I SA/Wa 1473/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia WSA Gabriela Nowak asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Michał Samoraj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2008 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania R. K., decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta miasta W. z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] odmawiającą przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu położonego w W. przy ul. [...], stanowiącego działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] m2, przysługującego R. K. w 2/3 częściach i K. K. w 1/3 części. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Nieruchomość położona w W. przy ul. [...], składająca się z działki nr [...] o pow. [...] m2, objęta jest działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy i z dniem jego wejścia w życie grunt ten przeszedł, zgodnie z art. 1 dekretu, na własność Gminy miasta W. Od dnia 27 maja 1990 r. grunt stał się własnością Dzielnicy – Gminy [...]. Ostateczną decyzją Prezydenta miasta W. z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] orzeczono o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego gruntu przy ul. [...] na rzecz R. K. w 2/3 częściach i K. W. w 1/3 części. W dniu 19 czerwca 2006 r. aktem notarialnym Rep. A Nr [...] została zawarta umowa oddania gruntu położonego w W. przy ul. [...] w użytkowanie wieczyste R. K. w 2/3 części oraz K. K. w 1/3 części. Wnioskiem z dnia 3 stycznia 2007 r., uzupełnionym pismem z dnia 28 marca 2007 r. R. K. - działając w imieniu własnym i K. K. wystąpiła do Prezydenta miasta W. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu położonego w W. przy ul. [...]. Decyzją z dnia z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] Prezydent miasta W. odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu położonego w W. przy ul. [...], działka nr [...] o pow. [...] m2. Od powyższej decyzji R. K. wniosła odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta miasta W. z dnia [...] maja 2007 r. W uzasadnieniu organ podniósł, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459) osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. weszły w życie z dniem 13 października 2005 r., zgodnie z art. 10 tej ustawy. Wobec powyższego osobami uprawnionymi do złożenia wniosku w trybie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. są osoby fizyczne, które w dniu 13 października 2005 r. były użytkownikami wieczystymi nieruchomości. W dniu 19 czerwca 2006 r. został zawarty akt notarialny Rep. A Nr [...] w sprawie oddania gruntu położonego w W. przy ul. [...] w użytkowanie wieczyste R. K. w 2/3 części i K. K. w 1/3 części. Organ zauważył, że z przepisu art. 27 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) wynika, iż skuteczność umowy ustanawiającej lub przenoszącej na nabywcę prawo użytkowania wieczystego uzależniona została od dokonania wpisu do księgi wieczystej. Zatem w obowiązującym stanie prawnym wpis do księgi wieczystej prawa użytkowania wieczystego ma charakter konstytutywny - jego powstanie lub jego przejście na nabywcę uzależnione zostało od dokonania wpisu w księdze wieczystej. Jednakże treść powołanego przepisu nie określa daty powstania lub przejścia tego prawa. Przepis art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) pozwala przyjąć, że wpis użytkowania wieczystego (lub inny wpis konstytutywny) wywiera skutek wsteczny, od daty złożenia wniosku. Z tą też datą powstaje lub przechodzi na nabywcę określone prawo. W przypadku użytkowania wieczystego należy konsekwentnie przyjąć, że od tej daty liczy się termin, na jaki prawo zostało ustanowione. Reasumując, organ uznał, że zarówno powstanie, jak i przejście prawa użytkowania wieczystego uzależnione jest od dokonania wpisu do księgi wieczystej, a zasada wstecznego działania wpisu, wynikająca z art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r., ma zastosowanie również do wpisów o charakterze konstytutywnym. Oznacza to, że w razie dokonania wpisu, datą powstania prawa użytkowania wieczystego lub jego przejścia na nabywcę jest data złożenia wniosku o wpis. Niezbędne jest jedynie podkreślenie, że skutek wsteczny wynikający z powołanego art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r., odnosi się do wpisu już dokonanego. Organ ustalił, że w niniejszej sprawie nabyte przez R. K. w 2/3 części i K. K. w 1/3 części prawo użytkowania wieczystego zostało wpisane do księgi wieczystej KW nr [...], w dniu 10 października 2006 r., przy czym wniosek został złożony w dniu 21 czerwca 2006 r., zatem prawo przysługujące R. K. i K. K. użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...] powstało w dniu 21 czerwca 2006 r. Skoro prawo użytkowania wieczystego nie istniało w dacie wejścia w życie przepisów ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, tj. w dniu 13 października 2005 r., to okoliczność ta stanowi negatywną przesłankę rozpoznania wniosku z dnia 3 stycznia 2007 r., a zatem strony nie spełniają przesłanek o jakich mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2007 r. R. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się rozpatrzenia skargi w aspekcie ochrony praw człowieka i z uwzględnieniem fundamentalnych zasad chroniących prawo własności wynikające z Konstytucji RP. W uzasadnieniu podniosła, że faktem jest, iż jej wniosek o wpis do księgi wieczystej przedmiotowego gruntu złożony był do sądu w dniu 21 czerwca 2006 r., a więc że nastąpił po wejściu działającej wstecz ustawy z dnia 13 października 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Skarżąca zauważyła, że decyzja Prezydenta miasta W. i decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. pomijają przedstawioną w odwołaniach kwestię tendencyjnej zwłoki administracji w zakresie rozpatrywania jej wniosku o zwrot nieruchomości przy ul. [...] w okresie 1949-2006, a w szczególności w latach 1991-2006. Podała, że grunt pod budynkiem przy ul. [...] należał od 1890 r. do L. M., dziadka skarżącej. Budynek na gruncie został wybudowany przez L. M. w 1905 r. Grunt wraz z budynkiem został odziedziczony przez syna L. M., E. M., ojca skarżącej. W 1945 r. dekret warszawski znacjonalizował grunt pod budynkiem przy ul. [...]. E. M. pozostawał dalej właścicielem budynku. Wniosek o dzierżawę gruntu został złożony przez E. M. w 1949 r., jako jedyna prawna możliwość do użytkowania gruntu pod własnym domem. Zdaniem skarżącej, dekret warszawski był niekonstytucyjnym prawem wprowadzonym przez okupanta sowieckiego (przy użyciu podległego mu rządu Bieruta). Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. usiłuje przywrócić stan prawny gruntów warszawskich do stanu z przed 1947 r., tj. momentu wprowadzenia w życie dekretu warszawskiego. Dowodem tego jest szereg aktów zwrotu gruntów prawowitym właścicielom. Każdy akt przekształcenia dzierżawy gruntu warszawskiego w prawo własności jest namacalnym dowodem, że ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. ma na celu odrzucenie dekretu warszawskiego i przywrócenie własności gruntu prawowitym właścicielom. Skoro więc dekret warszawski jest nieprawnym dekretem, wobec powyższego spadek po E. M. w postaci własności gruntu pod budynkiem przy ul. [...] pozostaje "w prawie" w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Skarżąca, jako spadkobierca E. M. poprzez prawny status spadku pozostaje użytkownikiem wieczystym nieruchomości przy ul. [...], a więc spełnia warunek art. 1 pkt 1 ustawy. Skarżąca stwierdziła, że jako osoba fizyczna i następca prawny E. M. i pośrednio L. M. jest uprawniona do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, według art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Odnosząc się do głównego argumentem odmowy przekształcenia prawa skarżąca wskazała, że złożenie wniosku po dacie wejścia w życie ustawy jest wynikiem celowego opóźniania procesu odzyskiwania nieruchomości [...] przez wyrafinowane i podstępne metody urzędników Biura d/s Geodezji i Nieruchomości Gminy [...]. Według schematu oddawania nieruchomości przy ul. [...], prowadzonego i egzekwowanego przez obecną administrację, nie było możliwości złożenia wniosku o przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu przed datą wejścia w życie ustawy uwłaszczeniowej. Wskutek działań administracji nastąpiło opóźnienie 8 miesięcy, tj. okres pomiędzy wejściem ustawy w życie (dnia 13 października 2006 r.), a datą wniosku o wpis do księgi wieczystej (dnia 21 czerwca 2006 r.). Oczywistym dowodem wynikłego opóźnienia jest postanowienie Prezydenta miasta W. z dnia [...] stycznia 2004 r., które wstrzymało rozpatrywanie wniosku. Na wniosek skarżącej z dnia 26 października 2004 r. Prezydent wznowił po ponad 10 miesiącach niesłusznie zawieszone postępowanie w dniu 9 listopada 2004 r. Innym przykładem zwłoki administracji jest rozpatrywanie wniosku przez Ministerstwo Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Urząd Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast przez ponad 5 lat (decyzja z dnia [...] maja 1997 r. wydana na wniosek złożony dnia 5 listopada 1991 r.). Zdaniem skarżącej, odmowa przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności świadczy o uchylaniu się organów obu instancji od podjęcia decyzji respektującej własność w III Rzeczypospolitej. W ocenie skarżącej, dekret warszawski z 1945 r. sankcjonujący prawo wieczystego użytkowania jest ustawą sprzeczną z założeniami idei konstytucyjnych m.in. uchwały Senatu MP Nr 12 z dnia 29 kwietnia 1998 r. mówiącej o ciągłości prawnej między II a III Rzeczpospolitą. Jej zdaniem, obłudnie respektowane przez obecne władze przepisy dekretu z 1945 r. niesłusznie objęły przedmiotową nieruchomość, gdyż w momencie wejścia w życie dekretu budynek stał na gruncie, nieprzerwanie już od 1905 r. Planowanie architektoniczne nie zmieniło istniejącej sytuacji od 1905 r. do dnia dzisiejszego. Obecnie budynek mieści się w ciągu zabudowy zapisanej w ewidencji [...] Konserwatora Zabytków, więc stan taki pozostanie. Skarżąca oświadczyła, że jako następcy prawnemu L. M. pierwotnego właściciela nieruchomości przy ul. [...] w W., którego własność obejmowała budynek wraz z gruntem, poza budynkiem, należy się jej również zwrot gruntu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, podnosząc, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z mającym zastosowanie w niniejszej sprawie przepisem art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności obejmuje osoby fizyczne, lecz tylko te będące w dniu wejścia w życie ustawy (w dniu 13 października 2005 r.) użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych. Wymaga przy tym podkreślenia, że przepis art. 27 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przewiduje, iż oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy wymaga wpisu do księgi wieczystej. Wpis użytkowania wieczystego ma zatem charakter konstytutywny, co oznacza, że użytkowanie powstaje dopiero z chwilą wpisu. Z kolei zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od dnia złożenia wniosku o dokonanie wpisu. Mając na uwadze powyższe uregulowania prawne i stan faktyczny sprawy trzeba wskazać, że skarżąca nabyła prawo wieczystego użytkowania nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w W. przy ulicy [...], w dniu 21 czerwca 2007 r. Nie budzi bowiem wątpliwości, że wniosek o wpis użytkowania wieczystego został złożony sądowi wieczystoksięgowemu po dniu 13 października 2005 r., co wynika z uwierzytelnionego przez organ odpisu z księgi wieczystej nr [...] z dnia 9 marca 2007 r. Wobec tego należy przyznać rację Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W., że R. K. nie spełnia przesłanki z art. 1 ust. 1 (w zakresie czasu nabycia prawa użytkowania wieczystego) i dlatego nie mogła objęta działaniem ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Odnosząc się do podnoszonych w skardze zarzutów Sąd uznał, że nie mogły one mieć wpływu na wynik niniejszej sprawy. Należy bowiem zauważyć, że organy administracji publicznej - zgodnie z zapisaną w art. 7 Konstytucji RP i art. 6 KPA zasadą praworządności – mają obowiązek działania w indywidualnej sprawie administracyjnej na podstawie i w granicach przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Skoro więc w niniejszej sprawie właściwe były przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, to zarówno Prezydent miasta W. jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie było uprawnione do wydania pozytywnej dla skarżącej decyzji, w sytuacji, gdy nabyła ona prawo użytkowania wieczystego po dniu jej wejścia w życie. Na decyzję organu, jako aktu stosowania prawa, nie miały bowiem wpływu takie elementy jak: zasada ochrony własności wynikająca z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP oraz chronione konstytucyjnie wolności i prawa człowieka i obywatela, kwestia konstytucyjności dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, udokumentowane przez skarżącą następstwo prawne po dawnym właścicielu nieruchomości [...], stan przeznaczenia w planie miejscowym i faktycznego zagospodarowania nieruchomości, czy też – zdaniem R. K. - przewlekłe działanie organów administracji w procesie odzyskiwania prawa do gruntu i zbyt późne wydanie decyzji o ustanowieniu na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości. Nie można się również zgodzić ze skarżącą, że w niniejszej sprawie miał zastosowanie art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., skoro jej poprzednik prawny nigdy nie nabył prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.