I SA/Wa 1460/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W, po rozpatrzeniu odwołania W. K. , decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy B. z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] o odmowie przyznania W. K. świadczenia w formie zasiłku celowego i specjalnego bezzwrotnego zasiłku celowego na cele wskazane we wniosku. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją podjętą [...] maja 2011 r. przez Burmistrz Gminy B. orzekł o odmowie przyznania W. K. na jego wniosek zasiłku celowego i specjalnego bezzwrotnego na cele wskazane we wniosku, w szczególności: 1) kwoty po [...] zł za matactwa przez kilka lat związane z wypłatą zasiłku stałego, za niepłacenie od wielu lat zasiłku celowego na telefon, bilety PKP, dożywianie, fryzjera, leki, zwracanie nierozpatrzonych podań, odmowę przyjmowania podań i odwołań, porwanie przez [...] do szpitala [...] , itp.; 2) kwoty [...] zł za skierowanie wniosków do Sądu Rejonowego w P. odnośnie[...] ; 3) kwoty [...] zł za okradanie lokalu przez nielegalnych użytkowników, za stratę lokalu X.Y. w W. oraz stratę znajdującego się w W. lokalu Z. K.; 4) kwoty [...] za pomoc urzędników B. w 35 włamaniach do lokalu wnioskodawcy, pomoc w 4 włamaniach nocą do lokalu po matce oraz na odwiezienie do naprawy 3 maszyn do pisania, kupno i wstawienie zamka do drzwi wejściowych oraz odkupienie mieszkania. W uzasadnieniu organ wskazał, że dochód wnioskodawcy wynosi [...] zł przy kryterium dla jednoosobowej rodziny wynoszącym 477 zł. Burmistrz wskazał, że odmowa udzielenia pomocy finansowej na wskazany we wniosku cel była spowodowana tym, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek określonych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) – zwanej dalej ustawą, a nadto jego dochód przekracza kryterium dochodowe podane w art. 8 ustawy. Organ wskazał, że art. 41 pkt 1 ustawy dopuszcza przyznanie zasiłku celowego specjalnego także w razie przekroczenia kryterium dochodowego ale pod warunkiem zaistnienia szczególnych okoliczności. W ocenie organu pomocy społecznej, wniosek W. K. na takie okoliczności specjalne nie wskazywał. Burmistrz podał, że Ośrodek udziela pomocy w tym zakresie w miarę swoich możliwości, jednak nie może przejąć wszystkich kosztów jego utrzymania tym bardziej, że dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Zdaniem organu pierwszej instancji, wskazywane przez wnioskodawcę cele nie są możliwe do uwzględnienia w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organ pomocy społecznej. Lokal mieszkalny, w którym wnioskodawca mieszka został zlicytowany w czerwcu 2010 r. przez komornika i dlatego żadne jego odkupienie nie wchodzi w rachubę. Naprawa maszyn do pisania nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej. Pozostawienie ich w stanie dotychczasowym w żadnym razie nie pogorszy sytuacji bytowej W. K., gdyż nie służą one do wykonywania pracy zarobkowej. Wnioskodawca otrzymał z Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej sprawną maszynę elektryczną do pisania, którą może się w razie potrzeby posługiwać. Kupno zamka do drzwi od mieszkania nie jest w żaden sposób uzasadnioną potrzebą, ponieważ w budynku znajduje się domofon, a mieszkanie posiada sprawny zamek, zaś w razie uznania, że jest to niewystarczające zabezpieczenie strona może nabyć nowy zamek z własnych środków. Burmistrz zaznaczył, że W. K. jest pod stałą opieką Ośrodka i otrzymuje pomoc w formie zwrotnych zasiłków na niezbędne potrzeby - opłacenie energii elektrycznej, wody, gazu, telefonu stacjonarnego, kupno leków itp. z odstąpieniem od obowiązku ich zwrotu. Otrzymuje też bezpłatne obiady oraz bezpłatną pomoc w formie usług opiekuńczych i specjalistycznych. Organ pierwszej instancji zauważył, że na dzień podjęcia decyzji w budżecie gminy na zasiłki celowe i specjalne celowe zaplanowano [...] zł, czyli miesięcznie po [...] zł na wszystkie zgłaszające się po pomoc osoby. Wnioski wnosi od 150 - 200 osób miesięcznie zatem wskazana kwota nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich potrzeb wnioskodawców, choćby najbardziej uzasadnionych. Od powyższej decyzji W. K. wniósł odwołanie domagając się zmiany decyzji, która nie uwzględnia wszystkich okoliczności sprawy. Odwołujący się przypomniał fakt kradzieży w mieszkaniu jego i jego matki i wniósł o zwrot dokumentów i skradzionych przez urzędników B. przedmiotów. Żąda naprawienia szkód powstałych w wyniku tego zdarzenia. Pismem z 6 czerwca 2011 r. uzupełnił odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy B. z dnia [...] maja 2011 r., nr[...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że żądanie udzielenia pomocy finansowej zawarte we wniosku odwołującego się jest w znacznej mierze w ogóle bezprzedmiotowe, ponieważ Ośrodek nie może być adresatem roszczeń odszkodowawczych. Określone we wniosku kwoty zasiłków, czy raczej odszkodowań są całkowicie nierealne. Kolegium wskazało, że ze względu na treść art. 3 ust. 4 ustawy odmowa przyznania zasiłku celowego na zakup zamka do drzwi wejściowych od mieszkania oraz naprawę 3 maszyn do pisania jest uzasadniona. Przyznanie pomocy ze środków społecznych nie jest bezwarunkowe. Z całości załączonego materiału dowodowego wynika, że odwołujący się prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jego dochód wynosi [...] zł.. W. K. korzysta z pomocy finansowej udzielanej mu przez Środowiskowy Ośrodek Pomocy Społecznej w B. na różne cele np. pokrycie opłat za telefon, zakup leków, pokrycie kosztów przejazdu do lekarza. Otrzymuje też pomoc rzeczową w formie bezpłatnych obiadów oraz pomoc w formie usług specjalistycznych i gospodarczych. Organ odwoławczy zaznaczył, że wniosek o przyznanie pomocy finansowej na odkupienie lokalu mieszkalnego, który został zlicytowany jest pozbawiony jakichkolwiek podstaw. Zasiłki celowe nie mogą być przyznawane na takie cele. W myśl art. 39 ust. 1 i 2 ustawy zasiłek celowy może być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Wykupienie lokalu mieszkalnego nie mieści się w wyżej wymienionym katalogu celów. Zdaniem Kolegium, uzyskiwany przez odwołującego się dochód w kwocie [...] zł pozwala na pokrycie kosztów zakupu dodatkowego zamka do drzwi oraz naprawy maszyn do pisania. Zasiłki na takie cele nie mieszczą się w definicji podstawowych potrzeb bytowych, ponieważ jak wynika z dokumentacji sprawy drzwi są wyposażone w działający zamek, a maszyny do pisania nie są wnioskodawcy niezbędne np. do pracy. Z tego powodu organ odwoławczy uznał, że nie ma podstaw do przyznania wnioskowanej pomocy w formie zasiłku celowego, ani też specjalnego zasiłku celowego. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] W. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o przyznanie zasiłku na gaz i na różne cele. W uzasadnieniu podniósł, że jego lokal był nielegalnie wynajmowany przez [...] Burmistrza Miasta. Skarżący wskazał, że utracił przez to dwa mieszkania w W., dwa telefony, meble i stracił mieszkanie w B. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Poza sporem jest, że W. K.nie spełniał przesłanek do przyznania mu zasiłku celowego w oparciu o przepis art. 39 ust. 1 i 2 ustawy. Jak wynika z aktualizacji wywiadu środowiskowego skarżący ma przyznane świadczenie rentowe w wysokości [...]zł, a zatem przekracza kryterium dochodowe uprawniające do tego rodzaju świadczenia odnoszące się do osoby samotnie gospodarującej i wynoszące 477 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz. U. z 2009 r. Nr 127, poz. 1055). Rację należy przyznać Burmistrzowi Miasta B. i Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W., że zgłaszane przez skarżącego w pkt 1-14 i 17 wniosku z dnia 19 maja 2011 r. żądania finansowe (w większości o charakterze odszkodowawczym) i ich wysokość nie mają nic wspólnego z zadaniami, które realizuje pomoc społeczna, a o których mowa w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 ustawy (umożliwianie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać oraz zapobieganie tym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem, wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka). Wobec tego prawidłowo organy odmówiły przyznania zasiłku celowego specjalnego w tym zakresie. Prawidłowe jest też stanowisko organów, że nie było podstaw do przyznania świadczenia na podstawie przepisu art. 41 pkt 1 ustawy na pokrycie kosztów dowozu do naprawy trzech uszkodzonych maszyn do pisania oraz kosztów zakupu i montażu uszkodzonego zamka do drzwi wejściowych. Uszło uwadze skarżącego, że zgodnie z tym ostatnim przepisem w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Jak podnosi się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym tego rodzaju świadczenie można otrzymać tylko w szczególnie uzasadnionym przypadku. Wyżej wymienione pojęcie stanowi zaś sytuację życiową osoby lub rodziny, wynikającą z faktu zaistnienia nadzwyczajnych, wyjątkowo negatywnych, niecodziennych, okazjonalnych, wpływających na sytuację życiową zdarzeń, którym strona nie była w stanie zapobiec dochowując należytej staranności. W orzecznictwie zwrócono uwagę, że zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych zasadniczo należy do zwykłych, nie zaś specjalnych zadań pomocy społecznej (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt I OSK 962/11, opubl. CBOSA). Zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy słusznie uznały, że wskazywane przez W. K. w pkt 15 i 16 wniosku cele nie mieszczą się w ramach przypadków "szczególnie uzasadnionych". Jeżeli chodzi o kwestię przyznania zasiłku na opłacenie dowozu i naprawy trzech maszyn do pisania trzeba wskazać, że tego rodzaju potrzeba nie służy zabezpieczeniu egzystencji skarżącego. Jak wskazał organ pomocy społecznej maszyny do pisania nie służą skarżącemu do wykonywania działalności zarobkowej, a skarżący otrzymał w tym zakresie bezpłatną pomoc rzeczową (elektryczną maszynę do pisania). Na uwzględnienie nie zasługiwała też prośba skarżącego o pokrycie kosztów zakupu i wstawienia zamka do drzwi wejściowych. Jak wynika z protokołu aktualizacji wywiady środowiskowego W. K. otrzymał pomoc pieniężną na ten cel w wysokości [...] zł (decyzja z dnia [...] lutego 2010 r., nr[...]), a zamek typu "[...]" został bezpłatnie wstawiony przez pracowników [...] i nie wymaga wymiany. Nie budzi zastrzeżeń Sądu stanowisko organów, że jeżeli skarżący chce wyposażyć drzwi w dodatkowy zamek, to winien sfinansować to przedsięwzięcie z własnych środków - uzyskiwanego przez skarżącego dochodu netto ([...]zł – przekaz pocztowy). Jak wynika z protokołu aktualizacji wywiadu środowiskowego W. K. nie ma osób trzecich na utrzymaniu i nie ponosi pełnych kosztów swego utrzymania (korzysta ze świadczeń pomocy społecznej o charakterze rzeczowym – bezpłatne obiady, usługi specjalistyczne opiekuńcze i gospodarcze) oraz otrzymuje świadczenia pieniężne na niezbędne potrzeby np. leki i leczenie. Nie bez znaczenia jest też to, że zakup i montaż dodatkowego zamka do drzwi byłby realny, gdyby skarżący przez pewien czas ograniczył do niezbędnej potrzeby wydatki, które z własnej woli przeznacza na cele niezwiązane z zabezpieczeniem codziennej egzystencji (wydatki na kopiowanie pism i dokumentów, znaczki i usługi pocztowe). Skoro zatem nie można zarzucić organom naruszenia prawa przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy, to Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.