] z obrębu [...]. W wyniku niniejszego podziału powstały m. in. działki ew. nr [...] i [...], które po scaleniu z działkami nr ew. [...] i [...] miały stanowić działkę nr [...] o pow. [...] m2. W uzasadnieniu niniejszej decyzji stwierdzono, że działka nr [...] stanowić będzie drogę do wszystkich nowopowstałych działek. Zastrzeżono, że nowopowstałe działki stanowiące drogi dojazdowe należy wykonać na własny koszt i we własnym zakresie. Podział ww. działek został dokonany zgodnie z zatwierdzonymi Uchwałą Nr [...] Rady Miasta [...] z [...] września 1992 r. zmianami do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] z 1982 r. Przedmiotowa nieruchomość znajdowała się zgodnie z planem w obszarze oznaczonym symbolem [...] o funkcji strefa możliwości urbanizacyjnych i wschodnią częścią na terenie oznaczonym symbolem [...] o funkcji ochrony systemu przyrodniczego miasta. Zatem podstawę prawną decyzji podziałowej stanowił art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, według stanu prawnego obowiązującego na dzień wydania decyzji (Dz. U. z 1991r., Nr 30, poz. 127), w myśl którego podział nieruchomości mógł nastąpić, jeżeli był zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Decyzja o podziale z [...] lipca 1997r. nie przewidywała przeznaczenia dla przedmiotowych działek pod drogę publiczną.
Wskazać należy, że obecnie w orzecznictwie występuje ugruntowany pogląd, zgodnie z którym działka gruntu wydzielona pod drogę na podstawie art. 98 ust. 1 u.g.n. zdanie pierwsze w pierwotnym brzmieniu (tj. Dz.U. Nr 115, poz. 741, tj. przed nowelizacją z dnia 15 lutego 2000 r.), przechodzi z mocy prawa na własność gminy, jeżeli przeznaczona została na urządzenie drogi publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.). Zatem także pod rządami art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz później art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. w wersji pierwotnej (obowiązującej przed dniem 15 lutego 2000 r.) jedynie drogi publiczne, wydzielone w wyniku podziału nieruchomości na wniosek właściciela, przechodziły na własność jednostek samorządowych albo Skarbu Państwa. Tylko takie rozumienie użytego w pierwotnej wersji wspomnianego przepisu wyrażenia "droga" (de lege lata - od dnia 15 grudnia 2000 r. - figuruje już w ustawie zwrot "drogi publiczne") daje się uzasadnić w kontekście art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, według którego plan zagospodarowania przestrzennego obejmuje m.in. linie rozgraniczające ulice, place oraz drogi publiczne, a według ustawy o drogach publicznych, także drogi, jak m.in. osiedlowe, nie należą do kategorii dróg publicznych. Innymi słowy podział nieruchomości podporządkowany jest wymaganiom gospodarki przestrzennej, a regulacja prawna w tym zakresie uwzględnia jedynie wydzielenie drogi publicznej, to tylko do tej kategorii drogi można odnieść skutek w postaci nabycia jej na własność, z mocy prawa, przez gminę (vide wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z 27 czerwca 2007 r., sygn. akt II CSK 127/07).
Podnieść należy, że wprowadzona nowelą z 7 stycznia 2000 r. zmiana brzmienia art. 98 ust. 1 u.g.n., określająca jednoznacznie, że chodzi o wydzielenie dróg publicznych, stanowiła jedynie doprecyzowanie jego znaczenia i uwzględniała wyrażane w orzecznictwie stanowisko, opowiadające się za wykładnią systemową tego przepisu. Obecnie nie ma już wątpliwości, że skutek prawny w postaci przejścia prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego następował jedynie w odniesieniu do działek wydzielonych pod drogi publiczne.
Strona skarżąca wywodzi, że organ dokonał błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i niezasadnie nie zakwalifikował ww. dróg jako dróg publicznych. Ten zarzut jest zdaniem Sądu nieuzasadniony. Na wstępie należy podkreślić, że w postępowaniu dotyczącym ustalenia wysokości odszkodowania za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne organ administracji nie dokonuje wykładni miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie ma bowiem takiego uprawnienia, a jednocześnie jest związany decyzją podziałową. Jedynym podmiotem (zgodnie z kompetencją ustawową) władnym orzekać o tym, czy poszczególne działki zostają wydzielone pod określoną drogę publiczną - jest organ administracji (wójt, burmistrz, prezydent miasta) aktualnie orzekający w trybie art. 96 ust. 1 u.g.n., a w przypadkach gdy o podziale orzeka sąd powszechny – ten właśnie sąd, (por. wyrok NSA z dnia 7 października 2011 r. w sprawie I OSK 1681/10, LEX nr 1149215 i wyrok NSA z dnia 10 września 2014 r. I OSK 229/13, LEX nr 1551287). Jednocześnie wskazać należy, że na etapie negocjacji czy postępowania odszkodowawczego nie można już skutecznie podnosić zarzutu, że dana działka nie została wydzielona pod drogę publiczną, że zatem kto inny jest właścicielem drogi
i, że inny jest charakter dróg wydzielonych w toku podziału - niż wynika to z samej decyzji zatwierdzającej projekt podziału. Ogólnie rzecz biorąc, argumenty w ww. zakresie tak "dotychczasowy" właściciel jak i Skarb Państwa, bądź jednostka samorządu terytorialnego mogą podnosić wyłącznie w postępowaniu podziałowym. W przedmiotowej sprawie decyzja podziałowa z [...] lipca 1997 r. stała się ostateczna, nikt nie wnosił od niej odwołania. Natomiast postępowanie odszkodowawcze prowadzone przez organ administracji jest następstwem odjęcia prawa własności, a jego przedmiot sprowadza się do określenia w drodze wyceny wartości przejętej z mocy prawa działki (art. 129 ust. 5 pkt. 1 u.g.n.). Organ w tym postępowaniu nie może zatem sam we własnym zakresie prowadzić postępowania wyjaśniającego - czy skutkiem decyzji zatwierdzającej podział było wydzielenie działki pod drogę publiczną, a przy tym pod jaką drogę publiczną i jaki podmiot zobowiązany jest do zapłaty odszkodowania. Tak samo jak sąd wieczysto-księgowy przy dokonywaniu wpisu prawa własności w księdze wieczystej nie prowadzi postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, tak organ orzekający o odszkodowaniu za ustawowe odjęcie prawa własności działki drogowej (o ile do niego doszło) – nie analizuje ani części tekstowej ani części graficznej planu miejscowego. Nie bada zatem czy w dacie orzekania przez organ gminy zaistniały przesłanki z ustawy do wydzielenia działki pod drogę publiczną. Raz jeszcze należy wskazać, że organ administracji (wójt, burmistrz, prezydent miasta) nie ma do tego podstaw prawnych, a decyzją podziałową jest związany. Jest oczywiste, że organ ten nie orzeka o wydzieleniu działki gruntu pod drogę publiczną; ale nie może też prowadzić własnego postępowania dowodowego nawet gdyby poczynione w jego toku ustalenia miały być jedynie przesłanką do wydania decyzji odszkodowawczej (por. wyrok WSA z dnia 15 lutego 2019 r. II SA/Kr 1457/18).
Przed uruchomieniem procedury ustalenia wysokości odszkodowania zadaniem Prezydenta [...] była zatem analiza decyzji organu gminy o podziale nieruchomości w zakresie zawartych w niej treści, a także zbadanie kwestii formalnych tj. cechy ostateczności tej decyzji i oczywiście kwestia wyczerpania trybu cywilistycznych uzgodnień. W tym miejscu należy podkreślić, że Sąd zapoznał się ze stwierdzeniami zawartymi w postanowieniu Wojewody [...] z [...] stycznia 2014 r. (Nr [...]), które jednak nie zostało zaskarżone skargą do sądu. Badanie jej legalności nie było przedmiotem niniejszego postępowania, bowiem rozpatrywana skarga dotyczyła zaskarżonej decyzji z [...] kwietnia 2019 r. i tym samym ocena prawidłowości rozstrzygnięcia z [...] stycznia 2014 r. wykraczała poza ramy niniejszego postępowania.
Podsumowując, jeśli zatem w decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości nie zostanie określone, że pod gminną, powiatową, wojewódzką albo krajową drogę zostaje wydzielona konkretna działka, to tym samym nie nastąpi skutek z art. 98 ust. 1 u.g.n.. Wobec tego zgłoszone Prezydentowi żądanie ustalenia wysokości odszkodowania winno być wówczas rozpatrzone negatywnie. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, Prezydent [...] orzekający o żądaniu ustalenia odszkodowania nie ma kompetencji, a tym bardziej obowiązku, do badania czy konkretne działki przeszły na własność danego podmiotu publicznoprawnego, bowiem winno to wynikać z decyzji podziałowej. Organ orzekający o odszkodowaniu ustala w jego toku jego wysokość i ewentualne dokonywanie przez ten organ własnych ustaleń co do wydzielenia w toku podziału działek pod drogi publiczne (choćby tylko przesłankowo), mogłoby prowadzić do podważającego zaufanie do organów państwa dualizmu orzeczniczego.
Wobec powyższego Sąd stwierdził, że nie można mówić o naruszeniu przywołanych w skardze przepisów prawa procesowego, organ prawidłowo ocenił zarówno stan faktyczny jak i stan prawny sprawy, a stanowisko swoje uzasadnił adekwatnie do treści art. 107 § 3 k.p.a. W konsekwencji niezasadne okazały się zarzuty co do naruszenia przez organ w art. 6,7,8,9 i art. 10 k.p.a., zwłaszcza te dotyczące braku analizy statusu wydzielonych dróg i zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie. Wszystkie istotne w sprawie fakty i zdarzenia zostały w sposób rzeczowy i wyczerpujący rozważone, a motywy podjętego rozstrzygnięcia zostały przedstawione w obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Brak wyraźnego i jednoznacznego określenia w decyzji podziałowej – które działki (i czy w ogóle) zostają wydzielone pod drogi publiczne nie może być "konwalidowany" w jakimkolwiek innym (odrębnym) postępowaniu. Decydujące znaczenie w ww. zakresie ma treść decyzji podziałowej, a w szczególności treść wskazanej w niej podstawy prawnej.
Z materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy wynika, że na działkach ewidencyjnych o numerach [...] i [...] ustanowiona została w drodze aktu notarialnego z [...] grudnia 1998 r. służebność gruntowa przechodu i przejazdu, zatem już z tego powodu wykluczało uznanie ich za drogę publiczną. Z kolei na podstawie aktu notarialnego z [...] grudnia 2011 r.(Rep. A nr [...]) L. Z. działająca w imieniu własnym oraz w imieniu i na rzecz swojej córki A. T. - oświadczając, że nieruchomości stanowiące m. in. działki gruntu numer [...] i [...] wolne są od jakichkolwiek długów i praw osób trzecich, a nadto, że nie zachodzą żadne faktyczne i prawne przeszkody w rozporządzaniu tymi nieruchomościami, w tym nie toczy się żadne postępowanie sądowe, administracyjne lub egzekucyjne dotyczące przedmiotowych nieruchomości - sprzedała E. i D. małż. [...] udział wynoszący [...] część m. in. w nieruchomości [...] i [...]. Zatem w ww. dacie osoby fizyczne były nadal właścicielami przedmiotowych nieruchomości i dokonywały obrotu nimi. Wobec tego na tym etapie sprawy bez znaczenia dla jej wyniku pozostają przekonywania skarżącej co do powszechnej dostępności tych dróg, zwłaszcza, że dokonując sprzedaży poszczególnych działek miała świadomość celu powstania powszechnie dostępnego osiedla kilkudziesięciu (56) domów mieszkalnych. Na marginesie Sąd podnosi, że 31 października 2019 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 3022/18 zapadł prawomocny wyrok oddalający skargę współwłaścicieli przedmiotowych działek A.T., E. N. i D. N. w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2015 r.. W tej sprawie sąd stwierdził, że przedmiotowe działki gruntu oznaczone w ewidencji gruntów
i budynków symbolem "dr" stanowiąc współwłasność osób fizycznych nie mogły zostać zaliczone do kategorii gruntów zajętych pod pas drogowy drogi publicznej.
Nadto na etapie wnioskowania o odszkodowanie za przedmiotowe drogi dojazdowe nie sposób poddawać ocenie ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, której postanowienia pozostają bez wpływu na wynik sprawy. W sprawie o odszkodowanie kierowanie zarzutów pod adresem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego czy decyzji o warunkach zabudowy – pozostaje bezskuteczne. Podnieść jednocześnie należy, że wg danych z ksiąg wieczystych osoby fizyczne pozostają nadal właścicielami ww. działek.
Reasumując stwierdzić należy, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie zajmował się ostateczną decyzją podziałową, lecz rozpoznawał skargę na decyzję Wojewody [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za przedmiotowe działki gruntu. Niewątpliwie punktem wyjścia w zakresie dopuszczalności przyznania odszkodowania za grunt pod drogę są postanowienia decyzji podziałowej. Możliwy związek prawny pomiędzy decyzją podziałową a decyzją odszkodowawczą nie daje jednak podstaw do oceny legalności tej pierwszej w postępowaniu w przedmiocie odszkodowania. Wskazać należy na różnicę pomiędzy oceną legalności decyzji podziałowej a oceną skutków prawnych tej decyzji. W postępowaniu odszkodowawczym ocenie podlegają jedynie skutki decyzji podziałowej.
Innymi słowy podstawowe znaczenie w sprawie odszkodowania za grunty przejęte na własność gminy, powiatu lub Skarbu Państwa, ma treść decyzji podziałowej, gdyż to w wyniku jej wydania może dojść do wydzielenia działki gruntu z przeznaczeniem na drogi publiczne, które stosownie do art. 98 ust. 1 u.g.n. przechodzą na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna, a orzeczenie o podziale prawomocne.
To z decyzji podziałowej musi wynikać, że wydzielona działka gruntu została wydzielona pod drogę publiczną, a nie jedynie pod drogę, jako ciąg komunikacyjny, która nie ma charakteru publicznego. Sąd uznał, że w stanie faktycznym i prawnym sprawy brak jest podstaw do stwierdzenia, że doszło do wydzielenia gruntu pod drogę publiczną.
Z decyzji podziałowej wynika jednoznacznie, że przedmiotowe działki zostały wydzielone jako drogi, ale nie o charakterze publicznym, co wynika wprost z powołanej podstawy prawnej decyzji oraz jej rozstrzygnięcia. Wydzielone, w wyniku zatwierdzenia podziału nieruchomości, działki muszą być przeznaczone pod drogi publiczne określonej kategorii i przejść z mocy prawa na własność podmiotu publicznego w zależności od kategorii wydzielonej drogi. Decydująca jest tu decyzja zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości (wyrok NSA z dnia 2 lutego 2018 r., sygn. I OSK 673/16, LEX nr 2475549).
Wobec powyższego skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a..
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło